‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ 🔶نشست بیست و ششم حلقه شرح و نقد نظری گروه علمی‌تخصصی جامعه‌شناسی تفسی…

نمایش فیلم بچه عودلاجان (زندگی و زمانه حسین شاه حسینی )زمان : یکشنبه ، ۲۵ مرداد ماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۸ نشانی: خیابان ایرانشهر، پارک هنرمندان، خانه هنرمندان، سالن استاد ناصری#فمینیسم_تفسیری_پرگمتیستی

گروه علمی‌تخصصی جامعه‌شناسی تفسیری برگزار می‌کند:برساخت جنسیت و کار عاطفی؛باز اندیشی تجربه زیسته زنان در پرتو جامعه‌شناسی تفسیری🔸 سخنران: بی‌تا مدنی پژوهشگر مطالعات زنان، جنسیت و    خانواده 🔸مدیر نشست: افسانه افلاکی🔸زمان: دوشنبه ۱۴۰۵/۵/۱۹     از ساعت ۲۱ تا ۲۲🔸نشانی نشست در گوگل میت: meet.google.com/coo-vdqi-ogn حضور علاقه مندان آزاد و رایگان است@hatanhai@Chicagoanschool #جامعه‌شناسی_تفسیری_پرگمتیستی#انجمن_جامعه‌شناسی_ایران@iran_sociology

❤️ "مردان جوایز علمی و اختراعات بیشتری در طول تاریخ داشتند، پس مردان ذاتا شایسته‌تر و باهوش‌تر از زنان هستند."سالهاست از این استدلال برای تحقیر، حذف و فرودست نشان دادن زنان استفاده می‌شود. حالا میخواهیم از چند زاویه مهم بررسی کنیم که آیا باید به این استدلال انقدر سطحی نگاه کنیم یا خیر.🖇‌‌1. اگر زنان واقعا باهوش و توانمند بودند، چرا بیشتر اختراعات رو مردان انجام داده‌اند؟این یکی از رایج‌ترین استدلال‌هایی است که برای اثبات برتری ذاتی مردان مطرح میشود. استدلالی که در نگاه اول منطقی به نظر می‌رسد؛ تاریخ رو میخونیم، بیشتر مخترعان، دانشمندان و برندگان جوایز علمی مرد هستند، پس نتیجه می‌گیریم مردان ذاتا باهوش‌ترند. اما این استدلال یک پیش‌ فرض پنهان دارد که معمولا هیچ‌کس درباره آن سوال نمی‌کند. اینکه "آیا تاریخ علم میدان رقابتی برابر میان زنان و مردان بوده است یا خیر؟" تقریبا تمام کسانی که این ادعا را تکرار می‌کنند از شرایطی که این نتیجه رو به وجود اورده است نمیپرسند. هیچکس نمیپرسد چه کسانی اجازه داشتند درس بخونند، چه کسانی میتوانستند وارد دانشگاه شوند، چه کسانی اجازه داشتند مالک آزمایشگاه، کتابخانه یا سرمایه باشند و چه کسانی اصلا فرصت داشتند عمرشان را صرف پژوهش کنند. ✒️فرض کنید از ابتدای یک مسابقه نیمی از شرکت‌کنندگان را پشت در نگه دارید، اجازه ورود به زمین مسابقه به آنها ندهید و چند ساعت بعد مدالها را فقط به کسانی بدهید که داخل زمین بوده‌اند. آیا میتوان نتیجه گرفت گروهی که پشت در مانده بودند ذاتا ضعیف‌تر بودند؟ یا باید اول بپرسیم چه کسانی اصلا اجازه مسابقه پیدا کردند؟ دقیقا همین اتفاق در بخش بزرگی از تاریخ علم افتاده است. قبل از اینکه نتیجه بگیریم، باید ببینیم آیا فرصت رقابت برای هردو گروه یکسان بوده یا نه.🖇2. زنان برای قرنها از آموزش عالی و نهادهای علمی کنار گذاشته شدند و در نقاط بسیاری از جهان این محرومیت به روشهای گوناگون هنوز هم ادامه دارد.نخستین دانشگاههای اروپا از جمله بولونیا، پاریس، آکسفورد و کمبریج، قرنها تقریبا به‌طور کامل درهای خود را به روی زنان بسته بودند. بسیاری از زنان حتی اگر استعداد علمی فوق‌العاده‌ای داشتند، اجازه تحصیل، تدریس و امکان عضویت در انجمنهای علمی را نداشتند. در دانشگاه آکسفورد زنان از اواخر قرن نوزدهم توانستند در برخی کلاسها شرکت کنند، اما تا سال ۱۹۲۰ حتی اجازه دریافت مدرک رسمی نداشتند. یعنی ممکن بود همان درس را بخوانند، همان امتحان را بدهند اما دانشگاه آنها را به عنوان فارغ‌التحصیل به رسمیت نشناسد.حتی امروزه در قرن بیست و یکم افغانستان کشوری است که دختران را به صورت رسمی و قانونی از تحصیل و کار محروم کرده است و میلیونها دختر صرفا به دلیل جنسیت از ادامه تحصیل بازمانده‌اند و البته همیشه این قانون نبوده که دختران و زنان رو از تحصیل ممنوع کرده. فرهنگ مردسالار، ترس، ناامنی و خشونت، نتیجه‌ای مشابه ایجاد می‌کند. برای مثال:1. در شمال نیجریه، گروهی به نام بوکوحرام(گروه اسلام‌گرای افراطی در نیجریه) سالها مدارس دخترانه را هدف قرار داده‌اند. مشهورترین نمونه ربوده شدن بیش از ۲۷۰ دختر مدرسه‌ای در سال ۲۰۱۴ در چیبوک. 2. در پاکستان در بعضی مناطق، دختران هنوز با فشار فرهنگی یا تهدید گروه‌های افراطی برای ادامه تحصیل روبه‌رو هستند. دختری پاکستانی با نام ملاله یوسف‌زی و فعال آموزش که در سال ۲۰۱۲ توسط طالبان پاکستان بدلیل دفاع از حق تحصیل دختران از ناحیه سر هدف گلوله قرار گرفت و خوشبختانه او زنده ماند.ازدواج اجباری برای دختران، کودک‌همسری، اجازه ندادن مردان خانواده به تحصیل دختران، کمبود امنیت، آزارجنسی در محیط‌های دانشگاهی، شکاف دستمزد، مسئولیت بیشتر مراقبت از خانواده و کلیشه‌های شغلی هنوز در بسیاری از کشورها بر مسیر علمی زنان اثر میگذارند.🖇3. زنان دانشمند سالها سخت کار کردن ولی مردسالاری نام آنها را از تاریخ حذف کرده است.در طول تاریخ زنانی بودند که اختراع کردند، پژوهش کردند، آزمایش انجام دادند، داده جمع‌آوری کردند و به کشف‌های بزرگی رسیدند اما اعتبار کارشان به همکار، استاد یا همسر مردشان رسید. در دوره‌هایی نیز بسیاری از زنان اصلا اجازه نداشتند به نام خود اختراع ثبت کنند یا برای عبور از محدودیت‌های قانونی و اجتماعی ناچار بودند آثارشان را به نام یک مرد منتشر یا ثبت کنند. وقتی چنین الگویی بارها در طول تاریخ تکرار شده باشد طبیعی است که چند نسل بعد، کتابهای تاریخ بیشتر از مردان نام ببرند. چون نام مردان بیشتر از نام زنان فرصت ثبت شدن و ماندگار شدن در تاریخ را پیدا کرده است.روزالیند فرانکلین|Rosalind Franklin:روزالیند فرانکلین با استفاده از پراش پرتو ایکس، تصویری از DNA ثبت کرد که بعدها با نام "عکس51" شناخته شد. تصویری که یکی از مهم‌ترین شواهد برای کشف ساختار مارپیچ دوگانه دی‌ان‌ای بود. در اوایل دهه ۱۹۵۰ این تصویر و بخشی از داده‌ها و گزارشهای پژوهشی فرانکلین بدون اطلاع و رضایت او، توسط همکارش موریس ویلکینز دزدیده شد و در اختیار جیمز واتسون و فرانسیس کریک قرار گرفت و در توسعه مدل نهایی آن‌ها نقش مهمی ایفا کرد و در سال ۱۹۶۲ جایزه نوبل فیزیولوژی به واتسون، کریک و ویلکینز اهدا شد. درحالیکه فرانکلین چهار سال پیش از آن بر اثر سرطان درگذشته بود و نام و سهم او در این کشف در زمان حیاتش و سالها پس از آن کمتر از آنچه شایسته‌اش بود مورد توجه و قدردانی قرار گرفت.لیزه مایتنر|Lise Meitner:لیزه مایتنر فیزیکدان اتریش که نقش اساسی در توضیح نظری شکافت هسته‌ای داشت، ولی جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۴۴ تنها به همکار مردش اتو هان، تعلق گرفت و نام او حذف شد. سهم مایتنر در این کشف بسیار فراتر از چیزی بود که در زمان خود به رسمیت شناخته شد.جوسلین بل برنل|Jocelyn Bell Burnell: جوسلین بل برنل در دوران دانشجویی نخستین تپ‌اختر (Pulsar) را کشف کرد. کشفی که یکی از مهمترین رویدادهای اخترفیزیک قرن بیستم بود. ولی جایزه نوبل فیزیک سال ۱۹۷۴ به استاد راهنمای او و یکی دیگر از همکاران مردش رسید، نه به زنی که نخستین بار این سیگنال را شناسایی کرده بود.🖇4. زنان نه‌تنها از تاریخ علم حذف شدند بلکه بخش بزرگی از کار علمی را بدون اعتبار انجام دادند.تاریخ علم از هزاران نفر که پشت صحنه کار کرده‌اند تشکیل شده است. افرادی که داده جمع‌آوری کرده‌اند، آزمایش انجام داده‌اند، نمونه آماده کرده‌اند، محاسبات انجام داده‌اند یا سالها دستیار پژوهش بوده‌اند. در بسیاری از دوره‌های تاریخی، زنان دقیقا در همین جایگاه قرار داشتند. چون ساختارهای علمی به آنها اجازه نمیداد در جایگاه اصلی قرار بگیرند. برای مثال:گروه زنانی که در رصدخانه‌ها و مراکز نجوم به عنوان رایانه‌های انسانی کار میکردند. زیرا پیش از اختراع رایانه‌های امروزی، بسیاری از محاسبات پیچیده نجومی و ریاضی باید به صورت دستی انجام میشد و بخش بزرگی از این کار را زنانی انجام میدادند که ساعتها داده‌های علمی را بررسی و دسته‌بندی میکردند. در رصدخانه کالج هاروارد، زنانی مانند آنی جامپ کنن و هنریتا سوان لیویت همراه با گروهی از پژوهشگران زن، سالها به بررسی داده‌های مربوط به ستارگان پرداختند. لیویت با مطالعه ستارگان متغیر، رابطه‌ای میان درخشندگی و دوره تناوب آن‌ها کشف کرد. رابطه‌ای که بعدها به یکی از ابزارهای اساسی برای اندازه‌گیری فاصله کهکشان‌ها و گسترش علم کیهان‌شناسی تبدیل شد. در نتیجه این زنان صرفا ماشین‌حساب انسانی نبودند. بسیاری از آنها تحلیل علمی انجام میدادند و به کشف‌های مهمی رسیدند اما سالها در سایه دانشمندان مرد باقی ماندند.در بسیاری از آزمایشگاهها نیز زنان، همکار یا دستیار پژوهشی بودند که تاثیر زیادی روی کشف و اختراعات جدید داشتند اما نامشان اصلا در مقاله نمیومد یا در جایگاهی قرار میگرفت که کمتر دیده میشد.🖇‌5. علم به زمان احتیاج دارد. ولی زمان، همیشه به طور برابر بین زنان و مردان تقسیم نشده است.پژوهش علمی فقط به یک ایده خوب نیاز ندارد. به سالها مطالعه، تمرکز، آزمایشهای تکراری شکست خوردن و دوباره تلاش کردن نیاز دارد. دانشمندان مرد بخش بزرگی از عمر خود را صرف کار پژوهشی کردند. ساعتهای طولانی در کتابخانه، آزمایشگاه یا مراکز علمی گذراندند. اما برای بسیاری از زنان حتی در زمانی که توانستند وارد دنیای علم شوند، داشتن چنین زمانی یک امتیاز به حساب میشه. درصورتیکه این یک امکان بدیهی برای بسیاری از مردان بود. مسئولیت اصلی مراقبت از خانه و خانواده به زنان به عنوان یک وظیفه سپرده میشه. مراقبت از کودکان، رسیدگی به امور خانه، پخت‌وپز، نظافت، مراقبت از سالمندان و مدیریت تمام جزئیات زندگی روزمره. کارایی که زمان و انرژی زیادی مصرف میکنند. به همین دلیل بسیاری از زنانی که وارد مسیر علمی میشوند مجبورند همزمان دونقش سنگین را مدیریت کنند؛ از یک طرف پژوهشگری که باید ساعتها مطالعه و تحقیق کند و از طرف دیگر همسر و مادری که جامعه از او انتظار دارد مسئولیت اصلی خانه و خانواده را برعهده بگیرد. بسیاری از زنان پژوهشگر مجبور بودند و هستند بین فرصتهای شغلی، ازدواج، فرزندآوری و ادامه تحقیقات خود انتخابهای دشواری داشته باشند. انتخابهایی که بسیاری از مردان دانشمند تجربه نمیکنند. ✅جامعه از یک دانشمند مرد انتظار ندارد پس از پایان کار آزمایشگاه، شیفت دوم کاری خود را در خانه آغاز کند.درنهایت سالهاست برای تحقیر زنان، موفقیت چندهزار مرد را به همه مردان تعمیم میدهند، اما محرومیت میلیونها زن را به پای ناتوانی خود زنان مینویسند. درحالیکه اکثریت مردان تاریخ نیز نه مخترع بوده‌اند و نه برنده نوبل. 🌸سوال اصلی این نیست که چه کسی برنده شد سوال اینه که چه کسانی اصلا اجازه رقابت داشتند.#زنان_علم#تبعیض_جنسیتی▫️Her womanlifefreedom ✈️@Zane_Ruz_Channel

نشست بیست و ششم گروه علمی‌تخصصی جامعه‌شناسی تفسیری انجمن جامعه‌شناسی ایران در #سه‌شنبه‌های_بلومر 📚جمع‌خوانی کتاب:تضاد قدرت، حق اعتصاب و اتحادیه های صنعتی✍️نوشته: #هربرت_بلومر ✍️ترجمه: #ح_ا_تنهایی و #بیتا_مدنی⏰زمان: سه‌شنبه     ۱۴۰۵/۰۵/۱۳

مطالعات فمینیستی تفسیری پرگمتیستی بارویکرد فرودبه زمین pinned «‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ ‍ 🔶نشست بیست و ششم حلقه شرح و نقد نظری گروه علمی‌تخصصی جامعه‌شناسی تفسیری انجمن جامعه‌شناسی ایران در #سه‌شنبه‌های_بلومر 📚جمع‌خوانی کتاب: تضاد قدرت، حق اعتصاب و اتحادیه های صنعتی ✍️نوشته: #هربرت_بلومر ✍ترجمه: #ح_ا_تنهایی و #بیتا_مدنی…»

🔰دو رساله، دو روایت؛ 🔻منازعه‌ای بر سر جایگاه زنان در ایران قاجار🎧 در مجموعه «پادکست‌های تاریخ دیروز»، فریما دستیار دانشجوی دکتری تاریخ ایران در دانشگاه تربیت مدرس، روایتی از یکی از مهم‌ترین منازعات فکری درباره جایگاه زنان در ایران دوره قاجار ارائه می‌کند.‎ این مجموعه با تکیه بر پژوهش‌های روح‌انگیز کراچی، به بررسی دو رسالۀ مشهور تأدیب النسوان و معایب الرجال می‌پردازد؛ آثاری که نه‌تنها بازتاب‌دهنده نگرش‌های جنسیتی عصر قاجار هستند، بلکه آغازگر یکی از نخستین گفت‌وگوهای مکتوب درباره نقد مناسبات جنسیتی در تاریخ ایران به شمار می‌آیند.‎◽️در این پادکست، ضمن معرفی زمینۀ تاریخی نگارش این دو رساله، چگونگی شکل‌گیری گفتمان جنسیت در اواخر دوره قاجار، نسبت میان اخلاق، خانواده و اقتدار مردانه، و نیز پاسخ انتقادی بی‌بی‌خانم استرآبادی به ادبیات مردسالارانه بررسی می‌شود.‎ این روایت، با نگاهی تاریخی و تحلیلی، نشان می‌دهد که چگونه متون به ظاهر اخلاقی، در واقع اسناد مهمی برای فهم تاریخ اجتماعی و تاریخ جنسیت در ایران هستند.📚رسالهٔ تأدیب النسوان یکی از شناخته‌شده‌ترین متون اخلاقی و تربیتی فارسی دربارهٔ زنان در دورهٔ قاجار است که احتمالاً در نیمهٔ دوم سدهٔ سیزدهم هجری قمری (دوران ناصرالدین‌شاه) نوشته شده است.‎ نویسندهٔ آن به‌طور قطعی شناخته نیست، هرچند در گذشته گاه آن را به یکی از شاهزادگان قاجار نسبت داده‌اند، اما این انتساب از نظر پژوهشگران قطعی نیست.‎ متن در قالب اندرزنامه‌ای مردانه تنظیم شده و هدف آن ارائهٔ الگوی «زن مطلوب» از منظر نظم پدرسالارانه است.‎در مقابل، رسالهٔ معایب الرجال پاسخی مستقیم و انتقادی به تأدیب النسوان به شمار می‌رود.‎ نویسندهٔ آن، بی‌بی خانم استرآبادی، از نخستین زنان روشنفکر ایران، با بهره‌گیری از همان قالب ادبی اندرزنامه، خطاب انتقادی را متوجه مردان می‌کند و بدین‌ترتیب ساختار استدلال متن نخست را وارونه می‌سازد.‎◽️بر اساس تحلیل روح‌انگیز کراچی، این دو رساله را نباید صرفاً مجموعه‌ای از توصیه‌های اخلاقی دربارهٔ زنان و مردان دانست، بلکه باید آنها را بخشی از گفتمان جنسیت در ایران قاجاری تلقی کرد.‎ کراچی نشان می‌دهد که تأدیب النسوان در پی تثبیت اقتدار مرد در خانواده است و زن را موجودی معرفی می‌کند که باید از طریق اطاعت، سکوت، عفت، خانه‌داری و فرمان‌برداری از شوهر تربیت شود.‎ در این متن، خانواده به‌مثابه فضایی سلسله‌مراتبی تصور می‌شود که مرد در رأس آن قرار دارد و نظم اجتماعی از رهگذر انضباط زنان حفظ می‌شود.‎در برابر، معایب الرجال صرفاً دفاعی احساسی از زنان نیست، بلکه نقدی اجتماعی و عقلانی بر همین نظم پدرسالارانه است.‎ استرآبادی با زبانی طنزآمیز و گاه هجوآلود، تناقض‌های اخلاقی مردان را آشکار می‌کند و استدلال می‌کند مردانی که خود گرفتار جهل، تنبلی، چندهمسری، خشونت، اسراف و بی‌مسئولیتی‌اند، صلاحیت اخلاقی لازم برای تأدیب زنان را ندارند.‎ از این منظر، او معیارهای اخلاقی را به‌صورت برابر بر هر دو جنس اعمال می‌کند و مشروعیت اقتدار مطلق مردانه را به چالش می‌کشد.‎◽️روح‌انگیز کراچی تأکید می‌کند که اهمیت معایب الرجال بیش از آنکه در طرح صریح برابری حقوق زن و مرد باشد، در تغییر موقعیت سخن‌گویی است.‎ برای نخستین بار یک زن ایرانی از جایگاه «موضوع تربیت» خارج شده و به «فاعل نقد» تبدیل می‌شود.‎ به تعبیر او، استرآبادی زبان اندرزنامه‌های مردانه را تصاحب می‌کند و همان ابزار بلاغی را علیه صاحبان آن به کار می‌گیرد.‎ بنابراین، این رساله را باید یکی از نخستین نمونه‌های شکل‌گیری خودآگاهی زنانه در ادبیات فارسی دانست.‎کراچی همچنین نشان می‌دهد که هر دو رساله محصول شرایط اجتماعی و فرهنگی اواخر دورهٔ قاجار هستند؛ دورانی که با گسترش آموزش جدید، آشنایی با اندیشه‌های نو و آغاز مباحث مربوط به اصلاح جامعه، مسئلهٔ خانواده و جایگاه زنان به یکی از موضوعات مهم تبدیل شده بود.‎ از این رو، تأدیب النسوان و معایب الرجال نه صرفاً دو متن ادبی، بلکه اسنادی تاریخی‌اند که منازعه بر سر تعریف نقش‌های جنسیتی و اقتدار در خانواده را بازتاب می‌دهند.‎در مجموع، از منظر روح‌انگیز کراچی، تأدیب النسوان نمایندهٔ گفتمان تثبیت‌کنندهٔ نظم مردسالار و اخلاق سنتی است، در حالی که معایب الرجال نخستین پاسخ نظام‌مند زنانه به این گفتمان محسوب می‌شود؛ پاسخی که با استفاده از همان زبان و قالب ادبی، مشروعیت اقتدار مردانه را مورد پرسش قرار می‌دهد و آغازگر نوعی نقد جنسیتی در ادبیات و اندیشهٔ اجتماعی ایران به شمار می‌آید.‎📌محتوای کامل را می‌توانید در کانال یوتیوب موسسۀ «تاریخ دیروز» ببینید و بشنوید.@Dirooz_history@sociology_of_sport#فمینیسم_تفسیری_پرگمتیستی #معایب_الرجال#تأدیب_النسوان#تاریخ_جنسیت#تاریخ_قاجار#تاریخ_زنان_ایران#پادکست_تاریخ