از نوبت نان تا نسلهای گمشده؛ چرا نوبت خود را حق میدانیم، اما زبان مادری را نه؟میرعلی رضاییگاهی…
انتشار: 2026/08/28 09:31 UTCدریافت: 2026/08/28 09:35 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/28 09:35 UTC
از نوبت نان تا نسلهای گمشده؛ چرا نوبت خود را حق میدانیم، اما زبان مادری را نه؟میرعلی رضاییگاهی برای حفظ نوبت خود در صف نانوایی، حاضر نیستیم حتی یک نفر جلوتر از ما بایستد. اگر کسی نوبت ما را رعایت نکند، اعتراض میکنیم؛ چون میدانیم نوبت، حقی است که اگر از آن بگذریم، دیگری آن را از ما گرفته است.اما عجیب است که گاهی درباره حقی بسیار بزرگتر، یعنی حق آموختن و انتقال زبان مادری به فرزندانمان، این حساسیت را نداریم.برای نوبت نان، چند دقیقه ایستادن را حق خود میدانیم؛ اما درباره زبانی که قرنها از نسلهای پیشین به ما رسیده و ممکن است در یک یا دو نسل ضعیف یا فراموش شود، سکوت میکنیم.این دو موضوع در ظاهر هیچ شباهتی به هم ندارند؛ یکی یک نوبت چنددقیقهای در صف است و دیگری یک مسئله فرهنگی و بیننسلی. اما یک نقطه مشترک دارند: هر دو درباره «حق» هستند. تفاوت اینجاست که نوبت نان را میتوان چند دقیقه بعد دوباره به دست آورد، اما اگر زبان مادری از یک نسل به نسل بعد منتقل نشود، بازگرداندن آن بسیار دشوارتر است.نوبت نان چند دقیقه است؛ زبان مادری چند نسلوقتی کسی نوبت ما را در صف نانوایی رعایت نمیکند، احساس میکنیم حقی از ما ضایع شده است. اعتراض میکنیم و انتظار داریم دیگران نیز این حق را به رسمیت بشناسند.اما زبان مادری چیزی نیست که فقط برای چند دقیقه یا چند ساعت به آن نیاز داشته باشیم. زبان مادری بخشی از زندگی روزمره، حافظه خانوادگی و ارتباط میان نسلهاست.کودک از طریق زبان فقط کلمه یاد نمیگیرد. او با زبان، داستانهای خانواده را میشنود، لالاییها را یاد میگیرد، شوخیها را میفهمد، ضربالمثلها را به خاطر میسپارد، شعر و موسیقی را تجربه میکند و با بخشی از گذشته خانواده و جامعه خود ارتباط برقرار میکند.به همین دلیل، وقتی زبانی در خانواده خاموش میشود، فقط چند واژه از میان نمیرود؛ رشتهای از ارتباط میان نسلها قطع میشود.یونسکو نیز زبان را با انتقال فرهنگ، هویت و دانش میان نسلها پیوند میدهد و بر اهمیت آموزش چندزبانه و استفاده از زبان مادری در فرایند یادگیری تأکید کرده است.چرا از نوبت خود دفاع میکنیم، اما از زبان خود نه؟شاید دلیلش این باشد که نوبت نان را میتوانیم ببینیم، اما از دست رفتن زبان را نه.وقتی کسی جلوی ما در صف میایستد، اتفاق در همان لحظه دیده میشود. اما وقتی یک کودک دیگر زبان مادربزرگش را نمیآموزد، ظاهراً اتفاق خاصی نیفتاده است. کودک همچنان فارسی صحبت میکند، به مدرسه میرود و زندگی خود را ادامه میدهد.اما چند دهه بعد چه اتفاقی میافتد؟مادربزرگ دیگر نمیتواند بسیاری از خاطرات، شعرها، ترانهها و ظرافتهای فرهنگی خود را به همان شکل به نوهاش منتقل کند. نوه، زبان بخشی از خانواده خود را نمیفهمد و میان دو نسل، فاصلهای شکل میگیرد که دیگر به آسانی پر نمیشود.به همین دلیل، از دست رفتن زبان معمولاً یک اتفاق ناگهانی نیست؛ آرام و بیصدا اتفاق میافتد.یک نسل کمتر صحبت میکند؛ نسل بعد کمتر میفهمد؛ و نسل سوم شاید دیگر اصلاً نتواند آن زبان را به کار ببرد.حق زبان مادری یعنی چه؟وقتی از حق زبان مادری صحبت میکنیم، منظور این نیست که کسی باید زبان فارسی را کنار بگذارد یا از یادگیری زبانهای دیگر خودداری کند.برعکس، یک کودک میتواند و باید فارسی را بیاموزد و در کنار آن زبانهای بینالمللی را نیز یاد بگیرد. اما این مسئله نباید به قیمت از دست دادن زبان مادری تمام شود.حق زبان مادری یعنی کودک بتواند زبان خانواده و جامعه خود را بشناسد، بیاموزد، بخواند، بنویسد و آن را به نسل بعد منتقل کند.این نگاه با رویکرد یونسکو به آموزش چندزبانه نیز هماهنگ است. یونسکو در راهنمای «اهمیت زبانها: رهنمودهای جهانی برای آموزش چندزبانه» بر اهمیت آموزش چندزبانه و استفاده از زبان مادری بهعنوان بخشی از فرایند آموزشی تأکید میکند و برای آن پیامدهای آموزشی، اجتماعی و اقتصادی قائل است.پس مسئله، جنگ میان زبانها نیست.مسئله این است که چرا باید برای داشتن چند زبان، یکی از زبانهای خود را قربانی کنیم؟زبان مادری؛ یک سرمایه، نه یک مانعگاهی تصور میشود برای پیشرفت، کودک باید هرچه زودتر از زبان مادری فاصله بگیرد و فقط به زبان رسمی یا زبانهای بینالمللی توجه کند.این تصور، نگاه بسیار محدودی به زبان دارد.زبان مادری میتواند نخستین پایه چندزبانگی باشد. کودکی که یک زبان را بهخوبی میآموزد، تجربه زبانی و ارتباطی ارزشمندی به دست میآورد که میتواند در یادگیری زبانهای دیگر نیز به کار آید. پژوهشهای مربوط به یادگیری زبان سوم نیز نشان دادهاند.@yekansasi98
پستهای تلگرام — یئکن سسی کانالی ) yekənsasi
🟠زبان رسمی قاتل میراث معنوی زبان من است؟!✍کمال شاهی وقتی زبانی که مادرمان با آن برایمان لالایی خوانده، یا برایم قصه و بایاتی خوانده، پدرم حکایات قهرمانان را نقل کرده، عمویم ساز برداشته و آهنگ ها سروده. اما تا پایم را به مدرسه و کلاس درس گذاشتهام مجبورم کردهاند همه را پشت در رها کرده و وارد شوم و رسانه های عمومی کشورم را که باز می کنم باز همه چیز متفاوت از آنهایی است که من دارم، این حس «قتل میراث» نه یک اغراق ادبی، بلکه یک زخم روانجمعی است. تاریخ آذربایجان گواه زنده این حقیقت تلخ است.با این حال، برای دقیقتر شدن بحث، یک ظرافت تاریخی را باز می کنم:قاتل اصلی «زبان رسمی» نیست؛ «ناسیونالیسم تکزبانۀ مدرن» است.· در دوران پیشامدرن قاجار، هم زبان تاجیکی باز نقشی شبه رسمی داشته اما قاتل نبود. چون آن دولتِ نه اراده و نه ابزاری برای یکسانسازی زبانی تودهها داشت. در آن دوران، فارسی در آذربایجان نفوذی به کوچه و خانه نداشت و ترکیِ مادری با همان شور و غنا دوام آورد. این دو زبان در جاهایی همزیستی هم داشتند.· اما دولت پهلوی، با ابزارهای قدرت مطلق (مدارس اجباری، سربازی، رادیو و تابعیت یکپارچه)، زبان رسمی را تبدیل به چماق نژادپرستانه کرد. در این الگو، زبانِ رسمی دیگر یک «ابزار ارتباطی میاندولتی» نبود، بلکه «شاخصِ شهروند درجهیک بودن» شد. همین جا بود که فارسی از یک زبانِ مشترکِ فرهنگی، به قاتلِ میراثِ ترکی بدل گشت.پس زبان رسمی در چارچوب دولت-ملتِ امروزین، اغلب خفهکنندهٔ زبانهای دیگر است. اما اگر به تاریخ بلندمدت نگاه کنیم، خودِ «رسمی بودن» ذاتاً قاتل نیست؛ ارادهٔ سیاسیِ پشت آن تعیین میکند که یک زبان، پل ارتباطی میشود یا دیوار و زندان.@yekansasi98
✍ دکتر پرویز ناتلخانلری؛خط فارسی از اختراعات ایرانیان نیست، علاوه براين خطوط پهلوى و ميخى نيز ايرانى نيستند و ايرانيان با به كار گیری خط عربى به دنياى علم و ادب آن روز نزديك تر شده و سود بردنددرباره خط فارسى امروزى بايد كفت كه از مخترعات ايرانيان نيست ومأخوذ از ديكَران است وخطوط يهلوى وميخى نيز هيج يك اصلا ايرانى نبوده اند خط فعلى فارسى را از عرب كَرفته ايم و در آن تاريخ اين اقتباس براى ما بسيار سودمند بوده زيرا كه آن روزكَار دنياى عرب بود و در اكثر نواحى جهان متمدن كتابها به اين زبان نوشته ميشد و از زبانهاى ديكَر نيز همه آثار علمى و ادبى را به عربى ترجمه ميكردند وما با اتخاذ الفباى عربى به دنياى علم و ادب آنروز نزديكتر شديم وفايده ها برديم.منبع : كتاب هفتاد سخن فرهنكً و اجتماع از دكتر پرويزخانلرى جلد ٢، ص ٣٠٢@yekansasi98
۴ شهریور؛ از آلپ ارسلان و سلجوقیان تا جومونگ؛ ما با تاریخ خود چه کردهایم؟۲۶ اوت ۱۰۷۱، در دشت ملازگرد، آلپ ارسلان و سپاه سلجوقی یکی از بزرگترین امپراتوریهای جهان، امپراتوری بیزانس، را شکست دادند و رومانوس چهارم، امپراتور بیزانس، را به اسارت گرفتند؛ پیروزی بزرگی که مسیر تاریخ آناتولی را تغییر داد و راه را برای گسترش سلجوقیان هموار کرد.سلجوقیان تبار ترک داشتند، اما هیچگاه حکومت خود را صرفاً بر پایه اختلافات قومی تعریف نکردند. آنان ایران را بزرگتر و قدرتمندتر کردند و سرزمینهای بسیاری را فتح کرده و به قلمرو خود افزودند.از خراسان و ایران تا آذربایجان، عراق، قفقاز و آناتولی، سرزمینهای بسیاری در قلمرو سلجوقیان قرار گرفت. آنان با بهرهگیری از فرهنگ، دانش و نظام دیوانی، حکومتی گسترده و قدرتمند ساختند و میراثی ماندگار در معماری، علم، فرهنگ و سیاست بر جای گذاشتند.اما پرسش امروز ما چیز دیگری است: چرا از تاریخ خودمان اینقدر کم میگوییم؟وقتی آلپ ارسلان و سلجوقیان را از حافظه نسل جوان دور میکنیم و در مقابل، جومونگ را به چهرهای آشنا در رسانه ملی تبدیل میکنیم، نباید از جوانی که قهرمانان و بزرگان تاریخ خود را نمیشناسد، انتظار شناخت هویت خویش داشته باشیم.تاریخ اگر روایت نشود، فراموش میشود؛ و ملتی که گذشتهاش را نشناسد، در ساختن آیندهاش دچار سردرگمی خواهد شد.۴ شهریور؛ یادآور ملازگرد، آلپ ارسلان و شکوه سلجوقیان؛ بخشی مهم از تاریخ ایران و منطقه.#آلپ_ارسلان #سلجوقیان #ملازگرد #بیزانس #تاریخ@yekansasi98
🔺️🔺️🔺️✍️#مختاری_نیا🔻#تیکان_تپه؛ سرزمین طلا، تاریخ و کوراوغلو🔹" تکاب (تیکانتپه) در سال 1301 قصبه ای بزرگ بود و آباد؛ آبادانی آن هیچ نسبتی به بیجار ندارد. باغات مرغوب، خیابان قشنگ، اشجار فراوان با بازار و دکاکین خوب که از دست تطاول و توحش اکراد گلباغی مصون مانده است."🔹تمامی اهالی تیکان تپه از #ترکان_افشار و اهل #تشیع هستند. دو دانگ آن متعلق به سردار افشار و چهار دانگ آن وقف حضرت خامس آل عبا است.✍️#تیکان_تپه؛ سرزمین طلا، تاریخ و گوراوغلو؛ سرزمینی که تاریخش دچار جعل و تحریف و طلایش غارت می شود؛ ✍️#تیکان_تپه؛ سرزمینی که طلایش تاریخی ست و تاریخش و هویتش پر از طلاهایی است که چپاول می شود.@yekansasi98
کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی: هرگونه توافق با عمان مشروط به رفع محاصره دریایی است؛ در غیر این صورت تنگه هرمز بسته میماند و ایران آماده اقدامات تهاجمی در هر نقطهای خواهد بود.!@yekansasi98
Match DayChadormalu 🆚 Tractor⏰19:00🏟️ Shahid Nasiri Stadium📺 Sahand & Varzesh@yekansasi98