✅ 120سالپسازمشروطه✍ یادداشت #محمدباقر_رحيمی در شماره ۲۱۹۵ روزنامه #نقدحال در سالي قرار داريم که…
انتشار: 2026/08/18 06:31 UTCدریافت: 2026/08/18 12:40 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/18 12:40 UTC
✅ 120سالپسازمشروطه✍ یادداشت #محمدباقر_رحيمی در شماره ۲۱۹۵ روزنامه #نقدحال در سالي قرار داريم که از نهضت مشروطيت 120سال ميگذرد (1285). چنانکه از واژه مشروطيت معلوم ميشود هدف اين نهضت محدود ساختن قدرت دولت بود و در آن زمان اين قدرت شاه بود که بايد محدود ميگرديد. محدود به قانون، قانوني که در مجلس شورا توسط نمايندگان ملت تصويب ميشد. اگر چه سران مشروطه همچنين بر وجود عدالتخانه (قوه قضاييه) و آزاديهاي فردي نيز تاکيد داشتند. امروزه و پس از اين مدت نسبتا طولاني هنوز هم جامعه ايراني بر اهداف آن نهضت تاکيد داشته و البته بر آنها افزوده است. وجود نهادهاي مردمسالارانه از جمله خواستههايي است که در دوره مشروطهخواهي مدنظر نبود، اما امروزه بسيار بيشتر مطرح ميگردد. جامعه ايران چنان که بايسته باشد بهطور تمام به اهداف خود نرسيده و در واقع ميتوان گفت حرکت تاريخي اين جامعه کند است. در مقام مقايسه ما از ژاپن جا ماندهايم همانطور که قطارهايي که ما داريم از قطارهاي آنها جا مانده است. آنها امروزه قطارهايي دارند که براي مثال راه پانزده ساعته ما را در سه ساعت ميپيمايند، در حاليکه قطارهاي ما راه پانزده ساعته را به دوازده ساعت تقليل دادهاند. بديهي است اين کندي حرکت تاريخي عللي دارد که بايد مورد واکاوي قرار گيرد. اهل مشروطه بيشتر بر قانونمندي و مبحث عدالت تمرکز داشتند. کتاب »يک کلمه« ميرزا يوسف مستشارالدوله با قوت تمام براي دفاع از کلمه قانون در آن سالها نوشته شده بود. کتابي که تاثير لازم را بر آن نهضت گذاشت. در ادامه مشروطهخواهي قانون اساسي تصويب شد که در آن زمان و حتي اين زمان درجه يک محسوب ميشود. اما مشروعخواهان به رهبري شيخ فضلاله نوري در مقابل کليت مشروطه و چنين قانوني ايستادند، در حالي که اصل قابل توجهي در حفظ شرع و دين در همان قانون اساسي لحاظ شده بود که در حراست از آموزهاي اسلامي مستحکم بود. موضوع ديگري که مشروعخواهان در مقابل آن ايستادند، موضوع مهم آزادي بود. ايشان آزادي را به معناي ولنگاري و بي در و پيکري در نظر ميگرفتند و حتي بهطور افراطي ميگفتند اسلام مخالف آزادي است. اين طرز تفکر بيشتر از هر قشري بانوان را مورد هجمه قرار ميداد. آنها زن خوب را زن خانهنشين و پردهنشين معرفي ميکردند. زن خوب در اجتماع ظاهر نميشود و کار نميکند. بهترين زن آن است که غذا بپزد و بچه بياورد و نيازهاي مرد را برآورده سازد. اين روند در تاسيس مدرسه به سبک اروپاييان نيز ادامه داشت چنانکه چندين نفر از موسسين مدارس دخترانه ترور شدند و از جمله در کرمانشاه سيدحسين کزازي. در حال حاضر نيز شبيه همان تفکرات مشروعخواهي همچنان وجود دارد به گونهاي که دبيرکل يکي از چنين مجموعههايي براي رفع بيحجابي يا کمحجابي خواستار آن شد که طرفدارانش به خيابانها ريخته و بيحجابان را مورد ضرب وشتم قرار دهند تا بلکه بيحجابي از بين برود.آنها نميخواهند توجه کنند که امر دين امري قلبي و فرهنگي است و با چنين رويکردهاي بايد ترويج گردد و اگر چند دهه موفق نشدهاند از آن رو است که در اين چند دهه فرهنگ و آموزش ذليل و ضعيفتر از پيش شده است. هدف ديگر مشروطيت رفع استبداد از نظام سلطنتي قاجار بود. در واقع در کشور ما استبداد تنها مربوط به حکومتها نميشود بلکه بهصورت يک فرهنگ در روحيه افراد جاري است. تاکيد داشتن بر رفتار شاه در آن زمان در چهار چوب قانون براي رفع استبداد شاهي بود. بايد پذيرفت استبداد ريشه مشکلات کشور است که در درون افراد نهادينه شده است و راه حل آن وجود رويکردها و روشهاي مردمسالارانه خواهد بود. آن هم نه تنها در چگونگي حکمراني که در تمام نهادهاي اجتماعي از نهاد خانواده گرفته تا نهاد آموزش و نهادهايي که شورايي نام ميگيرند. در صورتي استبداد فردي و جمعي از ما رخت ميبندد که بينش و روشهاي مردمسالاري دروني همگان شده و در فرهنگ ايراني نهادينه شود.@naghdehall