فروپاشی امر عمومی و مسئله حجاب✍️ مصطفی قندخویکی از دلایلی که باعث میشود بخش قابل توجهی از ما نتوان…
انتشار: 2026/07/21 15:59 UTC
فروپاشی امر عمومی و مسئله حجاب✍️ مصطفی قندخویکی از دلایلی که باعث میشود بخش قابل توجهی از ما نتوانیم مسئله حجاب را در ایران بهدرستی بفهمیم، بیتوجهی به زمینههای اجتماعی آن است. بحث حجاب اغلب بهصورت یک مناقشه صرفاً حقوقی یا اخلاقی طرح میشود، درحالیکه لایه مهمتری در پس آن قرار دارد: نسبت ما با «امر عمومی».حجاب در سنت فکری و اجتماعی که از آن برآمده، صرفاً یک انتخاب کاملاً خصوصی نیست. منطق آن تا حد زیادی مبتنی بر درکی از فضای مشترک اجتماعی است؛ فضایی که در آن کنشهای فردی تنها به فرد مربوط نمیشود بلکه به کیفیت زیست جمعی نیز پیوند میخورد. به بیان دیگر، حجاب در چارچوبی معنا پیدا میکند که در آن «حریم عمومی» واجد اهمیت و حساسیت اجتماعی است. اما مسئله اینجاست که سبک زندگی معاصر ما بهطور فزایندهای در جهتی حرکت کرده که تجربه امر عمومی را تضعیف میکند. گسترش فردگرایی، فروپاشی ساختارهای محلهای، و شکل خاصی از کلانشهرنشینی که با نوعی گمنامی و فردانگاری همراه است، همگی به کاهش احساس تعلق به فضای مشترک انجامیدهاند. در چنین شرایطی، افراد بیش از آنکه خود را عضوی از یک «جمع» بدانند، بهمثابه واحدهای مستقل زندگی میکنند.نتیجه این تحول آن است که حتی اموری که ذاتاً عمومیاند نیز از جذابیت و اهمیت میافتند. کاهش مشارکت سیاسی نمونهای از همین روند است؛ امری که ذاتاً به حیات جمعی مربوط است، اما در جامعهای با تجربه ضعیف از امر عمومی، کمتر موضوع توجه و کنش قرار میگیرد. در چنین بستری، طبیعی است که مسئلهای مانند پوشش که در عین داشتن جنبههای شخصی، واجد ابعاد عمومی نیز هست؛ با دشواری فهم مواجه شود. وقتی حساسیت نسبت به امر عمومی کاهش یافته باشد، هر قاعده یا هنجاری که به رفتار فرد در فضای مشترک مربوط شود، بهسادگی بهعنوان مداخله در حریم خصوصی فهم میشود.از این منظر، شاید پیش از آنکه درباره درستی یا نادرستی سیاستها و قواعد مربوط به حجاب بحث کنیم، لازم باشد به پرسشی بنیادیتر بازگردیم و از خود بپرسیم نسبت ما با امر عمومی در جامعه امروز چیست؟ بدون بازسازی نوعی تجربه مشترک از زندگی جمعی، بسیاری از منازعات فرهنگی و اجتماعی از جمله مسئله حجاب، بهسختی قابل فهم و حل خواهند بود.با این حال، بازسازی نسبت فروپاشیده ما با امر عمومی، با خطابهگرایی و تبلیغاتی که ذیل عنوان «فعالیت فرهنگی» شناخته میشود اصلاح نخواهد شد؛ چه رسد به اینکه راهحل را در جرمانگاری جستوجو کنیم. مسئله در سطح عمیقتری قرار دارد. آنچه نیازمند آن هستیم، طرحی نو در سبک زندگی است. بازاندیشی در شیوههایی که افراد را دوباره در معرض تجربه زیست مشترک قرار میدهد.چنین تحولی بیش از آنکه محصول موعظه باشد، به ایجاد ساختارهایی نیاز دارد که رو به سوی امر عمومی دارند؛ ساختارهایی که انسان را از پیله خوددوخته فردگرایی بیرون میآورند و امکان تجربه دوباره «باهمبودن» را فراهم میکنند. تنها در بستری که امر عمومی دوباره به تجربهای زنده در زندگی روزمره تبدیل شود، میتوان انتظار داشت بسیاری از منازعات فرهنگی ما معنای تازهای پیدا کنند و امکان گفتوگوی واقعی درباره آنها فراهم شود.@otaqejangmediaبرای ارسال نوشتههای خود با @ravieiran در ارتباط باشید
پستهای تلگرام — بیژن عبدالکریمی
📚 نقد فرهنگی (از متن ادبی تا گفتمان) | نویسنده: سمیر الخلیل | مترجم: محمد فاطمیزاده | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست ▪▪▪نقد فرهنگی یک روش نیست بلکه یک فعالیت شناختی است که به بررسی دستاوردهای مختلف فکری، معرفتی و گفتمانهایی میپردازد که حامل نظامهای تاریخی، تداولی یا اجتماعی هستند، حتی گفتمانهای نادیده مانند پیامکها و جوکها که از طریق زبان یا گفتمانهای بصری/ شنیداری (گفتمانهای تصویری) بیان میشوند. در اینجا هیچچیز حاشیهای نیست، آنچه مهم است بیان از طریق آنچه ذکر شد دربارۀ نظامهای فرهنگی با تلاشهای پنهانی است که به غیرظاهر اشاره دارد، با اینکه در حضور گفتمان کلیدهای مخفی وجود دارد که افقهای نظامی فراتر از آن را میگشاید. این گفتمان با یک کهکشان از دلالتهای متحرک در طول زمان سروکار دارد و دارای معانی دیگری است که هیچ ارتباطی با نشانههای تولیدشده توسط متون ادبی و تداعیهای معانی و زیباییشناسی زبان آنها ندارد.▪▪▪🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
منتشر شد: 📚 نقد فرهنگی (از متن ادبی تا گفتمان) | نویسنده: سمیر الخلیل | مترجم: محمد فاطمیزاده | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست 🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
📚 رواقیان (راهنمای سرگشتگان) | نویسنده: اندرو هالوچاک | مترجم: سینا مشایخی | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست▪️▪️▪️توضیح جذابیتِ اخلاق رواقی دشوار است. دیدگاههای اخلاقیِ ارسطو بهخاطرِ واقعگراییِ اخلاقیِ سرراست و مبتنی بر عقل سلیم بهسادگی افراد را جذب میکند. اخلاقِ او سختگیرانه اما مستدل است و در این استدلالپذیری، عقل سلیم همپیمانی ارزشمند مییابد. اما رواقیگری دقیقاً به این دلیل جذاب است که چندان مستدل به نظر نمیرسد. این مکتب، بسیار سختگیرانه است، و همین امر که اغلب بهعنوان نقص جدی در یک نظام اخلاقی تلقی میشود، باعث کنجکاوی بسیاری برای کشف آن شده است. رواقیگری در نگاه نخست از پارادوکسهای شگفتآور و غیرقابلپذیرشی رنج میبرد و این پاردوکسها بهنوبۀ خود مسائل و مشکلاتی را به همراه میآورند، اما آیا با وجود چنین مشکلاتی، شخص میتواند به رواقیگری متعارف که در دورهٔ باستانیِ آن وجود داشت، بهعنوان اخلاقی معقول برای امروز تمایل پیدا کند؟ او میتواند با رجوع به فیلسوفان مختلفِ رواقی در طولِ قرنها اخلاقی سازگار استخراج کند؟ نویسنده بر این باور است که چنین امکانی وجود دارد و در این کتاب نشان خواهد داد که آنچه در ابتدا غیرمعقول به نظر میرسد، در حقیقت کاملاً منطقی است.▪️▪️▪️🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
منتشر شد: 📚 رواقیان (راهنمای سرگشتگان) | نویسنده: اندرو هالوچاک | مترجم: سینا مشایخی | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست 🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
📚 معماران طلایی، کیمیاگران، صلیبرزیها و نخستین بنّازادها | نویسنده: تبیاس کرتن | مترجم: آرش بختیار | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 |♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست ▪️▪️▪️در این اثر، خواننده به کشف معنای ژرفِ حکمت مغان و راز چیستیِ وجود انسانی دعوت میشود؛ معنایی که در اسناد تاریخی و در زندگی الهامبخشِ «معماران طلایی» تجلی یافته است.در گسترهای خیرهکننده از پژوهشهای دقیق، تُبیاس کرتِن بی آنکه به اسطورهپردازی یا شبهتاریخ متوسل شود، تازهترین یافتهها دربارهی شکلگیری کیمیاگری گنُسی، ریشههای واقعی بنّازادی (Freemasonry) مربوط به پیش از دوران مَهفِل اعظم (Grand Lodge) و نیز برادری رازآمیز صلیبِرُز (Rosicrucianism) را آشکار میکند. کتاب با دنبالکردن جریان معنوی و فلسفی هرمسی در طول ۱۶۰۰ سال تاریخ باطنی، خواننده را با مردان بزرگِ عرفان و حکمت آشنا میسازد؛ قهرمانان و استادانی معنوی چون هرمس، پاراسلسوس، کاسپار شُئِنکفلت، یُهان وَلنتین آندره و الیاس اَشمُل. برگردان و پردهبرداریهای شارح و مترجم اثر، آرش بختیار نیز مفاهیم ثقیل کتاب را از یک ترجمهی بیروح بیرون آورده و ضمن ایجاد ارتباطی اصیل با قلب حکمت پارسی، از طریق رگهای حکمت اشراق به آن جان تازهای بخشیده و رهیافت تازهای به یکی از معضلهای ایران معاصر، یعنی توطئهاندیشی فراهم آورده است.این کتاب بیشک انتخابی ضروری برای هر جویندهی حقیقت و معنویت و نیز پژوهندگانِ غرب است.▪️▪️▪️🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
منتشر شد: 📚 معماران طلایی، کیمیاگران، صلیبرزیها و نخستین بنّازادها | نویسنده: تبیاس کرتن | مترجم: آرش بختیار | چاپ اول | نشر نقد فرهنگ | 1405 | ♦️خرید آنلاین از فروشگاه اینترنتی انتشارات نقد فرهنگ 🛵 ارسال از طریق پست 🛒برای خرید کتاب روی این لینک کلیک کنید🛒🟠به اینستاگرام نقد فرهنگ بپیوندید🟠@naqdefarhangpub.
