🔶🔶🔶🔶🔶#مقاله_علمی 🔶🔶🔶🔶🔶فایل مقاله علمی پژوهشی: «تأویل ادبی آیات کلامی در منظومۀ فکری شریف مرتضی‏ گون…

🔶🔶🔶🔶🔶#مقاله_علمی 🔶🔶🔶🔶🔶مقاله علمی پژوهشی: تأویل ادبی آیات کلامی در منظومۀ فکری شریف مرتضی‏ گونه‌شناسی چالش‌های کلامی و معرفی ابزارهای ادبی در الأمالی✅چاپ شده در «مجله پژوهش‌های قرآن و حدیث دانشگاه تهران»،  دوره ۵۸، شماره ۲، پاییز و زمستان ۱۴۰۴✒️**نویسندگان: - مهدیار شیرازی فراشاه (دانشجوی دکتری، رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس و دانشجوی دکتری تبادلی، دانشکدۀ دین، فرهنگ و جامعه، دانشگاه خرونینگن، هلند)- محمدسعید بیلکار* (استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران) 🧷 📄 چکیده مقاله:این پژوهش به منظور بازشناسی مبنای فکری و رویکرد جریان عقل‌گرای بوم بغداد قرن چهارم به یکی از معدود آثار شیعی-معتزلی یعنی غرر الفوائد ودرر القلائد اثر شریف مرتضی پرداخته که با رویکرد رفع شبهات به طرح آیات کلامی و تأویل آنها همت گماشته و سعی در ایجاد ائتلاف میان آیات و روایات با مبانی عقلی شیعی-معتزلی نموده‌است. پژوهش حاضر ضمن بررسی آیات چالش برانگیز کلامی در امالی با روش توصیفی-تحلیلی به معرفی و دسته‌بندی چالش‌های کلامی موجود در این آیات و نیز عملکرد تأویلی مرتضی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که آیات کلامی مطروحه، در ذیل چهار دستۀ جبر با 41.1 درصد، صفات خبریه با 26.4 درصد، افعال قبیح با 20.5 درصد و عصمت با 11.7 درصد قرار می‌گیرد. شریف مرتضی به طرح 93 وجه تفسیری برای پاسخ به شبهۀ 31 آیۀ کلامی در امالی پرداخته و از 17 ابزار ادبی در تأویلات کلامی خویش بهره گرفته‌است؛ مهم‌ترین این ابزارها عبارت‌اند از: «ارائۀ معنای مجازی»، «تخصیص مدلول واژه»، «تغییر متعلَق فعل»، «توجیه عقلی» و «اشتراک لفظ». در میان انواع چالش‌های کلامی، مهم‌ترین ابزار مورد استفاده «ارائۀ معنای مجازی» است که در 25.5 درصد از وجوه بیان‌شده در ذیل چالش «جبر»، 42.8 درصد از وجوه چالش «صفات خبریه»، 37.9 درصد از وجوه چالش «افعال قبیح» و 27.7 درصد از وجوه چالش «عصمت» به‌کاررفته‌است.📌 لینک مشاهده و دریافت مقاله: jqst.ut.ac.ir/article_106509.html%F0%9F%9… دکتر #محمد_سعید_بیلکار

کانال آموزشی دکتر محمدسعيد بیلکار pinned a video

🍉🍉🍉مصاحبه تلویزیونی 🍉🍉🍉حضور دکتر #محمدسعید_بیلکار در برنامه یلدای جوانی شبکه سوم سیما در تاریخ ۲۶ آذر ۱۴۰۴🔹🔹🔹🔹🔹به عنوان جوان‌ترین عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و جوان برتر علمی کشور🔹🔹🔹🔹🔹کانال آموزشی دکتر محمدسعید بیلکار

🔹🔶🔹برای اولین بار🔹🔶🔹📘بسته کامل آموزش مبادئ‌العربیة ۴ - قسم الصرف🌟با تدریس دکتر محمدسعید بیلکار(عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران)🌟ویژه حافظان قرآن، دانشجویان رشته‌های الهیات، ادبیات عرب و ادبیات فارسی داوطلبان کنکور ارشد و دکتری الهیات، ادبیات عرب و ادبیات فارسی و لیسانس حفاظ🌟 به صورت مجازی- تصویری به همراه جزوه تایپ شده🌟تعداد جلسات: ۴۸ جلسهارتباط با ادمین و ثبت نام از طریق زیر👇📲@arabiadmin🔶🔶🔶🔶🔶🔶🔶کانال دکتر محمدسعید بیلکار

🔸🔸🔸🔸#یادداشت📎 عنوان: قاعده «إضافة الشیء إلی نفسه» (اضافه موصوف به صفت) و نقش مصحف ابن مسعود در پی ریزی این قاعده از سوی فرّاء 🖋 نوشته: دکتر #محمد_سعید_بیلکار 🔸برگرفته از #مقاله «تأثیر مصحف ابن‌مسعود بر شکل‌گیری آرای نحوی کوفیان؛ بررسی موردی ابداعات نحوی فراء در معانی القرآن» #نحو_ کوفه #مصحف_ابن_مسعود🔸🔸🔸🔸مطابق گزارش ابوالبرکات ابن الأنباری، کوفیان و بصریان در «جواز اضافه شدن واژه به واژه ای که در معنا (1) موافق آن است»، در آیاتی نظیر «إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ» (واقعه/95)، «وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ» (یوسف/109)، «وَذَٰلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ» (بینه/5)، «فَأَنْبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَحَبَّ الْحَصِيدِ» (ق/ 9)، «وَمَا كُنْتَ بِجَانِبِ الْغَرْبِيِّ» (قصص/44)، «كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ» (تکاثر/ 5)، ««وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ» و «لِنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا»، دچار اختلاف شده‌اند (ابن الأنباري، 356). توضیح اینکه، نحویان مکتب کوفه قائل به این هستند که ترکیب‌های اضافی آیات پیش‌گفته، در واقع ساختار صفت و موصوفی دارند و امکان اضافه شدن واژگانی که مصداقًا متحّد هستند اما در لفظ با یکدیگر متفاوت‌اند، در زبان عربی وجود دارد (فراء، بی‌تا: 1/331؛ 2/159؛ 3/41؛ 3/282). در مقابل، بصریان، امکان این نوع اضافه را نپذیرفته و در این آیات، میان مضاف و مضاف إلیه واژه‌ای را به عنوان موصوف مقدّر برای مضاف إلیهِ مذکور در تقدیر می‌گیرند؛ به عنوان نمونه، این گروه عبارت «دین القيمة» و «حقّ اليقين» را با در نظر گرفتن یک موصوف مقدّر، به ترتیب، به صورت «دينُ المِلَّةِ القَيِّمَةِ» و «حقُّ الأمْرِ اليَقينِ» تحلیل می‌نمایند (اخفش، 1411: 2/534؛ ابن الأنباری، 1424: 356). ابوالبرکات ابن الأنباري در گزارش خود، از استناد کوفیان به دیگر آیات قرآن مانند: «وَ لَلدّار الآخرة خیر» در مقام یکسان انگاری این آیه با «وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ»، ابیاتی نظیر «وَقَرَّبَ جَانِبَ الغَربِیِّ یأدُوا / مَدَبَّ السَّيلِ واجتَنَبَ الشّعارَا» و همچنین ترکیب های متداول روزانه نظیر «صلاة الاولی»، «مسجد الجامع»و «بقلة الحمقاء» سخن به میان می‌آورد (همان) اما به مهم ترین شاهد فراء یعنی «قرائت ابن مسعود» بی توجه است. توضیح اینکه با مراجعه به معاني القرآن، مشاهده می‌شود که فراء، مطابق روش متداول خود در یکسان انگاری مصحف رسمی عثمانی و مصحف ابن مسعود، پس از ذکر آیه «وَذَٰلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ» (بینه/5) مطابق قرائت رسمی، به قرائت ابن مسعود به صورت «وَذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمَةِ » اشاره می‌نماید؛ در این قرائت ابن مسعود با اضافه کردن «ال» بر سر واژۀ «دین» عبارت را به عنوان صفت و موصوف، به شکل «الدِينُ الْقَيِّمَةِ» قرائت نموده‌است. بر این اساس می‌توان ادعا کرد که قرائت ابن مسعود موجب گردیده تا فراء دو واژۀ «دین» و «قیمة» را مصداقًا متحد بداند و عبارت « وَذَٰلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ» را در قرائت رسمی، از باب «اضافة الشیء إلی نفسه» تحلیل نماید (ر.ک فراء، بی‌تا: 3/282). (2) فراء برای اثبات قاعده پیش گفته، در ذیل آیات دیگری نظیر «إِنَّ هذا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ» (واقعه/95) از قرائت ابن مسعود به عنوان شاهد بهره می‌گیرد (ر.ک: همان: 1/331). وی همچنین در ذیل آیه «وَ لَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِي‌ إِسْرَائِيلَ‌ مِنَ‌ الْعَذَابِ‌ الْمُهِينِ‌» (دخان/ 30) ، به قرائت متفاوتی دیگر از ابن مسعود اشاره کرده که در آن عبارت «العذاب المهین»، با حذف «ال» از «عذاب» به صورت اضافیِ «عذاب المهين» خوانده شده است. بدین ترتیب فراء در این آیه نیز، در مقام یکسان انگاری قرائت رسمی و قرائت ابن مسعود، مدلول دو آیه را واحد فرض کرده و قرائت ابن مسعود را از باب اضافة الشیء إلی نفسه تحلیل نموده است (فراء، 3/41). البته باید توجه داشت که تثبیت این قاعده نزد نحویان کوفه به خصوص فرّاء، تنها به خاطر مصحف ابن مسعود نیست، بلکه همان‌طور که ذکر شد، این نحویان به دیگر شواهد قرآنی در مصحف رسمی و همچنین شواهد شعری نیز استناد نمود‌ه‌اند.پی نوشت: 1- تعبیر به کار برده شده از سوی ابن الأنباري، «إضافة الاسم إلی اسم یوافقه في المعنی» است (ر.ک: ابن الأنباري، 356)؛ اما باید توجه داشت که این واژگان از لحاظ معنایی با یکدیگر یکسان نیستند بلکه صرفا دارای اتّحاد مصداقی‌اند زیرا واژه دوم به نوعی وصف واژه اول است. 2- فراء از این تعبیر و نظایر آن، چندین بار بهره گرفته است؛ به عنوان مثال ر.ک: فراء، 3/76، 3/282 و 3/41. علاوه بر آیاتی که بحث آن گذشت، او در ذیل آیه 16 احقاف درباره ترکیب: «وعد الصدق» نیز همین تحلیل را مطرح می‌نماید (همان، 3/53). 🔸🔸🔸لینک دریافت مقاله: qer.journals.miu.ac.ir/article_10545.html… دکتر #محمد_سعید_بیلکار

کانال آموزشی دکتر محمدسعيد بیلکار pinned «🔶🔶🔶🔶🔶 #مقاله_علمی 🔶🔶🔶🔶🔶 مقاله علمی پژوهشی: «تأثیر مصحف ابن‌مسعود بر شکل‌گیری آرای نحوی کوفیان؛ بررسی موردی ابداعات نحوی فراء در معانی القرآن» ✅چاپ شده در «مجله مطالعات قرائت قرآن»،  دوره ۱۳، شماره ۲۴، بهار و تابستان ۱۴۰۴ ✒️**نویسندگان: - محمدسعید بیلکار*…»