🔴 بسیج؛ مدرسه عشق یا قرارگاه بقا؟✍سیداحمدرضا احمدپوربرای فهم انتصاب حسین طائب به ریاست بسیج، نباید…

🔴 بسیج؛ مدرسه عشق یا قرارگاه بقا؟✍سیداحمدرضا احمدپوربرای فهم انتصاب حسین طائب به ریاست بسیج، نباید از خود طائب آغاز کرد؛ بلکه باید تحول تاریخی بسیج در گذر زمان را دید.بسیج در دهۀ نخست جمهوری اسلامی، دست‌کم در تصور بخش بزرگی از حامیان انقلاب و جنگ، نهادی مردمی بود. تعابیری مانند «مدرسۀ عشق» که از سوی برخی مسئولان ارشد آن‌دوره مانند بنیانگذار ج.ا و نخست‌وزیر وقت، به‌کار می‌رفت، تنها، شعار نبود؛ بلکه بازتاب تصویری بود که از بسیج، به‌سان سازمانی داوطلبانه، اجتماعی و برآمده از متن جامعه وجود داشت. بسیج آن‌دوره، هرچند در ساختار حکومت قرار داشت؛ اما هنوز از شکاف عمیق میان حکومت و جامعه که امروز مشاهده می‌شود، متأثر نشده بود.در سه دهۀ گذشته، کارکرد بسیج به تدریج دگرگون شد و از سازمان‌دهی اجتماعی و مشارکت مردمی به کارکرد‌های سیاسی، امنیتی و کنترلی تغییر ماهیت یافت.پایگاه‌های بسیج که زمانی قرار بود حلقۀ اتصال جامعه و حکومت باشند، بیش از پیش در شبکۀ امنیتی و اطلاعاتی نظام ادغام شدند. همزمان، مساجد نیز از جایگاه سنتی خود به‌مانند کانون‌های اجتماعی محله‌محور فاصله گرفتند و به بخشی از سازوکار حکمرانی ایدئولوژیک و سیاسی بدل شدند. در چنین بستری، انتصاب حسین طائب یک جابه‌جایی عادی مدیریتی نیست؛ بلکه حامل یک پیام راهبردی است.اگر هدف حاکمیت، ترمیم رابطۀ بسیج با جامعه و بازگرداندن آن به جایگاه اجتماعی گذشته بود، انتظار می‌رفت فردی با سابقۀ فرهنگی، اجتماعی یا برخوردار از جایگاه مردمی انتخاب شود. اما انتخاب فردی که مهم‌ترین هویت سیاسی او در دو دهۀ اخیر با نهادهای اطلاعاتی و امنیتی گره خورده، پیام دیگری می‌فرستد: «اولویت اصلی نه بازسازی اعتماد اجتماعی، بلکه مدیریت امنیتی جامعه است».اهمیت این انتصاب زمانی روشن‌تر می‌شود که در کنار سایر تغییرات اخیر دیده شود. انتصاب محسن رضایی به دبیری شورای عالی امنیت ملی، انتقال محمدباقر ذوالقدر به حلقه مشاوران رهبری، ارتقای احمد وحیدی در ساختار فرماندهی سپاه و دیگر جابه‌جایی‌های مشابه، همگی نشان می‌دهند که وزن نیروهای امنیتی و نظامی باسابقه در هستۀ تصمیم‌گیری افزایش یافته است و رویکرد قدرت تهاجمی‌تر پیش می‌رود.بسیاری از ناظران این تحولات را نشانۀ آمادگی برای دوره‌ای طولانی از رویارویی با دشمنان و از سویی رویارویی با بحران‌های داخلی ارزیابی کرده‌اند. این انتصابات الزاماً به‌معنای تصمیم برای آغاز جنگ نیست؛ بلکه شاید جنبۀ بازدارندگی و نشانه‌ای از آمادگی باشد؛ بااین‌حال، این‌گونه انتصابات به احتمال زیاد نشان می‌دهد که سطوح عالی قدرت، احتمال وقوع رویارویی‌های بزرگ‌تر را جدی گرفته‌اند.در چنین شرایطی، حکومت معمولاً سازمان خود را نه برای شرایط عادی، بلکه برای بدترین سناریوها بازآرایی می‌کند؛ ازاین‌رو، طائب را باید فرماندۀ بسیج در دوران «بحرانِ پیش‌بینی‌شده» دانست، نه فرماندۀ بسیج در دوران آشتی اجتماعی.بسیجی که طائب تحویل می‌گیرد، دیگر بسیج دهۀ ۱۳۶۰ نیست. مأموریت آن نیز دیگر صرفاً جذب نیروهای داوطلب یا فعالیت‌های اجتماعی نیست.در نگاه امنیتی حاکم بر ساختار قدرت، بسیج، بخشی از معماری تاب‌آوری نظام در برابر تهدیدهای خارجی و ناآرامی‌های داخلی محسوب می‌شود؛ به‌همین‌دلیل، تجربۀ اطلاعاتی و امنیتی طائب نه یک ویژگی فرعی، بلکه دقیقاً دلیل انتخاب او به دید می‌آید؛ ازاین‌رو، مهم‌ترین معنای انتصاب طائب را نباید در «قدرتمندتر شدن بسیج» جست‌وجو کرد؛ بلکه باید در انسجام‌بخشی سازمانی و امنیتی بسیج به‌شمار آورد. قدرت سازمانی، لزوماً به‌معنای قدرت اجتماعی نیست. بسیج هر اندازه که از نظر ساختاری منسجم‌تر، امنیتی‌تر و هماهنگ‌تر شود، همزمان فاصلۀ آن با بخش‌های بیشتری از جامعه افزایش می‌یابد.برداشت پایانیانتصاب طائب را می‌توان نماد ورود جمهوری اسلامی به مرحله‌ای از برتری راهبرد امنیتی حاکمیت دانست؛ مرحله‌ای که در آن اولویت اصلی، نه گسترش مشارکت اجتماعی، بلکه افزایش ظرفیت بقا، کنترل بحران و مدیریت رویارویی‌های آینده است. اگر بسیج دهۀ نخست انقلاب «مدرسه عشق» تلقی می‌شد، بسیج امروز بیش از هرچیز در حال تبدیل به «قرارگاه بقا» است؛ قرارگاهی که مأموریت آن حفظ انسجام حاکمیت در دورانی است که تصمیم‌گیران، آن را دوران مخاطرات بزرگ و پیوسته می‌بینند.@Kaleme