نیروهای مسلح باید از توان، آمادگی و امکانات لازم برای دفاع از کشور برخوردار باشند؛ در مقابل، سیاست…
انتشار: 2026/08/16 12:26 UTCدریافت: 2026/08/16 23:30 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/16 23:30 UTC
نیروهای مسلح باید از توان، آمادگی و امکانات لازم برای دفاع از کشور برخوردار باشند؛ در مقابل، سیاستگذاری سیاسی، دیپلماسی، مذاکره و تنظیم روابط خارجی نیز نیازمند نهادهای تخصصی و مسئولیتپذیر است.هرچه این مرزها روشنتر باشد، امکان هماهنگی بیشتر و موازیکاری کمتر خواهد شد.هدف، ایجاد تقابل میان نیروهای مسلح و نهادهای سیاسی نیست؛ هدف ایجاد تقسیم کار روشن در ساختار قدرت ملی است.⚡️مأموریتهای جدید بسیج و مسئله امنیت اجتماعیموضوع دیگر، گسترش مأموریتهای برخی نهادها از جمله بسیج و نسبت آن با امنیت اجتماعی است.🍃اصل مشارکت مردم در دفاع و امنیت کشور، امری بدیهی و غیرقابل انکار است. بسیج نیز در طول سالهای گذشته در حوزههای مختلف دفاعی، اجتماعی، امدادی و فرهنگی نقشآفرینی کرده و بخشی از ظرفیت مردمی کشور را در شرایط مختلف فعال کرده است.با این حال، هر زمان که دامنه مأموریت یک نهاد گسترش مییابد، لازم است حدود مسئولیتها، اختیارات، نسبت آن با سایر نهادها و سازوکار پاسخگویی آن بهصورت دقیقتر و شفافتر تعریف شود. در غیر این صورت، احتمال تداخل وظایف و کاهش کارآمدی افزایش مییابد.🪽امنیت اجتماعی میتواند از حضور مردم در کنار ساختارهای رسمی تقویت شود؛ اما این حضور زمانی به سرمایه اجتماعی تبدیل میشود که شهروندان آن را نوعی مشارکت واقعی در تأمین امنیت خود بدانند، نه صرفاً ابزاری برای اعمال کنترل.بنابراین، مسئله اصلی نفی مشارکت مردمی نیست، بلکه نحوه سازماندهی این مشارکت در چارچوب قانون، شفافیت، مسئولیتپذیری و اعتماد عمومی است.امنیت اجتماعی و اعتماد عمومی☘️امنیت صرفاً به معنای نبود تهدید نظامی نیست. امنیت اجتماعی زمانی معنا پیدا میکند که شهروند احساس کند آیندهای قابل پیشبینی دارد و میتواند در ساختن آن نقش مؤثر ایفا کند.در شرایطی که جامعه از نظر اقتصادی، سیاسی و اجتماعی احساس بیثباتی کند، فاصله میان حاکمیت و مردم افزایش یابد یا امکان گفتوگو و مشارکت کاهش پیدا کند، امنیت اجتماعی نیز بهتدریج تضعیف میشود.🍃از این منظر، اصلاح حکمرانی بخشی جداییناپذیر از سیاست امنیتی کشور است.حکمرانی کارآمد به معنای تصمیمگیری شفافتر، مسئولیتپذیری بیشتر، تقسیم کار روشنتر، کاهش موازیکاری و فراهم شدن امکان ارزیابی عملکرد نهادها توسط افکار عمومی است.🔻در واقع، در این نقطه است که مفهوم «امنیت» بهطور مستقیم به مفهوم «اعتماد» پیوند میخورد؛ و بدون اعتماد عمومی، هیچ سطحی از امنیت پایدار نخواهد بود.آیا بازآرایی امنیتی به معنای تغییر در الگوی حکمرانی است؟این پرسش یکی از مهمترین محورهای بحث است.🎋اگر تغییرات ساختاری صرفاً در حد جابهجایی مدیران یا بازآرایی اداری باقی بماند، آثار آن نیز محدود و کوتاهمدت خواهد بود.اما اگر این تغییرات به فرصتی برای بازتعریف رابطه میان نهادهای نظامی، امنیتی، سیاسی و دیپلماتیک تبدیل شود، میتواند پیامدهایی فراتر از یک اصلاح سازمانی داشته باشد.در چنین شرایطی، چند پرسش اساسی مطرح میشود:چه نهادی تصمیمگیر نهایی است؟چه نهادی مسئول اجرای تصمیمهاست؟چه نهادی پاسخگوی نتایج و پیامدهاست؟و مهمتر از همه، مردم چگونه میتوانند این ساختار را ارزیابی و نسبت به آن مطالبهگری کنند؟پاسخ روشن به این پرسشها میتواند بخشی از مسئله تاریخی حکمرانی را حل کند؛ مسئلهای که در آن گاهی اختیار از مسئولیت جدا میشود و پاسخگویی در میان تعدد نهادها کمرنگ یا مبهم میگردد.نباید به تنظیمات گذشته بازگشتشرایط جامعه ایران در سالهای اخیر دستخوش تغییرات جدی شده است. نسل جدید مطالبات متفاوتی دارد و جامعه امروز نسبت به گذشته متنوعتر و پیچیدهتر شده است.🎋در چنین شرایطی، بازگشت به الگوها و شیوههای گذشته در مواجهه با جامعه جدید، نهتنها لزوماً به افزایش امنیت منجر نمیشود، بلکه میتواند فاصله میان جامعه و حاکمیت را بیشتر کند.🔻جواد امام نیز در گفتوگوی اخیر خود دقیقاً بر همین نکته تأکید کرده و گفته است که نباید به «تنظیمات گذشته» بازگشت؛ او بر شناخت مطالبات جامعه، تقویت اعتماد عمومی، مشارکت مردم و نخبگان و پرهیز از نگاه خودی و غیرخودی تأکید کرده است. (Rouydad24)این نگاه، امنیت را از یک مفهوم صرفاً انتظامی به مفهومی عمیقتر در حوزه حکمرانی تبدیل میکند.در این چارچوب، امنیت پایدار زمانی شکل میگیرد که شهروند احساس کند کشور متعلق به اوست و حفظ و پیشرفت آن نیز به مشارکت واقعی او وابسته است.سه ضلع امنیت پایدار🔻در جمعبندی میتوان گفت امنیت پایدار بر سه پایه اساسی استوار است:قدرت دفاعی برای بازدارندگی؛کشور باید از توان کافی برای دفاع از تمامیت ارضی و منافع ملی برخوردار باشد و هزینه هرگونه تهدید را برای طرف مقابل افزایش دهد.دیپلماسی برای جلوگیری از جنگ؛

