خطر حکمرانیِ شاعرانه و مادحانه!کمتر کسی تردید دارد که ادبیات، ریشهی هر تمدن است و زبان، ریشهدارتر…
انتشار: 2026/07/30 06:59 UTCویرایش: 2026/08/01 00:10 UTCدریافت: 2026/08/06 14:57 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/06 14:57 UTC
خطر حکمرانیِ شاعرانه و مادحانه!کمتر کسی تردید دارد که ادبیات، ریشهی هر تمدن است و زبان، ریشهدارترین لایهی هویت یک ملت. در ایران، اگر بخواهیم از میان همهی گونههای ادبی، یکی را برجسته کنیم، بیتردید شعر جایگاهی یگانه دارد.ما با شعر بزرگ شدهایم، عاشق شدهایم، سوگواری کردهایم، و با شعر امید گرفتهایم. و من نیز اگر قرار باشد چیزی را قلب فرهنگ ایرانی بنامم، احتمالاً شعر اولین انتخابم خواهد بود!به همین دلیل هم شاعران، از گذشته تا امروز، جایگاهی ویژه در فرهنگ ایرانی داشتهاند. در بسیاری از دورههای تاریخی، آنان در کنار قدرت سیاسی، حاضر و محل تاثیر بودهاند.روایت رودکی و بازگرداندن امیر سامانی از جنگ با سرودنِ «بوی جوی مولیان» ــ فارغ از جزئیات تاریخی آن ــ نمادی از همین باور است که شعر میتواند بر ذهن و تصمیم حکمرانان نیز آثاری شگرف بگذارد!(تاثیری که فرماندهان و مشاوران شاه نتوانستند با مشورتهای بسیار ایجاد نمایند!)اما امروز بد نیست پرسیده شود؛چرا در سرزمینی که شاعر، قرنها در کنار پادشاه نشسته، تاریخدان هیچگاه همان جایگاه را پیدا نکرده؟ چرا آیندهپژوه، اقتصاددان، فیلسوف، جامعهشناس و سیاستپژوه، هرگز به همان اندازه وارد حافظهی عمومی ما نشده؟ چرا هرگاه پای فهم آیندهی یک کشور به میان آمده، گوش ما بیشتر به وزن کلمات حساس بوده تا وزن استدلالها؟در فرهنگ عامه هم ما نمونههای همین نفوذ معوج را بسیار دیدهایم. شما ساعتها دربارهی تربیت، تاریخ، اقتصاد یا یک مسئلهی اجتماعی گفتوگو میکنید و استدلال میآورید، اما در پایان، طرف مقابل با آوردنِ یک بیت شعر یا یک ضربالمثل شعر گونه، عملاً جای همهی آن استدلالها را میگیرد! چرا که تک مضرابهای تثبیت شده در طرحواره جمعی از سرمایهی عاطفی و فرهنگی بیشتری برخوردار است!و شاید به همین دلیل است که در کشور ما، شعار اینقدر آسان متولد میشود و تکلیف افقِ باقی ساحات را نیز معین میکند!شعار، از آسمان نیامده، از همان جایی آمده که شعر، (و شاعر، و خواننده شعر و مدح و مداح) آرامآرام از قلمرو الهام، وارد قلمرو تصمیمگیری و سیاستبازی و سیاستسازی شده است!کشوری که حکمرانان او (به علت شوق برانگیختگی فردی و جمعی) به شکل تاریخی برای شاعر و مادح همیشه آن بالا جا باز کردهاند، اگر امروز برای تاریخ، برای علم، برای آیندهپژوهی، برای سیاستگذاری و برای فلسفه هم همان اندازه جا باز نکند، نه شعرش نجاتش خواهد داد و نه شعارهای شاعرانهاش!@yaser_arab57