نظریه «خود-همسانانگاری با متجاوز» ✍️ حمید فرازندهآنا فروید نظریهای معرف دارد به نام «خود-همسانان…
انتشار: 2026/07/23 16:06 UTC
نظریه «خود-همسانانگاری با متجاوز» ✍️ حمید فرازندهآنا فروید نظریهای معرف دارد به نام «خود-همسانانگاری با متجاوز» (Identification with the Aggressor). او این مفهوم را در سال ۱۹۳۶ در کتابِ Das Ich und die Abwehrmechanismen «من و مکانیسمهای دفاعی»، تئوریزه کرد.آنا فروید توضیح میدهد که این مکانیزم، یک پاسخ دفاعی پیشدستانه در برابر یک تهدید بیرونیِ سخت و جدّی است. واکنش روانی فرد در سه مرحله طی میشود: فرد در ابتدا از قدرت کوبندهی مهاجم دچار وحشت و احساس عجز عمیق میشود. در مرحلهی دوم، برای فرار از این اضطراب طاقتفرسا، اگو دست به یک چرخش تند میزند: فرد به جای آنکه منتظر ضربه بماند، ویژگیها، نگاه، زبان و ارزشهای متجاوز را درونی خود میکند. در آخرین مرحله، از موضعِ «منفعل در معرض تهدید»، به موضعِ «عامل فعال تهدید» برمیجهد و با چشم متجاوز به هدف تجاوز نگاه میکند. وقتی این نظریه را به سطح رابطهی فرد و جامعه ببریم، با اتخاذ یک تحلیل طبقاتی شاید بتوانیم درک کنیم چرا این مکانیزم دفاعی در بخش سرخوردهی طبقهی متوسط ما بیش از طبقات دیگر فعال میشود. این نظریه را بیاییم بر شرایط فعلی ایران که مورد تهاجم شرورترین نیروی تاریخ واقع شده است، تطبیق دهیم. فرد یقهسفید طبقهی متوسط، به دلیل داشتن سرمایهی فرهنگی -در هر حدی- این پندار را در سر دارد که اگر با ارزشهای متجاوز همسانانگاری کند، متجاوز او را بهمنزلهی سوژهی مدرن و متمدن به رسمیت خواهد شناخت. سوپراگوی او که شیفتهی هیمنه و کلاس غربی است، تخلیهی مستقیم رانه را بر او ممنوع کرده است، پس این انرژی تغییر مسیر میدهد و سوژه خود را با متجاوز همسانانگاری میکند. او در اینستاگرام مرتب استوری میگذارد تا به متجاوز سیگنال دهد: من با این تودههای عقبمانده فرق دارم؛ من را در جبههی خودت بپذیر. اما آنا فروید در پایان این مقاله (ص۱۲۱ ترجمه انگلیسی) نشان میدهد که این روش برای سوژه آرامش به همراه نمیآورد، چون رانهی واقعی هنوز حلّوفصل نشده و در ناخودآگاه دستنخورده باقی مانده است. حل مسئله از منظر فروید منوط است به فروریختن ترس سوژه از سوپراگوی مهاجم.حال وقتی کشور تحت جنگ تحمیلی و فشار مضاعف اقتصادی است، طبقهی متوسط احساس میکند سبک زندگی دلخواهش در حال نابودی است. او میداند که قدرت تغییر این واقعیت را ندارد. آنا فروید میگوید او با اتخاذ نگاه متجاوز، خشم و تحقیر را متوجه هدف متجاوز میکند که در مثال ما این هدف همانا ساختار دفاعی کشور خودش است. او با تمسخر مقاومت، احساس عجز خود را پنهان و آن را در ذهن خود به یک ژست روشنفکرانه و واقعبینانه تبدیل میکند.یکی از وجوه ظریف نظریهی آنا فروید این است که فردی که خود را با متجاوز همسانانگاری کرده، شروع به تقلید کارکردی از او میکند: مانند متجاوز شروع به تحقیر نیروهای دفاع میکند، خطونشان میکشد و ارادهی مقاومت را به سخره میگیرد.فرد سرخوردهی طبقهی متوسط، همین کارکرد را در فضای مجازی هم بازتولید میکند: آیا تاکنون جایی دیدهاید این افراد در محکومکردن حملهی نظامی امریکا یک کلمه نوشته باشند؟ —برعکس، به جای نقد ساختار سیاسی-نظامی مهاجم، به بازتولید پروپاگاندای او دست میزنند و هرگونه جلوهای از توانمندی، ایستادگی یا اصالت تاریخی را بهصورت توهم یا عقبماندگی بازنمایی میکنند. این خودتحقیری درواقع نمود خشم متجاوز است که از حنجرهی یک بومی استعمارزده شنیده میشود. او به نیابت از امپریالیسم، به شلاقزدن روان جامعه مشغول میشود تا شکستهای شخصی و اضطراب سقوط طبقاتیاش را تسکین دهد.خود-همسانانگاری با متجاوز در اینجا یک مکانیسم بقا در سطح نمادین است. فردی که در زندگی اقتصادی و شخصی شکست خورده، با چنگزدن به ریسمان هژمونی مهاجم، تلاش میکند سهمی از قدرت فانتزی او را مال خود کند تا اگوی ضربهدیدهاش را سرپا نگه دارد.سرانجام تاریخی آنها را آنا فروید، با توجه به موارد کلینیکی بسیاری که شاهد بوده، زیستن در حسادت و خشم پنهان میبیند. آنها مجبورند شاهد بقا و پیشروی همان بخش مقاومتکننده از جامعهای باشند که مدام در استوریهایشان نابودیاش را روزشماری میکردند. این تقابل، آنها را به سمت نوعی تبعید خودخواسته سوق میدهد؛ تبعیدی که در آن فرد تا آخر عمر با عقدهی وطنباختگی و سرخوردگی از شکست رؤیای امپریالیستیاش روزگار میگذراند. درسطح فردی، این مکانیسم معیوب/پاتولوژیک دفاعی، بستر زوال ارتباط با واقعیت، توهم دانای کلبودن و درنهایت پارانویا میشود.@otaqejangmediaبرای ارسال نوشتههای خود با @ravieiran در ارتباط باشید
پستهای تلگرام — بیژن عبدالکریمی
📚 نقد فرهنگی (از متن ادبی تا گفتمان) | نویسنده: سمیر الخلیل | مترجم: محمد فاطمیزاده | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست ▪▪▪نقد فرهنگی یک روش نیست بلکه یک فعالیت شناختی است که به بررسی دستاوردهای مختلف فکری، معرفتی و گفتمانهایی میپردازد که حامل نظامهای تاریخی، تداولی یا اجتماعی هستند، حتی گفتمانهای نادیده مانند پیامکها و جوکها که از طریق زبان یا گفتمانهای بصری/ شنیداری (گفتمانهای تصویری) بیان میشوند. در اینجا هیچچیز حاشیهای نیست، آنچه مهم است بیان از طریق آنچه ذکر شد دربارۀ نظامهای فرهنگی با تلاشهای پنهانی است که به غیرظاهر اشاره دارد، با اینکه در حضور گفتمان کلیدهای مخفی وجود دارد که افقهای نظامی فراتر از آن را میگشاید. این گفتمان با یک کهکشان از دلالتهای متحرک در طول زمان سروکار دارد و دارای معانی دیگری است که هیچ ارتباطی با نشانههای تولیدشده توسط متون ادبی و تداعیهای معانی و زیباییشناسی زبان آنها ندارد.▪▪▪🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
منتشر شد: 📚 نقد فرهنگی (از متن ادبی تا گفتمان) | نویسنده: سمیر الخلیل | مترجم: محمد فاطمیزاده | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست 🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
📚 رواقیان (راهنمای سرگشتگان) | نویسنده: اندرو هالوچاک | مترجم: سینا مشایخی | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست▪️▪️▪️توضیح جذابیتِ اخلاق رواقی دشوار است. دیدگاههای اخلاقیِ ارسطو بهخاطرِ واقعگراییِ اخلاقیِ سرراست و مبتنی بر عقل سلیم بهسادگی افراد را جذب میکند. اخلاقِ او سختگیرانه اما مستدل است و در این استدلالپذیری، عقل سلیم همپیمانی ارزشمند مییابد. اما رواقیگری دقیقاً به این دلیل جذاب است که چندان مستدل به نظر نمیرسد. این مکتب، بسیار سختگیرانه است، و همین امر که اغلب بهعنوان نقص جدی در یک نظام اخلاقی تلقی میشود، باعث کنجکاوی بسیاری برای کشف آن شده است. رواقیگری در نگاه نخست از پارادوکسهای شگفتآور و غیرقابلپذیرشی رنج میبرد و این پاردوکسها بهنوبۀ خود مسائل و مشکلاتی را به همراه میآورند، اما آیا با وجود چنین مشکلاتی، شخص میتواند به رواقیگری متعارف که در دورهٔ باستانیِ آن وجود داشت، بهعنوان اخلاقی معقول برای امروز تمایل پیدا کند؟ او میتواند با رجوع به فیلسوفان مختلفِ رواقی در طولِ قرنها اخلاقی سازگار استخراج کند؟ نویسنده بر این باور است که چنین امکانی وجود دارد و در این کتاب نشان خواهد داد که آنچه در ابتدا غیرمعقول به نظر میرسد، در حقیقت کاملاً منطقی است.▪️▪️▪️🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
منتشر شد: 📚 رواقیان (راهنمای سرگشتگان) | نویسنده: اندرو هالوچاک | مترجم: سینا مشایخی | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست 🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
📚 معماران طلایی، کیمیاگران، صلیبرزیها و نخستین بنّازادها | نویسنده: تبیاس کرتن | مترجم: آرش بختیار | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 |♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست ▪️▪️▪️در این اثر، خواننده به کشف معنای ژرفِ حکمت مغان و راز چیستیِ وجود انسانی دعوت میشود؛ معنایی که در اسناد تاریخی و در زندگی الهامبخشِ «معماران طلایی» تجلی یافته است.در گسترهای خیرهکننده از پژوهشهای دقیق، تُبیاس کرتِن بی آنکه به اسطورهپردازی یا شبهتاریخ متوسل شود، تازهترین یافتهها دربارهی شکلگیری کیمیاگری گنُسی، ریشههای واقعی بنّازادی (Freemasonry) مربوط به پیش از دوران مَهفِل اعظم (Grand Lodge) و نیز برادری رازآمیز صلیبِرُز (Rosicrucianism) را آشکار میکند. کتاب با دنبالکردن جریان معنوی و فلسفی هرمسی در طول ۱۶۰۰ سال تاریخ باطنی، خواننده را با مردان بزرگِ عرفان و حکمت آشنا میسازد؛ قهرمانان و استادانی معنوی چون هرمس، پاراسلسوس، کاسپار شُئِنکفلت، یُهان وَلنتین آندره و الیاس اَشمُل. برگردان و پردهبرداریهای شارح و مترجم اثر، آرش بختیار نیز مفاهیم ثقیل کتاب را از یک ترجمهی بیروح بیرون آورده و ضمن ایجاد ارتباطی اصیل با قلب حکمت پارسی، از طریق رگهای حکمت اشراق به آن جان تازهای بخشیده و رهیافت تازهای به یکی از معضلهای ایران معاصر، یعنی توطئهاندیشی فراهم آورده است.این کتاب بیشک انتخابی ضروری برای هر جویندهی حقیقت و معنویت و نیز پژوهندگانِ غرب است.▪️▪️▪️🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
منتشر شد: 📚 معماران طلایی، کیمیاگران، صلیبرزیها و نخستین بنّازادها | نویسنده: تبیاس کرتن | مترجم: آرش بختیار | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست 🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
