راوی و مصاحبهکننده چگونه میتوانند به فهم مشترک برسند؟ ____ غلامرضا آذری خاکستر فهم مشترک به این م…
انتشار: 2026/08/11 10:34 UTCدریافت: 2026/08/15 04:56 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 04:56 UTC
راوی و مصاحبهکننده چگونه میتوانند به فهم مشترک برسند؟ ____ غلامرضا آذری خاکستر فهم مشترک به این معناست که راوی و مصاحبهکننده نسبت به اهداف، ماهیت و برنامه تاریخ شفاهی آگاهی و درک یکسانی داشته باشند و در مسیر تحقق هدفی مشترک گام بردارند. چگونگی شکلگیری…تاریخ شفاهی «گفتگوی دوسویه» و فرایند فهم مشترکفائزه توکلی تاریخ شفاهی با استفاده از روش تحقیق کیفی رویکردی علمی در پژوهشهای تاریخی معاصر است تا قرائت های انسانهای کنشگر و تأثیر گذار را تبیین نماید روشی انسانمدارانه است . در این رویکرد ، رسیدن به فهم مشترک میان مصاحبه کننده و مشارکت کننده ، حاصل یک فرایند تدریجی و حساس است . در زیر این فرایند تبیین می شود :این فهم مشترک در بستر «گفتگوی فعال» و نه «پرسش و پاسخ صرف» شکل میگیرد. برای دستیابی به آن، این اقدامات ضروری است:🔺پیشمتن (قبل از مصاحبه): مصاحبهکننده باید پیشینه تاریخی و واژگان تخصصی آن دوره را بشناسد تا سؤال را به زبان راوی بپرسد. همچنین باید «قرارداد مصاحبه» را شفاف توضیح دهد (هدف، مخاطب، و حق راوی برای ناگفتهگذاشتن).🔺همافقی (لغو سلسلهمراتب): مصاحبهکننده نباید نقش «کارشناس مطلق» را داشته باشد. او با فروتنی معرفتی و پذیرش اینکه راوی صاحب «حقیقت زیسته» است، فاصله قدرت را کم میکند.🔺گوش دادن کنشگرانه: یعنی بازخورد لحظهای (تکان سر، تکرار بخشی از جمله راوی) و پرسشهای روشنگرانه مانند «منظورت دقیقاً چه بود؟» یا «آیا میشود این را در فضای آن روزگار توضیح دهی؟» تا راوی احساس کند در حال خلق مشترک یک روایت است، نه فقط پاسخگویی به یک فرم.🔺بازخورد و خلاصهسازی: مصاحبهکننده در حین مصاحبه یا انتهای جلسه، برداشت خود را به راوی بازگو میکند («اگر درست متوجه شده باشم، شما میگویید که...»). این مهمترین مرحله برای تصحیح سوءتفاهمهاست.✍️با توجه به فرایند بالا تاریخ شفاهی در بستر علوم انسانی، «دقتی تفسیری» دارد. درست است که به عینیت محض نمیرسد، اما با روشمندسازی (رعایت اصول اخلاقی، شفافیت در پرسش، و مستندسازی کامل صدا و تصویر)، پیام منتقلشده از اعتبار علمی بالایی برخوردار است؛ چون نه تنها «چه شد» را بیان میکند، بلکه «چگونه تجربه شد» را هم منتقل میکندو دریافت تجربه های زیسته انسانها و رفت و امدهای پی در پی در فهم مشترک این رویکرد دانشی تأثیری بسزادارد .@oralhistoryiran

