🇮🇷 کانال نفت نیوز پیشنهادهای گروه «تراز انرژی» به رئیسجمهور برای حل بحران بنزین در کشور تراز انرژی…
انتشار: 2026/08/14 17:54 UTCدریافت: 2026/08/18 00:41 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/18 00:41 UTC
🇮🇷 کانال نفت نیوز پیشنهادهای گروه «تراز انرژی» به رئیسجمهور برای حل بحران بنزین در کشور تراز انرژی، خودرو و بنزین؛ بسته پیشنهادی اصلاح همزمان «سوخت، خودرو و حملونقل»جناب آقای دکتر پزشکیان ریاست محترم جمهوری اسلامی ایرانبا سلام و احترام؛بررسی مجموعه دیدگاههای کارشناسی مطرحشده در گروه تخصصی «تراز انرژی» نشان میدهد مسئله بنزین و ناترازی انرژی را نمیتوان صرفاً با افزایش قیمت سوخت حل کرد. مسئله اصلی، چرخه معیوب میان خودرو، پیمایش، مصرف سوخت، قیمت انرژی، قاچاق، حملونقل عمومی، بودجه، ارز و تورم است.از این رو پیشنهاد میشود دولت به جای اجرای یک سیاست تکمحوری، «بسته ملی اصلاح تراز انرژی در بخش حملونقل» را با محوریت اصلاح همزمان عرضه و تقاضای سوخت، خودرو، حملونقل و نظام یارانهای در دستور کار قرار دهد.۱. تعریف دقیق مسئله برای تصمیمگیرمسئله اصلی کشور صرفاً «قیمت بنزین» نیست؛ بلکه یک چرخه معیوب شکل گرفته است:خودروی گران و پرمصرف → پیمایش بالا → مصرف بالای بنزین → یارانه پنهان → قاچاق و انحراف مصرف → فشار بر بودجه و ارز → واردات بنزین → تورم و نارضایتی → دشوارتر شدن اصلاحاتاز منظر فنی، مصرف بنزین تابع مجموعهای از متغیرهاست:مصرف بنزین = تعداد خودرو × میزان پیمایش × مصرف خودرو × سهم بنزین در سبد سوخت + قاچاق و انحراف مصرفامروز تقریباً در تمام این مؤلفهها با مشکل مواجه هستیم:ناوگان بزرگ و بخشی از آن فرسوده است؛پیمایش خودروها بالاست؛استفاده از خودروی شخصی و سفرهای تکسرنشین گسترده است؛متوسط مصرف خودروها بالاست؛قیمت سوخت بر رفتار مصرفی اثر کمتری دارد؛تنوع سبد سوخت کافی نیست؛ظرفیت و سهم CNG متناسب با ظرفیت موجود توسعه نیافته است؛قاچاق و انحراف مصرف وجود دارد.بنابراین افزایش قیمت بنزین فقط یکی از متغیرها را هدف قرار میدهد و بهتنهایی نمیتواند مصرف ساختاری را اصلاح کند.۲. اصل بنیادین: اصلاح باید همزمان در عرضه و تقاضا انجام شودبرای حل ناترازی بنزین، باید دو طرف معادله همزمان مدیریت شوند:طرف تقاضاکاهش مصرف خودرو؛کاهش پیمایش غیرضروری؛کاهش سفرهای تکسرنشین؛توسعه حملونقل عمومی؛نوسازی خودروهای فرسوده؛توسعه CNG و تنوع سبد سوخت؛اصلاح تدریجی قیمت سوخت؛مدیریت هوشمند مصرف.طرف عرضهافزایش بهرهوری پالایشگاهها؛رفع گلوگاههای تولید؛ارتقای کیفیت سوخت؛استفاده بهینه از ظرفیت پالایشی؛تأمین کسری از طریق واردات در دوره گذار؛بررسی اقتصادی اختصاص بخشی از نفت خام به تولید داخلی بنزین به جای صادرات؛جلوگیری از اتلاف در شبکه توزیع.اصل کلیدی:نباید مسئله ناترازی را صرفاً با فشار بر تقاضا یا صرفاً با افزایش تولید حل کرد؛ هر دو طرف باید همزمان اصلاح شوند.۳. ناترازی بنزین؛ مسئله فقط تولید نیستبا توجه به برآوردهای مطرحشده، مصرف روزانه بنزین به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده، در حالی که تولید داخلی حدود ۱۲۱ میلیون لیتر عنوان شده است؛ یعنی کسری روزانه حدود ۱۴ میلیون لیتر.این کسری باید از طریق ترکیبی از:کاهش مصرف + کاهش قاچاق + افزایش بهرهوری تولید + واردات مدیریتشده + اصلاح سبد سوختجبران شود.واردات بنزین نباید راهحل دائمی تلقی شود؛ بلکه باید بهعنوان راهکار گذار تا زمان اصلاح ساختاری دیده شود.۴. مدیریت فوری تقاضای بنزینبررسی کارشناسی نشان میدهد بخشی قابل توجه از ناترازی به ترافیک، خودروهای تکسرنشین و پیمایش غیرضروری مربوط است.در برخی برآوردهای مطرحشده در گروه، حدود ۲۰ درصد ناترازی به ترافیک، خودروهای تکسرنشین و ظرفیت خالی خودروهای باری نسبت داده شده است.بنابراین یکی از سریعترین اقدامات دولت میتواند تمرکز بر:کاهش سفرهای تکسرنشین؛توسعه سفر اشتراکی؛افزایش ضریب سرنشین خودروها؛مدیریت هوشمند سفر؛کاهش پیمایش غیرضروری؛ساماندهی خودروهای باری با ظرفیت خالی؛جایگزینی خودروهای شخصی با ون و اتوبوس در سفرهای پرتکرارباشد.نکته مهم:در سیاست حملونقل شهری، توسعه ون و اتوبوس در بسیاری از مسیرها میتواند اثرگذاری بیشتری از گسترش تاکسیمحوری داشته باشد.۵. جلوگیری از قاچاق و انحراف مصرفقاچاق سوخت باید بهعنوان یکی از مؤلفههای مستقل ناترازی دیده شود.پیشنهاد میشود:سامانههای هوشمند پایش مصرف توسعه یابد؛مصرف خودرو، پیمایش و سهمیه با یکدیگر تطبیق داده شود؛مصرف غیرعادی شناسایی شود؛زنجیره تولید تا جایگاه قابل ردیابی شود؛سهمیهها بر اساس دادههای واقعی بازنگری شوند؛با انحراف مصرف در بخش حملونقل و شبکه توزیع برخورد شود.




