🔵🔴 افول روشنفکران💥بررسی تحولات مرجعیت فکری در گفتوگو با سبحان یحیایی✍🏻 مینا علیزاده/ نویسنده نشریه…
انتشار: 2026/08/24 11:55 UTCدریافت: 2026/08/24 12:40 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/24 12:40 UTC
🔵🔴 افول روشنفکران💥بررسی تحولات مرجعیت فکری در گفتوگو با سبحان یحیایی✍🏻 مینا علیزاده/ نویسنده نشریه 🔹امروز دیگر شهرت تنها به بازیگران سینما، مجریان تلویزیون یا هنرمندان محدود نمیشود. فاصله میان سلبریتی و اینفلوئنسر از بین رفته و افرادی در فضای عمومی ظهور کردهاند که فقط بهواسطه امکان تولید مستمر محتوا و حضور مداوم در شبکههای اجتماعی، به چهرههای شناختهشده تبدیل میشوند. بنابراین با تغییر ماهیت فضای عمومی مواجه هستیم. اگر هم بپذیریم که روشنفکران در گذشته دارای نوعی مرجعیت بودهاند، امروز این مرجعیت کمرنگتر شده است. بااینحال همچنان نمیتوان از پایان کامل آن سخن گفت. هنوز نیروهایی در فضای روشنفکری فعالیت میکنند و اثرگذاریهای جدی دارند. هرچند بسامد و میزان نفوذ آنان نسبت به گذشته کاهش یافته است. 🔹در مورد اعتماد عمومی باید گفت که این مسئله کاملاً اثرگذار است. نهادهایی مانند دانشگاه یا بوروکراسی نیز با کاهش اعتماد عمومی مواجه شدهاند. برای نمونه اگر امروز میزان اقبال به دانشگاه را با دهههای گذشته مقایسه کنیم، بهروشنی میبینیم که این اقبال کاهش یافته است. جامعه دیگر مانند گذشته به دانشگاه امید ندارد و آن را نهادی نمیداند که بتواند نقشی را که از آن انتظار میرود، ایفا کند. این مسئله دو بعد دارد. نخست اینکه دانشگاه دیگر در حوزه تولید فکر و ارائه ایدههای تازه آن میزان رضایت را برای دانشجویان ایجاد نمیکند که احساس کنند با ورود به دانشگاه با افقهای فکری جدید مواجه شدهاند.🔹روشنفکر یا مولد فکر حامل یک نظام معنایی منسجم است و در چهارچوب یک دستگاه معرفتی مشخص فعالیت میکند، درحالیکه چنین ویژگی را نمیتوان بهطور کلی به اینفلوئنسرها یا سلبریتیها نسبت داد. در جریان روشنفکری میتوان نوعی مسئولیت اجتماعی و تعهد به ایدهها را مشاهده کرد. ویژگی که الزاماً در میان سلبریتیها و تولیدکنندگان محتوا وجود ندارد. امروز ممکن است هر فردی فارغ از پیشینه فکری یا جایگاه معرفتی خود درباره اخلاق، سیاست، فرهنگ یا مسائل اجتماعی اظهارنظر و ایدههایی را به جامعه عرضه کند. ممکن است این فرد یک بازیگر، خواننده، فوتبالیست یا هر چهره شناختهشده دیگری باشد. مسئله این نیست که چه کسی سخن میگوید، مسئله آن است که آیا او به یک نظام فکری منسجم متصل است یا خیر.🔹اگر بخواهیم توضیح دهیم که چرا نسل جدید بیش از روایتهای کلان به روایتهای شخصی و تجربههای زیسته گرایش پیدا کرده است، به نظر من پاسخ را باید بیش از هر چیز در تحولات تکنولوژیک و تغییرات نسلی جستوجو کرد، نه در ناتوانی روشنفکران. اگر امروز هم صورتی از روشنفکری بخواهد ظهور پیدا کند، ناچار است فرم متناسب با زمانه خود را پیدا کند و احتمالاً این فرم در همین روایتهای شخصی و تجربههای زیسته متجلی خواهد شد. درست است که امروز ممکن است افراد کمتر به سراغ آثاری مانند «در جستوجوی زمان ازدسترفته» مارسل پروست یا «صد سال تنهایی» گابریل گارسیا مارکز بروند و اساساً میل به خواندن رمانهای بلند کاهش یافته باشد، اما این تغییر فقط به حوزه کتاب محدود نیست و در عرصههای دیگر نیز مشاهده میشود.#تجارت_فردا#تحلیل_زمانه 🌍 @TahlilZamane

