🥀«ایران ترک» جای‌نام ایران، پیشینه‌ای بس دراز دارد و حدود دو هزار سال، پیوسته، نام سرزمین ما بوده ا…

🥀چنان با نیک و بد عُرفی، به سَر بَر، کز پس مردنمسلمانت به زمزم شوید و هندو بسوزاند🌿چند روز پیش که داشتم دربارهٔ موضوعی جستجو می‌کردم، به بیت بالا از عرفی شیرازی، شاعر سدهٔ دهم هجری قمری برخورد کردم. با خواندن این بیت، رشتهٔ جستجو و اندیشه‌ام دربارهٔ آن موضوع از هم گسیخت! و بسیار به این اندیشیدم که چقدر در جهان ایرانی «دیگرپذیری»، «هَم‌پذیری»  و «تعامل»  و «تسامح» ارزشمند بوده و توصیه شده است. شاید هم یکی از دلایل بنیادین تداوم ایران - از پس فراز و نشیب‌های بنیان‌کنی که داشته - همین تعامل و تسامح و دیگرپذیری بوده است.به هر روی، آن بیت که به صورت زیر نیز گویا در نسخه‌ها آمده، هنوز اندیشهٔ مرا به خود مشغول داشته است:به نیک و بد چنان خو کن که بعد مردنت عُرفیمسلمانت به زمزم شوید و هندو بسوزاند🥀🌿🌿🌿بیت موردنظر، در پایان غزل زیر از عرفی شیرازی آمده است: خوش آن محفل که از می گر سرایم رو بسوزاندبه هر جانب که غلتم داغ در پهلو بسوزاندمیا در باغ ما رضوان که نخل‌آرای این گلشنبه هر جانب که رو آرد، نسیمش رو بسوزاندلبم گر با ترنم آشنا گردد در این معنی صد آتش خانه از یک نعرهٔ یا هو بسوزاندز بهر عافیت زانو نرنجانی که از گرمیسر شوریدهٔ من عشق را زانو بسوزانداگر یک دم نفس در دل نگهدارم، ز هر مویمجهد برقی که چندین خانه از هر سو بسوزاندچنان با نیک و بد عرفی، به سَر بَر، کز پس مردنمسلمانت به زمزم شوید و هندو بسوزاند🥀🌿#جهان_ایرانی #ادب_پارسی🥀🥀🌿@zabanhaye_darkhatare_IRAN

🥀گونهٔ زبانی یهودیان نهاوندگونهٔ زبانی یهودیان نهاوند، یکی از چند گونهٔ زبانی یهودیان استان همدان بوده است. این گونهٔ زبانی اکنون در شهر نهاوند گویشوری ندارد، چه این‌که گویشوران آن در حدود یک سدهٔ گذشته از این شهر مهاجرت کرده‌اند. بیشینهٔ گونه‌های زبانی یهودیان ایران برآمده از زیرشاخهٔ شمالی زبان‌های ایرانی باختری هستند، اما شمار اندکی از آنها هم با زیرشاخهٔ جنوبی این زبان‌ها پیوند دارند. گونهٔ زبانی یهودیان نهاوند نیز با زیرشاخهٔ نخست پیوند دارد. در این ویدئو، یکی از گویشوران این گونهٔ زبانی دربارهٔ یهودیان نهاوند سخن می‌گوید. برای آشنایی بیش‌تر با این گونهٔ زبانی، نگاه کنید به: "Endangered Jewish Language Varieties in Hamadan Province: Judeo-Hamadani, Judeo-Nahavandi, Judeo-Tuyserkani, and Judeo-Malayeri" («گونه‌های زبانی درخطر یهودیان استان همدان: گونهٔ زبانی یهودیان همدان، گونهٔ زبانی یهودیان نهاوند، گونهٔ زبانی یهودیان تویسرکان و گونهٔ زبانی یهودیان ملایر»)🥀#گونه‌های_زبانی_یهودیان #نهاوندویدئو برگرفته از صفحهٔ اینستاگرامیِ@persianjews🥀🌿@zabanhaye_darkhatare_IRAN

🥀پنج واژهٔ مهجور زبان بومی ابیانه («اُزون ویونا») با وجود چشم‌انداز ناروشنی که در برابر بسیاری از گونه‌های زبانی ایران دیده می‌شود، خوشبختانه در جاهایی هم می‌بینیم که گویشوران این گونه‌های زبانی کوشش‌هایی را برای زنده نگه داشتن آنها آغازیده‌اند. 🥀یکی از گونه‌های زبانی ایرانی کهنِ پشتهٔ («فلات») مرکزی ایران، گونهٔ زبانی رایج در ابیانه («ویونا»)، نام‌ور به «اُزون ویونا»، است. جناب علی‌اکبر ارشدی ابیانه، از گویشوران این گونهٔ زبانی، در کانال «واج‌های من» در راستای حفظ و زنده نگه داشتن این گونهٔ زبانی ایرانی می‌کوشند. در این فایل صوتی که برگرفته از آن کانال است، با پنج واژهٔ مهجور «اُزون ویونا» آشنا می‌شویم: ۱. ابسی/ abassi = خراب ۲. الوو/ alov = شعله آت، آتش۳. الوجه/ alovje = آتش کوچک۴. آله/ alee = عقاب، لاشخور۵. کلیچه/ kalica = انگشت🥀#زبانهای_ایرانی #ابیانه #گونه_زبانی_ابیانه@vionaman🥀🥀🥀@zabanhaye_darkhatare_IRAN

🥀گونهٔ زبانی یهودیان تویسرکانگونهٔ زبانی یهودیان تویسرکان، یکی از چند گونهٔ زبانی یهودیان استان همدان بوده است. این گونهٔ زبانی اکنون در شهر تویسرکان گویشوری ندارد، چه این‌که گویشوران آن در حدود یک سدهٔ گذشته از این شهر مهاجرت کرده‌اند؛ و شاید اکنون شمار اندکی از آنها در کشورهای گوناگون پراکنده‌ باشند.بیشینهٔ گونه‌های زبانی یهودیان ایران برآمده از زیرشاخهٔ شمالی زبان‌های ایرانی باختری هستند، اما شمار اندکی از آنها هم با زیرشاخهٔ جنوبی این زبان‌ها پیوند دارند. گونهٔ زبانی یهودیان تویسرکان نیز با زیرشاخهٔ نخست پیوند دارد. در این ویدئو، یکی از گویشوران این گونهٔ زبانی دربارهٔ آن سخن می‌گوید. برای آشنایی بیش‌تر با این گونهٔ زبانی، نگاه کنید به: "Endangered Jewish Language Varieties in Hamadan Province: Judeo-Hamadani, Judeo-Nahavandi, Judeo-Tuyserkani, and Judeo-Malayeri" («گونه‌های زبانی درخطر یهودیان استان همدان: گونهٔ زبانی یهودیان همدان، گونهٔ زبانی یهودیان نهاوند، گونهٔ زبانی یهودیان تویسرکان و گونهٔ زبانی یهودیان ملایر»)🥀#گونه‌های_زبانی_یهودیان #تویسرکان🥀🌿@zabanhaye_darkhatare_IRAN

🥀🔥سال‌گرد درگذشت استاد کورش صفوینگارنده با شادروان دکتر کورش صفوی هیچ درسی نگذرانده‌ است. اما این شادروان از آن کم‌شمار استادانی است که به خاطر نوشته‌ها و مَنِش اخلاقیشان، استاد کسانی هستند بسیار پرشمارتر از آنهایی که بخت نیکوی شاگردی در کلاس‌هایشان را داشته‌اند. خود من، به عنوان یک دوست‌دار یادگیری، هم در زمینهٔ معناشناسی از نوشته‌های شادروان استاد کورش صفوی آموخته‌ام، هم در زمینهٔ علم و هنر و فن ترجمه.  ... .ویژگی‌های اخلاقی نیکویی که دکتر صفوی داشت، ایشان را به استادی کم‌مانند تبدیل کرده بود. خوش‌اخلاقی و شوخ‌طبعی‌ از ویژگی‌های آشکار شخصیت او بود. حتی وقتی که شما را نمی‌شناخت، برخوردش با شما غریبه نبود، و همین که او را درود می‌گفتی، با روی و لبخندی خوش که از پس آن سبیل زیبای او، بسی خوش‌تر و دل‌نشین‌تر بود، با شما برخورد می‌کرد.به گفتهٔ دوستانی که دانشجویش بوده‌اند، هرچه کلاس‌هایش پُربهره و خواستنی بود، هیچ اهل «کلاس» گذاشتن و تکبر و خودستایی نبود.بسیار می‌دانست و آن‌چه را می‌دانست خوب می‌دانست. از این رو، دانسته‌هایش را می‌توانست خیلی خوب و ساده بگوید که همین دکتر کورش صفوی را به آموزگاری توانا و نویسنده و مترجمی خوش‌قلم با نوشته‌هایی آموزنده و خواندنی تبدیل کرده است. کورش صفوی اهل مقاله‌سازی و کتاب‌سازی و زور کردن دانشجویان به نوشتن نام او در مقاله‌ها و بر کتاب‌هایشان نبود. ... و چه پُرنیاز است «دانشگاه» امروز ما به چنین استادانی، و چه خوب است که او با نوشته‌ها و مَنِش و یاد نیکویش همچنان برای ایران ما زنده است:سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگزمُرده آن است که نامش به نکویی نبرند🥀🔥یاد و نام این استاد گران‌قدر، همواره روشن و گرامی. 🥀🥀🥀#کورش_صفوی🥀🥀🥀@zabanhaye_darkhatare_IRAN

ادامهٔ فرستهٔ پیشین👆🐋🐟🐡🐠🥀بنابراین، با مقایسه آنچه که دربارهٔ گذربی‌ضرر گفتیم، با آنچه دربارهٔ گذر ترانزیت گفتیم، می‌توان گفت که در گذر ترانزیت، کشتی‌ها از آزادی بیش‌تری در تنگه‌های بین‌المللی برخوردار هستند. 🐠دوباره بازگردیم به تنگهٔ هرمز. این تنگه خلیج فارس را به دریای عمان پیوند می‌دهد که پیوسته به اقیانوس هند است. بدین سان، تنگهٔ هرمز، حدود ۱۶٠ کیلومتر درازا دارد و کم‌تر از ۴٠ تا ۷٠ کیلومتر پهنا دارد. با توجه به تعریفی که از «آب‌هایسرزمینی» به دست دادیم، این بدان معنا است که در تنگهٔ هرمز در جاهایی آب‌هایسرزمینی ایران و عمان با هم تداخل دارند و از این رو، بر پایه مقررات حقوق بین‌الملل دریاها، در این جاها، خط منصفی آب‌های سرزمینی دو کشور را از یکدیگر جدا می‌کند.از سوی دیگر، تنگه هرمز درواقع آب‌های آزاد دریای عمان را به منطقه انحصاری اقتصادی خلیج فارس پیوند می‌دهد. بنابراین، بر پایه مقررات حقوق بین‌الملل دریاها،  کشتی‌ها در آن حق گذر ترانزیت دارند.ایران و عمان به عنوان دو کشور شمال و جنوب تنگهٔ هرمز همواره به حق گذر ترانزیت از این تنگه اعتراض داشته‌اند؛ و دربارهٔ این‌گونه گذر از تنگه، یا «اعلامیه تفسیری» صادر کرده‌اند، یا بر حق و حقوق ویژهٔ خود در آن تأکید کرده‌اند. 🌊🥀ژرفای دریا در همه جای تنگهٔ هرمز یکسان نیست، بلکه این ژرفا از شمال به جنوب تنگه افزایش می‌یابد، آن‌چنان که ژرف‌ترین بخش تنگه در جنوب آن (با ژرفای حدود ۱۴٠ متر) و در آب‌های سرزمینی کشور عمان، قرار دارد. تا کنون، بر پایهٔ توافق‌های ایران و عمان و همچنین «سازمان بین‌المللی دریایی»، کشتی‌ها در آمدوشد از تنگه هرمز بر پایه نظامی تفکیکی رفتار می‌کرده‌اند. بدین معنی که به هنگام ورود به تنگه از مسیر شمالی آن، در آب‌های سرزمینی ایران، گذر کرده و وارد خلیج فارس می‌شده‌اند؛ و به هنگام خروج از خلیج فارس، از جنوب تنگه و از رهگذر آب‌های سرزمینی پادشاهی عمان، وارد دریای عمان می‌شده و تنگه را پشت سر می‌گذاشته‌اند.نظام گذر تفکیکی از تنگهٔ هرمز بر پایهٔ پیمان خاصی استوار نیست. این نظام در زمان صلح کارآمد بوده است. اما در زمان جنگ - مانند هر جغرافیای دیگری - گذر از این تنگه از شرایط جنگ متأثر شده است که در حدود پنجاه سال گذشته، این موضوع در دو جنگ عراق و ایران و جنگ اخیر با ایالات متحدهآمریکا خود را نشان داده است. در جنگ نخست، ایران کشتی‌های عبوری از تنگهٔ هرمز را با توجه به مصالح و نیازهای امنیتی خود بازرسی می‌کرد و در جنگ دوم نیز شرایط به گونه‌ای پیش رفته که در عمل تنگه به یکی از کانون‌های اصلی جنگ تبدیل شده است. این موضوع بیش از هر چیز دیگری به خاطر گذر روزانه بیش از بیست میلیون بشگه نفت از این تنگه است که اختلال در آن، همهٔ بازارهای انرژی، و از این رهگذر، اقتصاد جهان را متأثر می‌کند. ایالات متحده، در چند ماه گذشته کوشیده است با تعریف یک مسیر رفت و برگشت جایگزین در آب‌های سرزمینی عمان، درعمل اثرگذاری ایران بر تنگهٔ هرمز را خنثی کند و این ابزار راهبردی را از دست ایران بیرون آورد.در برابر، ایران با تأکید بر همان نظام تفکیکی گذر کشتی‌ها از تنگه - یعنی ورود از شمال تنگه و از رهگذر آب‌های سرزمینی ایران و خروج از جنوب تنگه و از رهگذر آب‌های سرزمینی عمان - و اعلام ناامن بودن مسیر تدبیرشده از سوی ایالات متحده، در پی خنثی کردن کوشش ایالات متحده برای مدیریت آمدوشد کشتی‌ها در تنگهٔ هرمز برآمده است.ایران همچنین کوشیده است با عمان بر سر مدیریت تنگهٔ هرمز به توافقی نوین، در راستای دیدگاه‌های امروزی خود برسد که مشخص نیست عمان درعمل چقدر با آن همراهی خواهد کرد. 🌴🌊🥀گفتیم که تنگهٔ هرمز یکی از ده‌ها تنگهٔ بین‌المللی کرهٔ زمین است، و در شمار چند تنگهٔ بسیار راهبردی و مهم جهان است. چنانچه نظام گذر از این تنگه بر پایهٔ دیدگاه‌های امروزی ایران استوار شود، شاید  در تنگه‌های دیگرِ دارای شرایط مشابه هم، کشورهای پیرامون تنگه خواهان استوار شدن چنین نظامی شوند. چنین چیزی به معنای یک دگرگونی مهم در نظام گذر از تنگه‌های بین‌المللی است که بی‌گمان هم در هر منطقه و هم در سراسر جهان، مخالفان بسیاری دارد و شاید بتوان گفت که با منافع هیچ‌یک از قدرت‌های بزرگ جهان نیز سازگار نیست.در نظم کنونی حاکم بر روابط بین‌الملل، «قدرت» (در مفهوم فراگیر و چندسویه و چندمؤلفه‌ای آن) حرف آغاز و پایان را می‌زند. از این رو، دگرگونی در نظام گذر از تنگه‌های بین‌المللی راهبردی جهان - در راستای منافع کشورهای پیرامون آنها - هم با داشتن قدرت مقتضی در پیوند است. 🥀🌊#ایران #خلیج_فارس #تنگه_هرمز #عمان🥀🐳🐋🐬🐟🐠🐡🦈🐙🐚🦀🦞🦐🦑@zabanhaye_darkhatare_IRAN