جفری ساکس: پایان هژمونی جهانی/آمریکا در خلیج فارس شکست خورده است«جفری ساکس» اقتصاددان و تحلیلگر آمر…
انتشار: 2026/08/17 08:24 UTCدریافت: 2026/08/18 06:45 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/18 06:45 UTC
جفری ساکس: پایان هژمونی جهانی/آمریکا در خلیج فارس شکست خورده است«جفری ساکس» اقتصاددان و تحلیلگر آمریکایی و مشاور ارشد سابق سازمان ملل در گفت وگو با کانال یوتیوبی GRAYZONE با اشاره به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تحولات اخیر خاورمیانه را نشانهای از تغییر عمیق در جایگاه آمریکا در نظام بینالملل دانست و استدلال کرد که واشنگتن دیگر توانایی سابق برای تحمیل اراده خود بر کشورهای مختلف جهان را ندارد.ساکس بر این باور است که آنچه امروز در خاورمیانه و بهویژه در رابطه آمریکا با ایران رخ داده، صرفاً یک شکست نظامی یا یک بحران مقطعی نیست، بلکه نشانهای از تضعیف ساختار قدرت آمریکا و پایان دورهای است که واشنگتن میتوانست خود را قدرت مسلط بر جهان معرفی کند.او در این چارچوب تأکید میکند که جهان از مدتها پیش در حال حرکت به سمت چندقطبی شدن بوده است، اما سیاستمداران آمریکایی این تغییر را نادیده گرفتهاند. به گفته ساکس، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، آمریکا به جای آنکه از فرصت ایجاد یک نظم امنیتی جدید و صلحآمیز استفاده کند، دچار این تصور شد که پیروز جنگ سرد شده و میتواند بدون توجه به منافع و نگرانیهای سایر قدرتها، نظم جهانی را مطابق خواست خود شکل دهد.ساکس معتقد است یکی از مهمترین اشتباهات آمریکا پس از پایان جنگ سرد، گسترش ناتو به سمت شرق بود. او میگوید روسیه بارها نگرانی خود درباره گسترش ساختارهای نظامی غرب به مرزهایش را مطرح کرد، اما واشنگتن به جای توجه به این نگرانیها، رویکردی مبتنی بر سلطه و توسعه قدرت نظامی را در پیش گرفت.از نگاه او، این روند در نهایت به جنگ اوکراین منجر شد؛ جنگی که ساکس معتقد است غرب در آن با مشکلات جدی مواجه شده و ادامه حمایت مالی و نظامی از اوکراین نیز هزینههای سنگینی بر کشورهای اروپایی تحمیل کرده است. او حتی استدلال میکند که اگر حمایت مالی غرب متوقف شود، توان ادامه جنگ برای اوکراین بهشدت کاهش خواهد یافت.جهان دیگر زیر سلطه آمریکا نیستیکی از محورهای اصلی دیدگاه ساکس در این گفتوگو، تغییر ساختار قدرت جهانی است. او معتقد است ظهور چین، رشد اقتصادی هند، افزایش قدرت روسیه و شکلگیری مجموعههایی مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که جهان دیگر تکقطبی نیست.به گفته او، بریکس اکنون مجموعهای از کشورهای بزرگ را دربر میگیرد و اعضای آن بخش بسیار بزرگی از جمعیت و اقتصاد جهان را تشکیل میدهند. ساکس معتقد است کشورهای عضو این مجموعه الزاماً ضدآمریکایی نیستند، اما نمیخواهند سیاست خارجی و اقتصادی آنها از سوی واشنگتن دیکته شود.او در این زمینه به هند اشاره میکند و رویکرد دولت ترامپ در قبال دهلینو را نمونهای از بیثباتی سیاست خارجی آمریکا میداند. ساکس میگوید آمریکا از یک سو هند را شریک و دوست خود معرفی میکند و از سوی دیگر، با اظهارات تند علیه اقتصاد این کشور، روابط خود با یکی از قدرتهای مهم آینده جهان را تضعیف میکند.از دید ساکس، هند حاضر نیست در رقابت آمریکا با روسیه و چین به ابزاری برای سیاست واشنگتن تبدیل شود. او هشدار میدهد که کشورهای بزرگی مانند هند، چین، روسیه، برزیل، ایران و سایر اعضای بریکس در حال ایجاد موازنه در برابر قدرت آمریکا هستند.آمریکا نمیتواند جهان را اداره کندساکس تأکید میکند که آمریکا همچنان قدرت قابلتوجهی دارد و میتواند خسارتهای بزرگی ایجاد کند، اما این با توانایی اداره جهان تفاوت دارد.به اعتقاد او، واشنگتن باید بپذیرد که قدرتهای بزرگ دیگر اجازه نخواهند داد آمریکا به تنهایی قواعد نظام بینالملل را تعیین کند.او این تحول را نتیجه طبیعی تغییرات اقتصادی و جمعیتی جهان میداند و معتقد است مرکز ثقل اقتصاد جهانی به تدریج از غرب به سمت آسیا و دیگر مناطق در حال حرکت است.ساکس همچنین سیاست تحریمی و تعرفهای دولت ترامپ را نشانه دیگری از همین مشکل میداند. او معتقد است تهدید کشورهایی مانند چین و هند با تعرفههای سنگین، به جای تقویت موقعیت آمریکا، میتواند باعث نزدیکتر شدن این کشورها به یکدیگر و تقویت ساختارهای اقتصادی خارج از کنترل واشنگتن شود.
