♦️ روشنفکری دینی، توسعه، جامعه مدنی و حقوق انسان/۲✍️ دکتر علیرضا معینی۲۵ مرداد ۱۴۰۵🟢 روشنفکری دینی…
انتشار: 2026/08/16 20:09 UTCدریافت: 2026/08/18 19:35 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/18 19:35 UTC
♦️ روشنفکری دینی، توسعه، جامعه مدنی و حقوق انسان/۲✍️ دکتر علیرضا معینی۲۵ مرداد ۱۴۰۵🟢 روشنفکری دینی؛ ضد ایدئولوژیاین طریقت ایدئولوژی نیست. ایدئولوژیها گزینشگر، حرکتاندیش و اسلحهتراشاند؛ با حقیقت کممهرند و غالباً با شکست دشمن خود نیز فرو میافتند.وقتی شهادت امام حسین که حادثهای استثنایی و تاریخی بود، به قاعدهای همیشگی تبدیل شود تا سلاح ایدئولوژیک فراهم آید، نیتی صواب با روشی ناصواب درآمیخته و نتیجهای ناماندگار پدید میآورد.دین هنگامی که به ایدئولوژی تبدیل شود، از معنا به ابزار، از حقیقت به هویتسازی و از ایمان به بسیج سیاسی فروکاسته میشود.🟢 اجتهاد در اصول؛ نه نودوزی فقهروشنفکری دینی اهل اجتهاد در اصول دین است و نواندیشی دینی اهل اجتهاد در فقه.البته هم شاید بتوان از حساسیت بر کلمات اجتناب کرد و نام کار روشنفکران را نواندیشی نهاد. این طریقت اهل نودوزی فقه با حیلههای موقت شرعی نیست. فقیهانی که با توسل به غیبت یا پرهیز از وهن میکوشند برخی احکام دشوار را موقتاً تعلیق کنند، هرچه باشند، هنوز به معنای دقیق کلمه روشنفکر و نوآور نیستند؛ زیرا کارشان لزوماً زادهٔ اجتهاد در اصول نیست.روشنفکری دینی قائل به اجتهاد در اصول است: در کلام، در اخلاق، در فهم نبوت و وحی، در فهم معاد و خدا و در نسبت دین با انسان و جهان.با درکی تازه از انسان، معرفت، تاریخ و جامعه است که میتوان احکام را مورد بازاندیشی قرار داد؛ وگرنه تعلیق موقت احکام از سر ملامت دیگران، مصلحتاندیشی است، نه اجتهاد بنیادین.اگر قرار است فقه نوآوری شود، باید مبادی انسانشناختی، خداشناختی و اخلاقی آن نیز مورد پرسش قرار گیرد. فقه بر پای خود نمیایستد؛ اگر از کلام و اخلاق مشروب نشود، از تشنگی میسوزد.🟢 دین و اخلاق؛ تقدم حق بر مصلحتاین مدرسه سنتی و سنتگرا هم نیست، هرچند سنت دینی را ارج مینهد و علم به آن را رکن میداند. نه رستاخیز سنت را ممکن میبیند و نه احیای دوبارهٔ آن را حلال مشکلات امروز.جهان امروز همانقدر حق بودن دارد که جهان دیروز، و سخن از برتری یکی بر دیگری بیبنیان است. درک دینی گذشتگان نیز همچون درک امروزیان، تحت تأثیر زمانهٔ خویش بوده است.گذشته را تنها به دلیل قدمت، مقدس دانستن، تیرهرایی است. نه مدرنیته آستانهٔ بهشت است و نه سنت بهشتی در آستین داشت.اما از میان همهٔ کارکردهای دین، باید بر یک امر بیش از همه تأکید کرد: مهمترین خدمت دین به اخلاق است، نه به سیاست و تجارت و قدرت.انتظار اخلاقی از دین باید داشت و فقه را نیز از نقد اخلاقی مصون ندانست. همین نقد اخلاقی است که فقه را تواناتر و پیراستهتر میکند و گره مشکلات را نه با توسل به تعلیقهای موقت، بلکه با اصل حق، کرامت و عدالت میگشاید.🟢 توسعه؛ از توسعهٔ فهم دینی نیز میگذردو درست از همینجا میتوان دریافت که راه توسعهٔ علم و فرهنگ و اقتصاد و اجتماع و سیاست، در جامعهای که دین همچنان نیرویی زنده و مؤثر است، از توسعهٔ فهم دینی نیز میگذرد.این البته به معنای آن نیست که همهٔ مشکلات توسعه، ریشهٔ دینی دارند؛ استعمار، ساختار دولت، اقتصاد، جغرافیا، نهادها، آموزش، مناسبات جهانی و کیفیت مدیریت نیز در این میان نقش دارند. اما در جامعهای که دین در ذهن و ضمیر مردم حضوری عمیق دارد، فهم دینی نمیتواند از پروژهٔ توسعه کنار گذاشته شود.اگر فهم دینی در قالبهای کهن بماند، ممکن است علم را بیگانه بشمارد، فرهنگ را به گذشته محدود کند، اقتصاد را از عدالت جدا سازد، اجتماع را به تبعیض بیالاید و سیاست را به سلطهٔ تکصدایی بکشاند.اما هنگامی که فهم دینی با اجتهاد در اصول نو شود، خداوند را نه در انحصار فقیهان، بلکه در گسترهٔ رحمت و حکمت ببیند؛ انسان را صاحب کرامت و اختیار بشناسد؛ و عدالت را محور اخلاق و قانون قرار دهد، آنگاه علم آزادتر، فرهنگ بالندهتر، اقتصاد منصفانهتر، اجتماع همبستهتر و سیاست پاسخگوتر خواهد شد.پس توسعهٔ فهم دینی، در چنین جامعهای، نه جایگزین توسعه، بلکه یکی از پیششرطهای فرهنگی آن است.🟢 روشنفکری دینی و جامعهٔ مدنیروشنفکری دینی به حکم روشنفکری، واجد عنصر اعتراض و انتقاد است؛ هم نسبت به نظم سیاسی جهان و هم نسبت به نظم سیاسی ایران.جامعهٔ مدنی زمانی شکل میگیرد که انسانها از رعیت به شهروند تبدیل شوند؛ یعنی صاحب حق، صاحب صدا، صاحب انتخاب و صاحب امکان نقد قدرت باشند.از این منظر، روشنفکری دینی نمیتواند تنها دربارهٔ آخرت سخن بگوید و از حقوق انسان در این جهان خاموش بماند. کرامت انسان باید در زمین نیز ترجمهٔ نهادی پیدا کند.این همان نقطهای است که روشنفکری دینی با مفهوم حقوق بشر، جامعهٔ مدنی، آزادی وجدان، حق انتخاب و محدودیت قدرت پیوند میخورد.🟢 از اعتزال تا سروش؛ عقلانیت درون سنت.👇#توسعه#جامعهی_مدنی#علیرضا_معینی#روشنفکری_دینی@NewHasanMohaddesi
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- کانالِ قرآنپویان · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۰ مرداد ۱۴۰۵، ۲۲:۱۰
- اتحاد سراسری کارگران و بازنشستگان ایران · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۲ مرداد ۱۴۰۵، ۱۷:۱۰
- عـلـوم غـریـبـه (حلال مشکلات با دعا و ذکر) · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ۲:۲۶
- إنْسانيَّاتْ · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۴ مرداد ۱۴۰۵، ۳:۲۸
- زیر سقف آسمان · تطابق دقیق — ۲۷ مرداد ۱۴۰۵، ۱۹:۳۵
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — زیر سقف آسمان
♦️«کودتای بیامان» داریوش: باستانیی پاریزی و بحث از کودتای داریوش✍️حسن محدثیی گیلوایی۲۷ مرداد ۱۴۰۵پیش از این گفتم که مقدمهی محمدابراهیم باستانیی پاریزی بر کتاب ذوالقرنین ابوالکلام آزاد آکنده از ایراد است. مطالب همین صفحه هم ایراد دارد. امّا یک نکتهی جالب در کل نوشتهی او این است که باستانیی پاریزی از معدود مورّخان ایرانی است که از کودتای داریوش سخن گفته است. شما اگر فرد دیگری از میان تاریخنگاران ایرانی میشناسید که چنین چیزی گفته باشد، به ما هم معرّفی اش کنید!من پیش از این دو روایت از داریوش را مورد بحث قرار داده بودم: داریوش کبیر یا داریوش قاتل غاصب. بنگرید به اینجا:t.me/NewHasanMohaddesi/10033#%D8%AF%D8%A7…
جلسه ۷۴ توسعهمعرفی کتاب دین و نوسازیبه روایت نویسنده کتابنسیم نعمتیزادهبا حضور حسن محدثیمدیر جلسه فریدون پرهام۲۰ مرداد ۱۴۰۵۱۱ آگوست ۲۰۲۶🚨در یوتیوب YouTubeچرا دین در ایران در تعارض با مدرنیته و مدرنیزاسیون است؟کتاب «دین و نوسازی»، یک اثر پژوهشی با رویکرد تطبیقی است و به کندوکاو دربارهی نسبت دین با نوسازی در ایران و مالزی پرداخته است. به بیان دیگر، کتاب با محور قرار دادن بحثهای نوسازی در دو کشور ایران و مالزی، کارکرد دین را در دو جامعهی متفاوت مورد بررسی و مقایسه قرار داده و به نتایج قابل تاملی دست یافته است. 👈 سایر جلسات توسعه👈 سایر جلسات سکولاریسم @YekGamPish@ArchiveOfLiberalism@NewHasanMohaddesi.
♦️چهگونه بابک خرمدین (یک رهبر هزارهای) شد نماد هویت ترکی در دهههای اخیر!👇👇👇۲۶ مرداد ۱۴۰۵♦️♦️♦️مراسم قلعه بابک، نماد و نمود فرهنگ والای ملت آذربایجان ✍️حسن راشدیبازنشر: ۲۶ مرداد ۱۴۰۵پنجشنبه و جمعه، نهم و دهم تیرماه سال ١٣٧٩ اولین سال بزرگداشت همایش صدها هزار نفری تولد «بابک خرمدین»، نماد و سمبل مبارزه با ظلم و بیعدالتی به صورت سیستماتیک و منظم در قلعه مشهور «بابک» یا قلعه «بذ» و یا قلعه «جمهور» در آذربایجان شرقی نزدیک شهر «کلیبر» واقع در منطقه زیبا و نیمه جنگلی قرهداغ بود.پنجشنبه و جمعه، نهم و دهم تیرماه سال ١٣٧٩ اولین سال بزرگداشت همایش صدها هزار نفری تولد «بابک خرمدین»، نماد و سمبل مبارزه با ظلم و بیعدالتی به صورت سیستماتیک و منظم در قلعه مشهور «بابک» یا قلعه «بذ» و یا قلعه «جمهور» در آذربایجان شرقی نزدیک شهر «کلیبر» واقع در منطقه زیبا و نیمه جنگلی قرهداغ بود.سالها قبل از این تجمع عظیم و صدها هزار نفری، ادیب، نویسنده شاعر، سیاستمدار و مورخ خستگی ناپذیر روانشاد «دکتر محمد تقی زهتابی» سالانه با عده ای از دانشجویان آذربایجانی برای بزرگداشت یاد و خاطره قهرمان ملی- تاریخی آذربایجان «بابک خرمدین» به این مکان زیبا و تاریخی می رفت و در باره مبارزه و قهرمانیهای ابرمرد تاریخ آذربایجان که بیست و دو سال بر علیه ظلم و ستم خلیفه عباسی مبارزه کرد و در نهایت با خیانت حاکم ارمنستان با دست و پای بسته تحویل فرستادگان خلیفه گردید، صحبت می کرد! یعنی پایه گذار اصلی مراسم بزرگداشت تولد بابک خرمدین در «قلعه بابک» با آنهمه عظمت و شرکت صدها هزار نفری کودک، نوجوان، جوان، میانسال و حتی پیرمرد و پیر زن در سالهای ١٣٧٩، ١٣٨٠، ١٣٨١، ١٣٨٢و ١٣٨٣، فرزند خلف و دانای آذربایجان که عمر با عزت خود را برای بدست آوردن حقوق پایمال شده انسانی و سربلندی ملت آذربایجان و در کل تورکهای ایران صرف کرده بود پروفسور محمد تقی زهتابی بود که علاوه بر تلاشهای شبانهروزی در زمینه آگاهی دادن به جوانان، با تالیف کتاب دو جلدی و قطور «ایران تورکلرینین اسکی تاریخی» آب به لانه مورچگان تفکر پان ایرانیسم بست!طنین بزرگداشت مراسم فوقِ تصورِ تولد بابک خرمدین در سال ١٣٧٩ انچنان بلند و رسا بود که علاوه بر رادیو – تلویزیون تبریز، رسانههای مرکز نیز مجبور به انعکاس این رویداد استثنایی فرهنگی – مدنی شدند!پس از اولین سال بزرگداشت عمومی تولد بابک، در سالهای بعد و همه ساله و تا سال ١٣٨۴ که دولت با تمام نیرو جلو برگزاری این مراسم زیبا، مدنی با فرهنگ بالای شرکت کنندگان را گرفت، همه ساله دومین پنجشنبه و جمعه تیر ماه بزرگترین همایش مدنی- فرهنگی با اجرای برنامه های نمایشی، موسیقی و رقص آذربایجانی، شعرخوانی و قصه گویی، نمایش و فروش کتاب و نشریه با موضوعات متنوع، سخنرانی و غیره در فضای باز و در مکانهای مختلف و در محوطه هایی که به «قالا درهسی» و «هتل بابک» مشهور بود اجرا میشدکه شاید در نوع خود منحصر به فردترین همایش فرهنگی- مدنی و کمی تا قسمتی هم سیاسی بود که در سطح فرهنگی بسیار بالای شرکت کنندگان در فضای آزاد و باز اجرا میشد.ادامه👇👇👇aznews.tv/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-… با مطالب زیر:t.me/NewHasanMohaddesi/14586https://t.me/…
♦️برای خوشآیند و این و آن نمینویسم: ترک و غیرترک برای من برابر اند✍️حسن محدثیی گیلوایی۲۶ مرداد ۱۴۰۵البته من از کودکی رویای دانشمندی دارم و همچنان این رویا با من است. اما من هرگز نگفتم دانشمند ام. البته افراد میتوانند برای پر کردن جاهایی خالیی مربوط به مقاصدشان به هر چیزی متوسل بشوند و امور را بهگونهی دیگری جا بزنند و انواع اتهامات اخلاقی از قبیل ناراستی و دیگر حقهبازیهایی که لابد برای خودشان آشنا هست را به ریش نداشتهی ما ببندند. باکی نیست. البتّه من در این عمر شصت ساله ترکان زیادی دیدم که مدعی و طلبکار هستند و ارث پدریشان را از بقیه طلب دارند. امّا ترکان با معرفت زیادی هم دیدم و با تعداد قابل توجهی از آنها دوست هستم. من برای خوشآیند این و آن نمینویسم اما دروغبازی و تقلب و حقهبازی را تاب نمیآورم و هر جا لازم بدانم در برابر اش میایستم و برای من از این جهت ترک و کرد و گیلک و مازنی مثل هم اند. از قومگراییی غیر مدنی که به قوممداری میانجامد، بیزار ام و آن را عامل عقبماندهگی و ضد توسعه میدانم و در برابر آن میایستم. قومگراییی خاصگرا از نظر من ضدّ انسانی و غیر قابل قبول است؛ قومگراییای که حقوق دیگران را نادیده میگیرد و مثلاً فقط از حقوق ترکان دفاع میکند. من بهلحاظ فکری هیچ نسبتی با ترکی که از حقوق هموطن کرد و عرب و بلوچ اش دفاع نمیکند، ندارم.تنها قومگراییای را میپسندم که با کلگراییی مدنی در تقابل نباشد و علیه کلّیّت ایران نایستد و در ذیل ایران به قوم و اتنیک خویش اعتنا کند و از حقوق اش دفاع نماید. در این صورت من هم در کنار چنین کسی میایستم و از حقوق اتنیک اش در حدّ توان و بضاعت ام دفاع میکنم. اتهام زدن به همهی رسانهها و سازمانها بهعنوان ضد ترک غیر قابل قبول است و سند و مدرک میخواهد و برای من غیرقابل اعتنا است.t.me/NewHasanMohaddesi/14609#%D8%AA%D8%B1… #کلگراییـمدنی #قومگراییـخاصگرا @NewHasanMohaddesi
♦️تحلیل رفتار سینوسی دکتر محدثی در مسئله تورکان ایرانی!✍️حامد شاکران۲۶ مرداد ۱۴۰۵به من بگو، نگو؛ نمیگویم. اما نگو نفهم! من میتوانم بفهمم؛ من میفهمم! (دکتر علی شریعتی) ابتدا باید به این نکته اشاره کرد که جناب دکتر محدثی، صراحتا اذعان نمودهاند که یک دانشمند بوده و بدان مفتخرند! t.me/c/1469226622/290671https://t.me/c/14… افتخار اینجانب هست که در گروه یک دانشمند مجال ابراز نظر برایم مهیاست.اما از آنجا که در قوانین عرفی نانوشته معمولا دانشمندان به خود چنین القابی نمیدهند! طبیعتا موجبات تحیر برای مخاطبشان را اینگونه فراهم نمودهاند.بدیهیست در دانش و دانشمندی ایشان ذرهای شک وارد نیست اما چون اصل دانشمندی بر پژوهش با متدهای علمی استوار هست؛ آنچه ازین دانشمند در قبال مسائل مطروحهی خود در قبال تورکها قابل فهم است! به آن اصل مذکور خود را مقید نمیدانند.متاسفانه چون خود را دانشمند میپندارند! در این قبیل موارد نظرات خود را وحی منزل پنداشته! درصدد تحمیل آن به منتقد خود با هر روشی جز متد علمی آن هستند. شما برا رد نظریهی ناصوابشان اگر دهها گزارش مستند ارائه دهید! ادلهی علمی این عزیز گزارش گزارشگر شبکهی تلویزیونی BBC خواهد بود و لاغیر...علیایالحال آنچه در سالیان اخیر بعنوان دانشجو در محضر ایشان در گروه تلگرامیشان فهم نمودهام ایشان هیچ شناخت حداقلی از احزاب، جریانات سیاسی و سبک زندگی و روحیات مردم آذربایجان ندارند! گرچه اذعان نمودهاند همسر محترمشان تورک هستند. همین علت را کفایت میدانم تا رفتار و خط فکری ایشان در قبال مباحث علوم انسانی تورکها در ایران را سینوسی عنوان کنم! به اصطلاح ساده گهی به نعل میزنند گهی به میخ! اما در بعد رفتار شخصی ایشان نیز با عنایت به نوع کارهایشان، دکتر محدثی را فردی بسیار سیاس و زیرک میدانم! آنجا که لازم باشد نظریهای ارائه دهند بر خلاف نظم حاکم بر سیاست حاکمیت! بالفور ذیل آن نامی از تورکان میبرند و بسیار تیزهوشانه آنرا به تورکها مرتبط میکنند تا فردا روزی با تکیه بر آن و به بهانه آن بتوانند جوابگو باشند! نمونه مستدل و عینی این ادعا وقتی عینیت پیدا میکند که ایشان به اعتراف خود پایاننامه خود را که درباره بابک خرمدین و قیام وی بازنشر میکند! پینوشت آن بسیار جای تامل دارد:[خرمدینان جریان دینیی مشخصی در تاریخ ایران هستند. منابع بهدرستی بیان میکنند که جنبش بهرهبریی بابک خرمدین، جنبشی دینی بوده و جنبشی قومی نبوده است. امّا امروزه ترکان ایرانی بهخاطر مسايل هویتی بابک را رهبری قومی معرفی میکنند و حکومت نیز برای بزرگداشت بابک موانعی ایجاد میکند و چهرهی بابک بیش از پیش بهعنوان رهبری قومی برجسته میشود. جنبش بابک خرمدین بهلحاظ تاریخی هیج نسبتی با حرکت هویتیی ترکان ایرانی در قرن بیستم و بیست و یکم ندارد]اینگونه سیاسانه دل ایرانشهری بالادست خود در مجامع علمی که باید تئزش را تایید کند را میبرد! مبحثی که بدان به این بیپروایی و سادگی ورود میکند! در برههای مورد مناقشه نماینده رای اولی شهر تبریز با امام جمعه وقت میشود که موجبات رد صلاحیت مداومش را بهمراه میآورد! اما جناب دکتر کالبد سیاسی ایران را خوب میداند! در بحبوحهی مناقشات ایران و جمهوری آذربایجان بر دالان زنگهزور نوشتهی تنی چند از دانشگاهیان را در کانالش بازنشر میدهد که مدعی بودند جمهوری آذربایجان ارامنه را در جنگ اخیر نسل کشی کردند! وقتی اصرار بر ارائه سند داریم، گناه را بر گردن نویسنده انداخته و طفره میروند! (در قانون جمهوری اسلامی بر فضای مجازی، مدیر کانال مسئولیت مطالب را باید برعهده بگیرد! )آنچه با تاسف فراوان، مشهود هست مسائل و مباحث و حقوق تورکها در ایران نوعی بازیچهی ایشان گشته! پله و دالان فرار بر نظریاتش.حقوقی که تنی چند از همزبانانمان برای مطالبهاش با احکام سنگین زندان با سالهای دو رقمی مواجه شدهاند. اگر ما هم شهروند درجه دو نبودیم فضای علمی و حتی قانونی کشور چنین اجازهای برای سواستفاده از ما را صادر نمیکردند.برای جناب دکتر قطعا این نوشته باب میلشان نیست چون بیشتر تعریف و تمجید را میپسندند! اما در تحدید اینجانب صاحب اختیارند. موفق باشید.#ترکان#حامدـشاکران@NewHasanMohaddesi
او (و درواقع هوش مصنوعیی پدرسوخته!) میپرسد: «آیا ما در حال شناختن کوروش هستیم؟ یا در حال ساختن کورش؟» پاسخ من این است که تنها از راه شناختن دقیق کورش است که میتوانیم برساختهای پیشین از کورش را بیاعتبار کنیم. آنوقت ممکن است از این طریق روایت ما و برساخت ما از کورش، بدل به نافذترین روایت و برساخت بشود. راه آسانتر و معتبرتری وجود ندارد.نویسنده نگران این است که آیا من تصویر مثبتی از کورش ارایه میکنم یا تصویری منفی از او عرضه میکنم! امّا من در مقام محقّق اصلاً چنین دغدغهای ندارم. در مقام محقّق فقط و فقط دو دغدغه دارم:۱) اسناد درجهی اوّل در بارهی کورش دقیقاً چه میگویند؟ ۲) نکند وسط کار، محدثیی دارای آرمان و تعلق و ارزشها و جهتگیریها، محدّثیی محقّق را کنار بزند و به جایش بنشیند و کار اش را با سوگیریهایش آلوده کند!#کورش#تلسکوپ#هخامنشیان#بهزادـشقاقی#مداراگریـدینی#روایتهای_کورش#سید_عبدالمجید_الهامی@NewHasanMohaddesi