🇮🇷 کانال نفت نیوز اختصاصی/تنگه هرمز جایگزین ندارد؛ رؤیای دور زدن ایران در بابالمندب فرو ریختمقدمه…
انتشار: 2026/07/26 02:01 UTCدریافت: 2026/08/05 07:02 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/05 07:02 UTC
🇮🇷 کانال نفت نیوز اختصاصی/تنگه هرمز جایگزین ندارد؛ رؤیای دور زدن ایران در بابالمندب فرو ریختمقدمهوقتی دو گلوگاه همزمان زیر فشار قرار میگیرندتنگه هرمز از بهمنماه ۱۴۰۴ عملاً با اختلال جدی در تردد نفتکشها مواجه شده است. روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت که پیش از آغاز جنگ از این آبراه عبور میکرد، یا متوقف شده یا با هزینههای بسیار بالاتر به مسیرهای جایگزین هدایت شده است.اکنون حملات جدید به تأسیسات نفتی عربستان، معادلات بازار انرژی را وارد مرحله تازهای کرده است. پالایشگاه جازان با ظرفیت ۴۰۰ هزار بشکه در روز و بندر نفتی ینبع که در ماههای اخیر به مسیر اصلی صادرات نفت عربستان تبدیل شده، هدف حملات قرار گرفتهاند؛ رخدادی که بار دیگر آسیبپذیری مسیرهای جایگزین را آشکار کرده است.جازان و ینبع؛ حلقههای آسیبپذیر زنجیره صادرات عربستانینبع، نقطه پایانی خط لوله شرق به غرب عربستان است و از زمان کاهش کارایی تنگه هرمز، نقش پررنگتری در صادرات نفت این کشور یافته است. بخش قابل توجهی از نفت صادراتی عربستان از این بندر راهی بازارهای جهانی میشود و بخش مهمی از آن نیز از بابالمندب عبور میکند.حمله به ینبع، صرفاً حمله به یک بندر نیست؛ بلکه هدف قرار دادن مهمترین مسیر جایگزین صادرات نفت عربستان است. پالایشگاه جازان نیز بهعنوان یکی از مهمترین مراکز پالایشی این کشور، حلقه دیگری از همین زنجیره محسوب میشود.انتقال ریسک، حذف ریسک نیستپس از تشدید بحران هرمز، برخی تحلیلها بر این فرض استوار بود که میتوان با انتقال صادرات به دریای سرخ و بابالمندب، ریسک بازار انرژی را کاهش داد؛ اما تحولات اخیر نشان میدهد این فرض با واقعیتهای میدانی فاصله دارد.فناوریهای نوین موشکی، پهپادی و حملات دورایستا، امکان هدف قرار دادن همزمان چندین مسیر و زیرساخت انرژی را فراهم کردهاند. بنابراین انتقال صادرات به مسیرهای جایگزین، لزوماً به معنای افزایش امنیت نیست، بلکه تنها محل تمرکز ریسک را تغییر میدهد.بابالمندب؛ جایگزینی که جایگزین نیستبابالمندب به دلایل مختلف نمیتواند جایگزین واقعی تنگه هرمز باشد:ظرفیت انتقال انرژی آن قابل مقایسه با هرمز نیست.خطوط لوله و پایانههای صادراتی، اهداف ثابت و آسیبپذیر محسوب میشوند.مسیرهای دریایی جایگزین، زمان حمل، هزینه بیمه و هزینه حملونقل را بهطور محسوسی افزایش میدهند.کانال سوئز و مسیر دماغه امید نیک نیز محدودیتهای فنی، زمانی و اقتصادی خاص خود را دارند.در نتیجه، هیچ مسیر جایگزینی تاکنون نتوانسته چهار ویژگی اصلی هرمز یعنی ظرفیت بالا، امنیت، انعطاف عملیاتی و صرفه اقتصادی را بهطور همزمان تأمین کند.جنگ دو جبههای انرژیبازار جهانی انرژی اکنون با شرایطی روبهروست که در آن فشار بر دو گلوگاه مهم انتقال انرژی بهطور همزمان افزایش یافته است.از یک سو، تنگه هرمز همچنان با محدودیتهای جدی مواجه است و از سوی دیگر، حملات به زیرساختهای انرژی در دریای سرخ و بابالمندب، امنیت این مسیر را نیز کاهش داده است.در چنین شرایطی، بازار جهانی بیش از گذشته نسبت به هرگونه اختلال در زیرساختهای انتقال انرژی حساس شده و واکنش قیمتها نیز این واقعیت را منعکس میکند.نتیجهگیری؛ هرمز همچنان بیبدیل استتحولات اخیر نشان میدهد هیچ مسیر جایگزینی نتوانسته نقش راهبردی تنگه هرمز را ایفا کند. تجربه حمله به تأسیسات جازان و ینبع نیز نشان داد انتقال صادرات به مسیرهای دیگر، لزوماً امنیت عرضه را تضمین نمیکند.واقعیت بازار انرژی همچنان این است که تنگه هرمز جایگزین مؤثری ندارد و هرگونه تغییر در وضعیت این آبراه، آثار مستقیمی بر امنیت انرژی، هزینه حملونقل، قیمت نفت و ثبات بازارهای جهانی خواهد داشت. از همین رو، تحولات اخیر بیش از گذشته اهمیت ژئوپلیتیکی این گذرگاه راهبردی را آشکار کرده است.🆔 @naftnews85




