فومن؛ پایتخت پیشین بیه پس (غرب گیلان)،سرزمین کلوچه ،شهر مجسمه ها،قطب گردشگری ایران ،زادگاه فرهیختگا…

دکتر حکیم زاده؛ پدر آسایشگاهای ایران دکتر محمد رضا حکیم زاده پزشک ونیکوکار گیلانی اهل لاهیجان بود که برای نخستین بار در پاسخ به دغدغه‌های نیکوکاری‌اش، اولین مدرسه را در زادگاهش غریب‌آباد لاهیجان، با همت و همیاری مردم بنا نهاد وسپس با کمک مردم به ساخت یک یتیم‌خانه نیز در منطقه پرداخت. نامبرده پس از اتمام تحصیلات در تهران و فرانسه ، وارد خدمات دولتی گردید ونخست به مشهد اعزام شد ودر آنجا آسایشگاه جذامیان را که وضعیت بسیار نامطلوبی داشت بهبود بخشید وبصورت  آسایشگاهی نوین در آورد .پس از آن به رشت رفت و مدیریت کل بهداری استان گیلان را بر عهده گرفت.در سال ۱۳۴۵ خورشیدی با همکاری نیکوکار ارمنی آرسن میناسیان وچند تن از بزرگان وقت ، از جمله مرحوم حاج محمد جعفر چینی چیان، آیت الله حاج سید محمود ضیابری، حاج رضا عظیم زاده، حاج حسین استقامت، عبدالله شیرخانی و دیگران به ساخت آسایشگاه معلولین و سالمندان درمحله سلیمانداراب رشت همت گمارد. پس از آن به تهران رفت و آسایشگاه معلولین وسالمندان کهریزک را درسال ۱۳۵۲ با همکاری خیّران تهران بنیان نهاد.حکیم زاده پس از سالها تلاش در امر نیکوکاری سرانجام در سوم آبان سال ۱۳۵۸ خورشیدی در سنین حدود شصت و پنج سالگی به دلیل بیماری قلبی درگذشت وطبق وصیتش در صحن ورودی آسایشگاه کهریزک به خاک سپرده شد. روحش شاد@guilan_ghadim

کهنه ماسوله؛ میراثی از روزگاران گذشتهمحوطه تاریخی خرابه های کهنه ماسوله که در آن کارگاه چلنگری ، معادن سنگ آهن وکوره های ذوب آهن کشف شده، در حدود شش کیلومتری شمال غربی تازه ماسوله ، در مسیر ماجلان_ خلخال اردبیل  قرار داردو از قرون گذشته تا اواخر دوره ناصرالدین شاه قاجار،یعنی سالهای دهه ۱۲۷۰ خورشیدی معادن سنگ آهن آن فعال بود و مرکزساخت وساز صنایع آهنی چون: داس وچاقو به شمار می آمد و به دیگر نقاط ایران ،به ویژه حونه ماسوله ، یعنی اردبیل ، زنجان وتبریز ارسال می شد. علاوه بر این، در دوره اول جنگ بین ایران وروسیه زمان فتحعلیشاه قاجار، در این محل گلوله های  توپ جنگی نیز ساخته  می گردید و به آن سوی رود ارس برای قوای عباس میرزا نایب السلطنه روانه می شد. کهنه ماسوله محل سکونت استاد کاران اولیه ماسوله نیز بود و در مجموع محل سکونت اولیه ماسوله ای هایی بود که بعدها به خاطر عواملی چون: زلزله یا طاعون سال ۹۴۳  قمری و متروک شدن،  به ماسوله فعلی یا همان تازه ماسوله کوچیدند. گفته می شود؛  ساکنین اولیه تازه ماسوله به غیر از مهاجرین آن ، از بومیان تالش منطقه وبه قولی از بومیان ماسال بودند که به تدریج بر اطراف بقعه عون بن علی علیه سلام وبازار فعلی ماسوله گرد آمدند و ماسوله فعلی را با آن معماری بی نظیرش که مشابه آن در اورامان تخت کردستان وچند نقطه دیگر  هم دیده می شود، در جوار ماسوله رودخان  بردامنه کوه ساختند.@guilan_ghadim

ماسوله؛ کوچک ترین شهر گیلانو دومین شهر زنده تاریخی جهان ماسوله(موسله) بلند ترین شهر گیلان وزیباترین شهر کوهستانی وپلکانی ایران ،در دامنه های شرقی کوههای تالش قرار گرفته و همچون نگین انگشتری بی نظیر در شمال ایران خود نمایی میکند.این سازه ارزشمند که به سبب نوع معماری خانه هایش شهرتی جهانی یافته،در حدود ۳۶ کیلومتری جنوب غربی شهر فومن واقع شده وبر دامنه کوه در جوار ماسوله رودخان قرار گرفته است.بافت تاریخی ماسوله فعلی یا همان تازه ماسوله ،دارای چهار محله اصلی( خانه بر، مسجد بر، اسد محله و کشه سر)به همراه چند صد باب خانه و مغازه،بازار چند طبقه و کاروانسرا ، حمام ، مسجد ،امامزاده ،چشمه واگو بوده ونشان از رونق وشکوفایی این شهرک درگذشته دارد. ماسوله با اهالی تالش نشین و همچنین شماری ازمهاجرین،از قدیم دارای شهرداری، مدرسه و تعدادی ادارات دولتی بوده و درگذشته به دلیل رونق تجارت خود و همچنین به دلیل قرار گرفتن در موقعیت تلاقی معابر کوهستانی میان گیلان ،طارم زنجان ،خلخال اردبیل و تبریز اهمیت فوق العاده ای داشته است.این شهر در سال ۱۳۵۴  طی شماره ۱۰۹۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و ثبت جهانی آن از سال ۱۳۹۰ در دستور کار قرار گرفت. ماسوله سال ۲۰۰۷ در میراث تاریخی یونسکو به طور موقت ثبت شد.گفتنی است؛ در مهر ۱۴۰۰ شواهد جدیدی از فرهنگ‌های پیش از تاریخ در ارتفاعات ۲۵۰۰ متری ماسوله کشف شد که نشان از قدمت بالای ماسوله دارد. براساس نظر باستان‌شناسان، یافته‌های جدید نشان می‌دهد که انسان حداقل از اواخر دوره مفرغ از این مناطق مرتفع به‌طور فصلی استفاده می‌کرد و شواهد دوره‌های آهن یک و آهن سه، دوره اشکانی، آل بویه، سلجوقی و ایلخانی نیز حاکی از تداوم این الگوی سکونتی درچندین هزار سال گذشته را دارد.@guilan_ghadim