حمله پیشدستانه ایران به پایگاه آمریکایی در اردن؛ تهران یک گام جلوتر از واشنگتن، از بازدارندگی تلاف…
انتشار: 2026/07/29 20:37 UTCدریافت: 2026/08/04 22:47 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/04 22:47 UTC
حمله پیشدستانه ایران به پایگاه آمریکایی در اردن؛ تهران یک گام جلوتر از واشنگتن، از بازدارندگی تلافیجویانه تا بازدارندگی پیشدستانهحمله اخیر ایران به اردن و پایگاه آمریکایی در این کشور، بیش از آنکه صرفاً یک عملیات نظامی باشد، نشانه تغییر الگوی کنش جمهوری اسلامی در برابر آمریکا است. چهار فروند موشک بالستیک از ایران به سمت اردن شلیک شد که احتمالاً پایگاه هوایی سلطنتی در منطقه الازرق را هدف گرفته است؛ اقدامی که در پنجمین روزی انجام شد که آمریکا حمله جدیدی علیه ایران انجام نداده بود.اهمیت این اقدام دقیقاً در همین نقطه است: اینبار ایران منتظر حمله آمریکا نماند. در جنگ دوازدهروزه، آمریکا و اسرائیل آغازگر حملات بودند و جمهوری اسلامی در مقام پاسخ وارد عمل شد. در جبهه یمن نیز الگوی غالب، «حمله و سپس واکنش» بود. اکنون اما این ترتیب در حال تغییر است؛ تهران پیش از آنکه حمله تازهای از سوی واشنگتن صورت گیرد، دست به اقدام زده است.این تغییر را نمیتوان صرفاً یک جابهجایی تاکتیکی دانست. اگر این رویکرد تداوم پیدا کند، جمهوری اسلامی از «بازدارندگی تلافیجویانه» به «بازدارندگی پیشدستانه» حرکت کرده است؛ یعنی از منطق «اگر حمله کنی، پاسخ میدهم» به منطق «پیش از آنکه حمله کنی، هزینه تصمیم به حمله را بالا میبرم.»این همان «چرخش بازدارندگی» است که باید آن را جدی گرفت.در الگوی پیشین، ابتکار عمل عمدتاً در دست آمریکا بود: واشنگتن زمان حمله را تعیین میکرد، تهران پاسخ میداد، سپس آتشبس و مذاکرات آغاز میشد و یک دوره فرسایشی دیگر شکل میگرفت. اما اقدام اخیر میتواند نشاندهنده تلاش جمهوری اسلامی برای شکستن همین چرخه باشد؛ چرخهای که در آن آمریکا آغازگر است و ایران واکنشگر.اکنون تهران میخواهد این معادله را تغییر دهد: از «واکنش به تصمیم آمریکا» به «اثرگذاری بر تصمیم آمریکا».در همین چارچوب، بیانیه قرارگاه خاتمالانبیا درباره احتمال هدف قرار دادن نیروها و مواضع آمریکا نیز اهمیت پیدا میکند. اگر این رویکرد تثبیت شود، دامنه بازدارندگی جمهوری اسلامی صرفاً به دفاع از خاک ایران محدود نخواهد ماند و میتواند شامل تحمیل هزینه به ظرفیتهای منطقهای آمریکا پیش از هر حمله جدید نیز بشود.همزمان، حملات عربستان سعودی به مواضع حشدالشعبی در عراق نشان میدهد که دامنه رویارویی نیز در حال گسترش است و بازیگران منطقهای بیش از گذشته در حال ورود مستقیم به معادله هستند.با این حال، هنوز نمیتوان از تغییر قطعی دکترین نظامی جمهوری اسلامی سخن گفت. یک عملیات بهتنهایی برای اثبات یک تغییر راهبردی کافی نیست. معیار اصلی، تکرار الگو است: آیا تهران بار دیگر، پیش از اقدام آمریکا، دست به اقدام خواهد زد یا این حمله یک تصمیم مقطعی باقی خواهد ماند؟اگر این الگو تکرار شود، آنگاه با تغییری فراتر از یک عملیات نظامی مواجه خواهیم بود؛ تغییر از «پاسخگویی» به «پیشدستی»، از «واکنش» به «ابتکار» و از «تحمیلشدن جنگ» به «اثرگذاری بر محاسبه جنگ».در چنین شرایطی، مسئله دیگر صرفاً افزایش یا کاهش تنش نیست؛ مسئله، تغییر توازن ابتکار عمل میان تهران و واشنگتن است.اگر بازدارندگی تلافیجویانه میگفت «اگر بزنی، پاسخ میدهم»، بازدارندگی پیشدستانه میگوید: «پیش از آنکه بزنی، هزینه زدن را برایت بالا میبرم.»و این، دقیقاً همان تغییری است که حمله اخیر ایران میتواند نشانه آغاز آن باشد.t.me/hamidasefichannel2%D8%B5%D9%81%D8%AD… یوتیوبyoutube.com/@hamidasefi-mf3jo