📝 ارج طبیعت در فرهنگ ایران✍️ #سیروس_حامی(به بهانه هشتم ژوییه - روزجهانی حفاظت از طبیت)World Nat…
انتشار: 2026/07/28 07:15 UTC
📝 ارج طبیعت در فرهنگ ایران✍️ #سیروس_حامی(به بهانه هشتم ژوییه - روزجهانی حفاظت از طبیت)World Nature Conservation Day.«همۀ آبهای چشمه ساران و آبهای روان و رودها را میستایيم. تنه و ریشۀ همه گياهان را میستایيم. سراسر زمين را میستایيم. سراسر آسمان را میستایيم. همه ستارگان و ماه و خورشيد را میستایيم. سراسر انيران را میستایيم. همه جانوران آبی، زیرزمينی و پرنده و رونده و چرنده را میستایيم». - یسنه، هات۷۱ ، بند۹در آیین ایران کهن؛ پاسداشت طبیعت هماهنگ و همسو با اشا (هنجار هستی) است و محیط زیست و سلامت از هم جدا ناشدنیند.«باید برای آبادانی جهان كوشيد و آن را بدرستی نگاهبانی كرد و به سوی روشنایی برد.» - یسنه، هات ۴۸ بند ۵«براستی اهورا مزدا روا نمیدارد كه ما هيچ چيز ارزشمندی را كه میتوانيم از آن بهره گيریم تباه كنيم ...» - وندیداد، فرگرد پنجم، بخش ۸، بند ۶ اندیشهی نیاکان در زمینه ارج و پاسداشت سپهر جاندار و بیجان در شاهنامه بازتاب یافته. برای نمونه چون انوشیروان به تخت مینشیند، چنین میگوید:ز خاشاک تا هفتچرخ بلندهوا، آتش و آب و خاک نژندبه هستی یزدان گوایی دهندروان تو را آشنایی دهنـدانسانیکه درختی در زمین بکارد و به محیط زیست ارج بنهد، شایستهی بهشت خواهد بود:به نزدیک یزدان، ز تخمیکه کشتبیابـد بـه پاداش، خـرّمبهشتشاهنامه برای ستایش پروردگار، بارها از آفریدههای او در زاستار (طبیعت) نام میبرد. برای نمونه در نامهی رستم، پهلوان بزرگ ایرانی، به پدرش زال پس از پیروزی در جنگ آمده است:نخست آفرین بر خداوند هورخـداوند مار و خـداوند مورخداوند بهرام و ناهید و مهرخداوند این بر کشیده سپهرو یا در آغاز نامهای دیگر، نوذر، شاه ایران، به سام، فرمانده سپاه ایران، مینویسد:خـداوند ناهیـد و بهـرام و هورکه هست آفرینندهی پیل و مور#تهمورث #دیوبند مردم را به مهر ورزی و رفتار درست با جانوران سفارش میکند:رمنـدهددان را همـه بنگـریدسیهگوش و یوز از میان برگزیدبه چاره بیاوردش از دشت و کوهبه بنـد آمدند آن که دور از گروهز مرغان هم آن را که بد نیکسازچـو باز و چـو شاهین گـردنفرازبیاورد و بآموختنشان گرفتجهانی بدو مانده اندر شگفتچُن این کرده شد، ماکیان و خروسکجـا بـرخـروشد گَـه زخم کـو سبیاورد یکسر به مردم کشیدنهفته همه سودمندی گزیدبفرمود تاشان نوازند گرمنخوانندشان جزبدآوای نرماز نامورترین سرودهای شاهنامه، پرهیزدادن آدمیان از آزردن مورچگان است:مکش مـورکی را کـه دانهکش استکه او نیز جان دارد و جان خوش استو اوج نگاه همراه با مهربانی به دیگر جانداران را میتوان در این بیت دید:سیاهانـدرون باشـد و سنگدلکه خواهد که موری شود تنگدلبازتاب ارج و پاسداشت هوای پاک ، گیاهان و جانوران در شاهنامه در سرود رامشگر مازندرانی آشکار است:که مازندران ، شهر ما یاد بادهمیشه بر و بومش آباد بادکه در بوستانش همیشه گل استبه کوه ا ندرش را لاله و سنبل استهـوا خوشگـوار و زمین پرنگارنه سرد و نه گرم و، همیشه بهاردی و بهمن و آذر و فرودینهمیشه پر از لاله بینی زمیننوازندهبلبل به باغ اندرونگرازنده آهو، به راغ اندرونیکی از شوندهای بنیادین تاختن شاپور به روم ، بریدن درختان و ویران کردن دیوار باغ و پالیزها به دستور کیسر(قیصر) روم بود و چون ایرانیان نخستین مردمانی بودند که در پاسداشت زیستبوم پیشگام بودند، این ویرانکاری برایشان گران اوفتاد و روم را ادب کردند:دگر هرچه ز ایران بریدی درختنبًـرد درختِ کسان، نیکبختو شرط آشتی :بکاری و دیوارها بـرکُنـیز دلها مگر خشم بیرون کنی🌎در سراسر جهان، روز جهانی حفاظت از طبیت با گسترهای از رویدادها و کنشها، همچون راهپیمایی، دوچرخهسواری، کاشت درخت، پاکسازی و نمایشگاه جشن گرفته میشود. این رویدادها فرصتی است تا مردم با افزایش آگاهی زیستمحیطی خود، برای ایجاد تفاوت و بهبود حفاظت از طبیعت در هازمان خود هنباز شوند. عادتهای محیط زیستی خود را دگرگون کنیم.و سیارهای سالمتر برای نسلهای آینده بسازیم.