شبی یک سرگذشت امشب *خسرو انوشیروان *ساسانیان یکی ازسلسله هابزرگ قبل ازاسلام که بنابه بعضی ازجهات از…
انتشار: 2026/08/08 17:50 UTCدریافت: 2026/08/11 02:00 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/11 02:00 UTC
شبی یک سرگذشت امشب *خسرو انوشیروان *ساسانیان یکی ازسلسله هابزرگ قبل ازاسلام که بنابه بعضی ازجهات ازویژگی خاصی برخوردار بوده اند ، یکی ازاین ویژگی شخصیت بارز خسرو انوشیروان است که مطلب امشب مابه ایشان اختصاص دارد .خسرو یکم (زایش ۵۰۱ ، مرگ ۵۷۹ میلادی) فرزند قباد یکم ، معروف به خسرو انوشیروان (کسری نوشیروان ، انوشه روان) دادگر، بیست و دومین شاهنشاه ساسانی، از سال ۵۳۱ تا سال ۵۷۹ میلادی بود ، شروع شاهنشاهی خسرو اول آغاز درخشان ترین دورهٔ عصرساسانیان بود.او مزدکیان را سرکوب کرد ، اصلاحات اقتصادی و مالیاتی کارآمدی را انجام داد که باعث پر پول شدن خزانه و به طور همزمان فراهم آمدن رضایت مردم شد ، خسرو ارتش را سازمانی و نظمی دوباره داد ، او در طول دوره شاهنشاهی خود سه بار با امپراتوری بیزانس جنگ کرد ، بار اول با پیروزی های ایران که نقطه عطف آن فتح انطاکیه در سال ۵۴۰ میلادی بود ، با قرارداد صلح موقت در سال (۵۴۵)میلادی پایان یافت ، به زودی برای بار دوم بین دو قدرت بزرگ جهان در آن زمان جنگ در گرفت و با به نتیجه رسیدن مذاکرات صلح در سال (۵۶۱) میلادی با انعقاد قرارداد صلح پنجاه ساله و خراجگذار شدن روم به شاهنشاهی ایران ، جنگ خاتمه یافت ، پس از ختم جنگِ ، خسرو در سالهای ۵۶۱ تا ۵۵۸ میلادی ، دولت هپتالیانرا که تاخت وتاز در ایران انجام میدادند را برانداخت ، رود جیحون مرز بین ایران و سرزمین خاقان ترک شناخته شد ، این خاقان به زودی برای ایران دشمنی خطرناکتر از پادشاه هپتالیان گردید ، بعضی قبایل ترک حتی در قفقاز نمودار شدند و خسرو برای اینکه از حملات آنان جلوگیری کند بر استحکامات قلعه دربند افزود ، همچنین گفته میشود دیواریکه درشمال ایران جهت جلوگیری ازهجوم قبایل زردبطول چندین کیلومترکشیده شده مربوط به همان دوره است (معروف به مار سرخ) در قسمت جنوب خسرو قدرت خود را بر یمن بسط داد ، این مملکت آن زمان در دست حبشیان بود (وهرز) که یکی از سرداران مترود خسرو بود (خودسرگذشتی زیبادارد) با اعراب همدست شد و در سال (۵۷۰) میلادی حبشیها را شکست داد و از جانب شاهنشاه به حکومت یمن منسوب شد ، در همین سالها ، سینجیبو سردار ترک به تحریک بیزانس به ایران حمله کرد، ولی استحکامات مرزی ایران جلوی پیشرفت او را گرفت این رویداد و همچنین اغتشاشاتی که در ارمنستان به تحریک دولت روم انجام گرفت ، باعث برافروختن آتش جنگی دوباره میان ایران و روم شد ، یوستینیانوس امپراتور بیزانس که فکر میکرد خسرو دیگر پیر شده است و توانایی اداره جنگ را ندارد ، با پشتیبانی ارمنیان مسیحی به ایران حمله کرد و شهر نصیبین را به محاصره درآورد ، ولی خسرو موفق شد او را به سختی شکست دهد و با پیشروی در خاک بیزانس قلعه دارا را نیز به اشغال خود درآورد ، در بین جنگ تیبریوس امپراتور بیزانس شد و پس از چندی کش و قوس مذاکرات صلح بین دو قدرت آغاز شد، ولی خسرو در سال ۵۷۹ میلادی درگذشت و نتیجه صلح را ندید.مورخین خسرو اول را نمونه دادگری و دادگستری دانسته اندزیرااوشجاعت وعدل وانصاف ودرایت را یکجا در وجودش داشت همچنین عهد بزرگ تمدن ادبی و فلسفی ایران با شاهنشاهی خسرو اول آغاز میشود ، در زمان وی کتاب کلیله و دمنه از زبان سانسکریت به زبان پهلوی ساسانی ترجمه شد ، آزادی مذهبی برای ادیان غیر زرتشتی، مانند مسیحیان و یهودیان وجود داشت ، هفت تن از فیلسوفان یونان در نتیجه تعطیلی مدرسهٔ فلسفه آتن توسط امپراتور بیزانس و تعدیاتی که به حکما کردند ، به تیسفون و دربار خسرو پناه آوردند ، از قیودی که برای سایر مذاهب غیر مسیحی در کشور روم قائل شده بودند ، میتوان قیاس کرد که دربار ایران نسبت به آزادی مذهب دارای چه عقیده و مقام عالی بودهاست ، در این دوره بازی (چترنگ) یا شطرنج نیز از هند به ایران آورده شد.تیسفون پایتخت دولت شاهنشاهی ایران در عهد خسرو اول به منتهای وسعت خود رسید دانشگاه پزشکی گندی شاپور در زمان خسرو از رونق خاصی برخوردار بود و مرکز علم پزشکی جهان به شمار میآمد ، مسیحیان نستوری که در قرن پنجم میلادبه دلیل محدودیت از رم رانده شده به دربارانوشیروان پناهنده شدندکه باتوجه به اینکه دربین این اشخاص چندپزشک بودازاین افراد در مراکز پزشکی ایران استفاده شد ، ازکارهای او میتوان به ساخت راه ها وایجاد پلهاوآب بندها وکارونسراها اشاره کردکه تعدادی ازاینها بجا مانده است اورا میتوان آخرین ستاره درخشان سلطنت درقبل ازاسلام نامید زیرا زین پس بتدریج سلاطین ساسانی روبزوال رفتند *کاظم مزینانی تامطلبی دیگربدرود*ماخذ..تاریخ ایران باستان پیرنیا*" تاریخ ادبیات قبل ازاسلام..احمد تفضلی*" تاریخ مردم ایران زرین کوب*مروج الذهب: مسعودی ج۱ص۲۵۸*شاهنشاهی ساسانی تورج دریایی *@naghmehayefaribaei

