سەید عەلی ئەسغەری کوردستانی؛ ئەنتڕۆپۆلۆژیای دەنگ و سیاسەتی یادەوەری نەتەوەیی ✍ عەبدالقادری نیازیبەب…
انتشار: 2026/08/10 05:39 UTCدریافت: 2026/08/15 04:53 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/15 04:53 UTC
سەید عەلی ئەسغەری کوردستانی؛ ئەنتڕۆپۆلۆژیای دەنگ و سیاسەتی یادەوەری نەتەوەیی ✍ عەبدالقادری نیازیبەبیانووی ساڵەوەختی کۆچی دوایی سەید عەلی ئەسغەری کوردستانیدەخوێندنەوەی مۆدێرنی کەلتووردا، هونەر تەنیا بوارێک بۆ خۆنواندن و بەرهەمهێنانی جوانی نییە؛ هونەر شوێنی دروستبوونی مانا، شوناس و شێوازی تایبەتی بۆ نواندنی "بوون" ــشە. بە واتایەکی تر هونەر لەگەڵ ئەوەی بەستێنێکی ئێگزیستانسیالیستییە، هاوکات پێوەندی ڕاستەوخۆشی لەگەڵ لایەنی ئانتۆلۆژیک و بوونناسانەی نەتەوە هەیە. دەونێوەدا دەنگ، بە تایبەت لە کۆمەڵگایەکی وەک کورد کە مێژووی پڕە لە دابڕان، دەپەراوێزکەوتن، چەوسانەوە، ژینۆساید و تڕۆمای مێژوویی و کۆمەڵایەتی، تەنیا ئامرازێکی هونەری نییە؛ دەنگ ئەرشیڤی زیندووی یادەوەری نەتەوەییە. لەو ڕوانگەیەوە، دابەزاندنی ڕەهەندەکانی ناسینی سەید عەلی ئەسغەر، تا ئاستی دەنگ، خەزڵانێکی ڕەچەڵەکناسانە و مێتۆدیک و هەڵبەت کەلتووریشە. دە ئابووری سیاسی مۆسیقادا، دەنگ، گۆڕەپان و پێکهاتەیەکی کەلتوورییە کە مێژوو و شوناسی کوردی تێیدا لێک گرێ دەدرێن. کاتێ سەید عەلی ئەسغەر، بە نێوانگری دەنگ، لە سنووری ژیانی تاکەکەسی خۆی تێپەڕیوە و وەک دەق و مەیدانێکی کەلتووری خۆی ئاراستە کردووە، ڕاستەوخۆ هەڵگری هەندێ بواری سیاسی و کۆمەڵایەتی و کەلتووریش بووە. دەقێک کە هەر نەوەیەک بە پێی نیاز و پرسیارەکانی خۆی، خۆی تێدا دەخوێنێتەوە. بەو هۆکارە سەید عەلی ئەسغەر، دەقێکی زیندوویە کە تێیدا نەتەوە، زمان، مۆسیقا، عڕفان و ئەوین و نەستی کۆمەڵایەتی دە دیالۆگ و گفتوگۆیەکی بەردەوام دان. ئەگەر کەلتووری کوردی لە مێژوودا زۆرجار بە شێوەیەکی زارەکی گواستراوەتەوە و بواری بە داکیۆمێنت کردنی نەبووە بە هۆکارگەلی سیاسی و پێکهاتەی خودی کۆمەڵگای کوردی، ئەوا گۆرانی، چیرۆک، مەقام و فولکلۆر و دەنگ، بوونەتە ئەو دامەزراوە نادیارانەی کە یادەوەری و نەستی گشتیی کۆمەڵگای کوردییان چێ کردووە و پاراستوویانە. لەو سووچەوە، سەید عەلی ئەسغەر بەشێکە لەو ئەرشیڤە زارەکییەی کە زۆر جار لە دەرەوەی دامەزراوە فەرمییەکانی مێژوودا، بەشێک لە سەربوردەی نەتەوەیەکی ڕاگوێزی قۆناخەکانی مێژوو کردووە. دەبەستێنی خوێندنەوە کەلتوورییەکان دا، شوناسی نەتەوەیی، بابەت یا چەمک یا مژارێکی پێشوەختە و جێگیر نییە، شوناسی نەتەوەیی بەرهەمی پرۆسەیەکی کۆمەڵایەتییە کە لە ڕێگەی زمان و هێما و یادەوەری گشتییەوە دروست دەبێ. ستوارت هاڵ لەسەر ئەو باوەڕەیە کە شوناس، بەردەوام لە نێوان ڕابردوو و ئێستا دا دە حاڵی پەل هەڵدان دایە. دەو چوارچێوەیەدا، سەید عەلی ئەسغەر تەنیا بەشێک لە مۆسیقای کوردی نییە، بەشێکە لە پرۆسەی بەردەوامیی پڕۆسەی شوناسی کوردی. دەئاوڕدانەوەیەکی سەرپێیی لاکانی دا، دەنگ یەکێکە لەو نیشانانەی کە پێوەندیی نێوان مەیل و ئارەزوو لەگەڵ کەمێتی و شوناس ئاشکرا دەکا. ئەوەی لە دەنگێک دا دەبیسترێ تەنیا ئەو وشانە نییە کە دەوترێن، بەڵکوو ئەو بۆشاییەشە کە بە پاڵپشتی دەنگ و وشە و دەربڕینەوە، خەریکی درێژەدانی پڕۆسەیەکی نەتەوەیین دەبواری بەرساخت گەری و ئانتۆلۆژیک و مەعریفی دا. لە ڕوانگەی بۆردیۆوە، کەلتوور مەیدانی هێزە؛ مەیدانێک کە تێیدا ماناکان دروست و پەسەند دەکرێن. لەو ڕووەوە، دەنگ جۆرێک لە سەرمایەی نمادینە کە لە ڕێگەی کۆمەڵگاوە بەرهەم دێ. سەید عەلی دەو مانایەدا ماکی ئەو سەرمایە نمادینە نەتەوەییە کە لە سنووری مۆسیقا تێدەپەڕێ و دەچێتە ناو پرۆسەی دروستکردنی یادەوەری گشتییەوە. دە خوێندنەوەیەکی قووڵتر دا، دەنگی سەید عەلی ئەسغەر دەکرێ وەک جۆرێک لە «ئەرشیڤی هەستیی»ــش بخوێندرێتەوە؛ ئەرشیڤێک کە هەڵگری ئەو ناوەرۆکەیە کە مێژووی فەرمی زۆرجار نەیتوانیوە بیاننوسێ. مێژووی فەرمی زۆرجار بە زمانی دەسەڵات، ڕووداو و دامەزراوەکان دەنووسرێ، بەڵام مێژووی کەلتووری لە ڕێی دەنگ، هەست و یادەوەری دەدوێ. لێرەدایە کە ئەرکی هونەری لە کردەیەکی سادەی دەربڕینەوە دەگۆڕدرێ بۆ شایەتیدان لەسەر قۆناخێکی تایبەت، ئەویش نە تەنیا بە مانای گێڕانەوەی ڕووداو ڕەوایەتەکانی ئەو قۆناخە، بەڵکوو بەو مانایە کە شێوازیی هەستەوەری کۆمەڵگای کوردیی دە قۆناغێکی دیاریکراوی مێژوو دا پاراستووە. لە ڕوانگەی ئەدۆڕنۆوە، هونەر لە کۆمەڵگایەکی پڕ لە ناکۆکی دا تەنیا ئامرازێکی ئارامکردنەوە و گەڕانەوە بۆ قۆناخێکی نۆستالۆژیک نییە بەڵکوو، شێوەیەکی دەربڕینی پرسیاری تایبەت بە قۆناخێکە کە مێژوو هێشتا وڵامی بۆ نەدۆزیوەتەوە. هەر ئەو خسڵەتەی دەنگە کە مەترسی لەبیرچوونەوەی قۆناخەتایبەتەکانی مێژووی کوردی، خستووەتە پەراوێزەوە. لەو ڕووەوە مۆسیقای کوردی بەگشتی و سەید عەلی ئەسغەر بەتایبەتی، جودا لە ئەڕشیڤێکی بەهێز و نرخ، بەشێکیشن لە مێژووی ئانتڕۆپۆلۆژیکی کورد.t.me/kamyaraniekan
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 5 بازدید تازه در ساعت در این نمونهنخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- مێـژووی ناوچـەی کامیـاران · تطابق دقیق — ۲۰ مرداد ۱۴۰۵، ۰:۵۵
- ناوەندی مێژووی کورد و کوردستان · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۲ مرداد ۱۴۰۵، ۹:۲۰
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — مێـژووی ناوچـەی کامیـاران
🌙 حلول ماه مبارک و پُر خیر و برکت ربیعالاول، ماهِ میلاد سیدالمرسلین، محمد مصطفی ﷺ بر همه مسلمانان جهان مبارک باد.t.me/kamyaraniekan
📢 خبر مهم: آغاز طرح پزشک خانواده در شهرستان کامیارانبه اطلاع شهروندان گرامی میرساند، با آغاز ماه شهریورماه، خدمات اولیه بهداشتی و درمانی در قالب «طرح پزشک خانواده» در سطح کامیاران عملیاتی خواهد شد. 🩺🔹 ساختار طرح:در این طرح، به ازای هر ۳۰۰۰ نفر جمعیت، یک پزشک عمومی به همراه دو مراقب سلامت در پایگاههای مخصوص مستقر میشوند تا خدمات درمانی و بهداشتی اولیه را مستقیماً در اختیار مردم قرار دهند.✅ این اقدام گام مهمی در جهت ارتقای سلامت جامعه و دسترسی آسانتر شهروندان به مراقبتهای پزشکی است.واحد آموزش و ارتقاء سلامتمرکز بهداشت شهرستان کامیاران📱جهت کسب اطلاعات دقیقتر در رابطه با پزشک خانواده خودتان با ما در گروه سفیران سلامت کامیاران همراه شوید:در تلگرام@safiransalamatkamyaranدر روبیکا rubika.ir/joing/BBCGBDHJI0BNADFQTRRZNWWJT… #تن_ایران_درست_سر_ایرانی_سلامت#کامیاران #سلامت #پزشک_خانواده #بهداشت_درمانی #اخبار_کامیاران
هەر هەق، باقییەننەشئەی وەخت سەخت ئامای پاییزەن یا شنۆی دووریی باڵای ئازیــــــــــزەن؟ئەو دڵـەی وێنەی پەڕەیگـوڵ، بێ گەردهەی خەم! هەی نامەرد! چەنیت مەلوول کەرد؟ "مەولەوی کورد"هەندێ کەس هەن، جێگای خاڵییان بە بزەکانی مرۆڤەوە کەل دەمێنێتەوە و لە چی بزەی سەرلێوماندا گێڕاننەوەیەکیان ڕەنگ دەداتەوە کە کاڵ نابنەوە؛ لەبیرکردنیان دەبێتە بەشێکی لەبیرکردنی بزە بە لێومانەوە.هەواڵی کۆچی مامۆستا #محمدصالح_سعیدی آویهنگ دڵگرانی کردین و تامی تاڵی ئەو خەممان هەست پێکرد. بەم بۆنەوە پرسە و سەرەخۆشیی خۆمان لە خزمەت بنەماڵەو و کەسوکاری و هەمۆ خەڵکی کوردستان ڕادەگێنین و خۆمان بە هاوخەمتان دەزانین. ڕۆحی کۆچکردووی شاد و لە ئۆقرە و ئارامیی ھەتاییدا بێت. یادی بەرز و هەرمان✍ د.محمدباقر پیریt.me/kamyaraniekan%D9%87%DB%95%D8%B1 هەق، باقییەننەشئەی وەخت سەخت ئامای پاییزەن یا شنۆی دووریی باڵای ئازیــــــــــزەن؟ئەو دڵـەی وێنەی پەڕەیگـوڵ، بێ گەردهەی خەم! هەی نامەرد! چەنیت مەلوول کەرد؟ "مەولەوی کورد"هەندێ کەس هەن، جێگای خاڵییان بە بزەکانی مرۆڤەوە کەل دەمێنێتەوە و لە چی بزەی سەرلێوماندا گێڕاننەوەیەکیان ڕەنگ دەداتەوە کە کاڵ نابنەوە؛ لەبیرکردنیان دەبێتە بەشێکی لەبیرکردنی بزە بە لێومانەوە.هەواڵی کۆچی مامۆستا #محمدصالح_سعیدی آویهنگ دڵگرانی کردین و تامی تاڵی ئەو خەممان هەست پێکرد. بەم بۆنەوە پرسە و سەرەخۆشیی خۆمان لە خزمەت بنەماڵەو و کەسوکاری و هەمۆ خەڵکی کوردستان ڕادەگێنین و خۆمان بە هاوخەمتان دەزانین. ڕۆحی کۆچکردووی شاد و لە ئۆقرە و ئارامیی ھەتاییدا بێت. یادی بەرز و هەرمان✍ د.محمدباقر پیریt.me/kamyaraniekan
یادداشت: عەبدولقادر نیازیلەگۆڕینی خوداوە بۆ ئامڕاز تا بەدادگاکردنی منبەر و تریبۆن بۆ ئەویتر(ڕەخنە لە گوتاری هەڕەشە و سڕینەوەی ئێزیدییەکان)ــــــــــــــــــــــئەگەرچی ئایینی ئیسلام زۆرجار لەلایەن هەندێ عەقڵییەتی بە ڕواڵەت دێمۆکڕاتیک و مۆدێڕن و خودی ئێزیدییەکانیشەوە کەوتۆتە بەر پەلاماری بێ ڕێزی و هەڕەشە بەڵام، ئەو یادداشتە، نە خولیای ئەوەی هەیە گشتییەتی هیچ ئایین و شێوەهزرێکی سیاسی بەرێتە ژێر پرسیار(لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ/وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ/لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ) نە بەرگریکردن لەوانەشە کە ئێزیدییەکان بە بیانووی کوردنەبوون دەخەنە بەر شاڵاوی هەڕەشە و بێ ڕێزی، بەڵکوو ڕەخنە لەو مێکانیزم و عەقڵانییەتە نوقسانەیە کە بەنێوی خودا و دین و بیری ئایدیالۆژیک و سیاسی، خەریکی بەدادگاکردنی منبەر و تریبۆنەکانن بۆ ئایین و ئایینزاکانی تر و هەروەها شوناسی سیاسی ئەویتر. لەو سووچەوە، هەڕەشە لە ئێزیدییەکان کە چەند ڕۆژێکە دە سۆشیاڵ مێدیادا خەریکی دەست بە دەست پێکرانە، تەنیا قسەیەکی توند، هەڵەیەکی تاکەکەسی، یا دەرچوونێکی سۆزداری و ڕۆمانتیک لەسەر منبەر و تریبۆنەوە لەلایەن فیگۆڕە بۆشەکان نییە. بەڵکوو پێوەندی بە شێوەی دروستکردنی گوتار و عەقڵانییەت، باوەڕ و دەسەڵات و چۆنییەتی هەڵس و کەوت لەگەڵ ئەویتر هەیە. کێشەی گوتاری توندئاژۆ تەنیا هەڕەشە و ترساندن نییە؛ لەو سیستمە واتاییەیە کە جیاوازیی ئایینی و هزری ئەویتر، بە هۆکار و نێوانگری دابڕین لە مرۆڤایەتی دەزانێ و ترساندن و هەڕەشە بە کردەی پیرۆز. خاڵی دەستپێکی ئەو شێوازە لە توندئاژۆیی، خستنە دەرەوەی ئەویترە لە بازنەی مرۆڤایەتییەوە. بەو هۆکارە، ئێزییدی یا هەر کەمینەیەکی تر دە گوتاری توندڕەو و بناژۆخواز و سادیستیکدا، لە مرۆڤی خاوەن مافەوە دەگۆڕدرێ بۆ نمادی جیاوازی، بێ بڕوایی و لە هەمووی خراپتر نمادی سڕانەوە و پاکتاوکران. ڕێک لەو کاتەدا کە ئەویتر(لێرەدا ئێزیدی) وەک مرۆڤی خاوەن ماف نابینرێ، درزە ئەخلاقییەکانی گوتاری توندئاژۆ خۆی نیشان دەدا. ماکی مەترسیداربوونی ئەو گوتارە، زمانە. زۆرجار هەڕەشەی کوشتن و بڕین لە چەکەوە دەست پێ ناکا، لە وشە و کەلام و گوتارەوە دەست پێ دەکا. وشە کاتێک بەردەوام ئەویتر بە ناپاک، دوژمن، بێباوەڕ یا کەسێک کە مافی ژیانی نییە نێودێر دەکا، خەریکی دانانی سنوورێکی ئەخلاقییە لەنێوان "خۆی" و "ئەو"دا. لەو ساتەدا، گوتار تەنیا باس لە جیاوازی ناکا؛ دەست بە بەرهەمهێنانەوەی گوتاری دوژمن سازیش دەکا. شوناسی توندڕەو زۆرجار بەبێ ئەویتر ناتوانێ خۆی پێناسە کا. "من"خۆمم بەڵام چونکە ئەو "من" نیم، دەبێ بسڕێتەوە. بەو شێوەیە، شوناسی توندئاژۆ بەردەوام دەبەستێنێکی دووالیته و دووبەرەکی نانەوەوەدا خۆی بەرهەم دێنێتەوە. لێرەدا "ئەویتر" تەنیا کەسێکی جیاواز نییە بە هەموو مافە ڕەواکانییەوە؛ بەڵکوو پێویستییەکی تەواوکەری شوناسی ترسێنەر و ئەختەکراوی هزری توندئاژۆیە. ئەو میکانیزمە دەگوتاری توندئاژۆدا پێوەندی بە کەمێتییەوە هەیە(فقدان) کە تێیدا شوناسی داخراو و دۆگم و پاڕادۆکسیکاڵی توندئاژۆ ناتوانێ دان بە کەمێتی خۆیدا بنێ؛ بۆیە زۆرجار لە ڕێگای دیهاوێژییەوە(فرافکنی)، کەمێتی خۆی دەخاتە سەر ئەویتر. بەو شێوەیە ئەویتر دەبێتە هۆکاری دەروونئالۆزی ئەو و هۆکاری ناتەواوییەتی سووژەی توندڕەو. فانتازمی سڕینەوەی ئەویتر لەوێوە دەردەکەوێ: ئەگەر ئەویتر نەمێنێ، "من" بە تەواوییەت دەگەم. ئەوەیە ئەو خاڵەی کە گوتاری توندڕەو، لە ئاستی باوەڕەوە ڕاگوێزی ئایدیۆلۆژیای نا/پێبەند دەکا(لۆکاچ). واتە کێشەی گوتاری توندئاژۆ ئەوەیە کە ئایین دەگۆڕێ بۆ ئایدیۆلۆژیا. دەو بەستێنەدا خودا ئیتر ئاسۆیەکی مێتافیزیکی بۆ پرسیارکردن و ڕزگاربوون نییە، بەڵکوو مێکانیزمێکە بۆ نابەرپرسیارکردنی مرۆڤی توندئاژۆ. ئەوەی لێرەدا قسە دەکا خودا نییە، خودی گوتاری توندئاژۆیە کە دەیەوێ وێژمانی خۆی لە بەپرسیارێتی بپارێزێ لەڕەهەندی نێوانگرکردنی خودا. دە گوتاری توندئاژۆ و بناژۆخوازدا خودا نەک مەبەست بەڵکوو ئامڕازە. ئەگەر ئاگامبێن دەدرێژەی بنەماشکێنی نێهێلیستی نیچەیی دا دەڵێ: خودا نەمردووە بەڵکوو کراوە بە پارە و پووڵ، دە ژین/جیهانی نێهیلیستی توندئاژۆدا خودا دەکرێتە چەک و ئامڕاز بۆ ئیزۆلەکردن و سڕینەوەی ئەویتر و منبەر لە سنووری خۆی دەردەچێ و دەبێتە شەڕگە. لەئاستی پەیامەوە دەچێتە ئاستی سزا و ترساندن. لێرەیە کە منبەر و تریبۆن لەبری ئەوەی دە ڕووماڵێکی دژەئایدیۆلۆژیکی دا ڕوویان دە فرەڕەهەندی و پلۆرالیزم بێ، دەبنە دادگایەکی ئایدیۆلۆژیک، تەنیا حوکم دەدەن. ئەوە تەنیا کێشەیەکی ئایینی نییە؛ میکانیزمێکی شوناس داڕێژییە کە سەرچاوەی پتر دە عەقڵی ئایدیالۆژیک و ناپوختە دایە نەک دە ئایین یا سترەکتۆرێکی نەرمئاژۆی سیاسی دا.
▪️پێشکەش بە هەموو دایکانی وڵاتی کوردەواریدایە ڕێم دەدەی جووتێ مرواریبۆ کێلی گڵکۆت بکەم بە دیارینەڵێی کوڕەکەم دەسڕۆو بێ خەمەدایە ئەو جووتە مرواریەی هەمەدوو گلارەکەی هەردوو دیدەمەهێندە شتوونی فرمێسکی زاریسپی سپی بوون... بوون بە مرواری...لەتیف هەڵمەتt.me/kamyaraniekan
وێنەیەکی مێژوویی #شێخ_مەحمودی_حەفیدو شەهیدی سەرکردەی شۆڕش #کەریم_بەگی_فەتاح بەگی #هەمەوەند وێنەکە لەسەردەمی خەبات و تێکۆشانێکی سەخت دژ بەداگیرکەرانی کوردستان لەساڵی ١٩٢٥ گیراوە لەدەڤەری خورماڵ ناوچەی هەورامان٠سپاس بۆ کاک محمودحفیدزادە نوەی شێخ محمودt.me/kurdokurdistan
