آیا ترجمه متون کهن امری ضروری است؟اگر هست چه موضوعاتی؟قرنهاست که از عصر نهضت ترجمه در بیت الحکمۀ بغ…
انتشار: 2026/08/14 12:38 UTCدریافت: 2026/08/17 15:22 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/17 15:22 UTC
آیا ترجمه متون کهن امری ضروری است؟اگر هست چه موضوعاتی؟قرنهاست که از عصر نهضت ترجمه در بیت الحکمۀ بغداد می گذرد و قرنها زبان علمی کشور – گویا تا عهد صفویه – زبان عربی بوده است. ابن سینا و فارابی و بیرونی و صدها عالم دیگر، با این که فارسی می دانستند، با این حال اغلب آثارشان به عربی است. همین امر باعث شده است که عربها اینان را «نوابغ العرب» و آثارشان را «التراث العربی» بخوانند و شاید حسّ خودکم بینی برخی از جمله ابن قتیبه بوده که با نوشتن رسالۀ «فضل العرب و علومهم» دستاوردهای هنری، معماری و تاریخی ایرانیان، من جمله تخت جمشید را کوچک دیده و کارهای کوچک عربان را بزرگ نامیده است. ابوریحان نیز در آثار الباقیه از اصرار فضل تراشی او درشگفت شده و البته تصریح کرده که او کتاب الانواء ابوحنیفه دینوری (خراسانی) را انتحال کرده و نامی از آن نبرده است. مسعودی در مروج الذهب نیز سرقت او را تأیید میکند. حال وقتی نگاه میکنیم میبینیم بزرگان و فحول ادبا و شعرای عربیدان، ایرانی بودهاند، از خلیل بن احمد فراهیدی تا جوهری و فیروزآبادی و عماد کاتب اصفهانی و غیره، دانسته میشود چه خدمت بزرگی ایرانیان به فرهنگ و زبان عربی و تمدن اسلامی کردهاند. معلوم نیست چرا گمان کردهاند اگر عالمی به زبان عربی کتابی نوشت باید اصل و نژاد و تبار او را عرب دانست. این بدان معنا است که اگر نویسندۀ عربی به فارسی یا هندی یا انگلیسی یا … نوشت، ملّیت او را تابع زبان کتاب او باید خواند؟! با این توضیح، به نظر می رسد مردم فارسی زبان ایران، از دانش پیشینیان که به عربی نوشته اند، بی بهره اند، حتی دانشجویان و استادانی که کمی عربی می دانند از سیاق عربی گذشته نمی توانند استفاده کنند. مگر متون نظم و نثر فارسی در دانشگاهها تدریس نمیشود، یک دلیل آن، کهنه بودن زبان است، چه متونی که نثری مرسل و مصنوع دارند، مثل تاریخ وصاف و درّۀ نادره و نفثة المصدور و غیره، چه متونی که نثری روان و سخته دارند مثل تاریخ بیهقی و طبری و تفسیر ابوالفتوح رازی و النقض و غیره، هم ساختار زبان تحول پیدا کرده و هم واژگان در لفظ و آوا متحول شدهاند که بعضاً برای فهم آنها کسی بی نیاز از معلّم و راهنما نیست. حال، به لحاظ غنای محتوای متون کهن، خاصّه متون علمی مثل آثارالباقیه، الجماهر، شفا و قانون ابن سینا و صدها کتاب مهم ارزشمند دیگر حوزۀ فرهنگ و تمدن اسلامی، به نظر می رسد لازم است نسبت به ترجمۀ آنها به زبان معیار فارسی اقدام و اهتمام بلیغ شود. نظر شما چیست؟یادداشتی از دکتر اکبر ایرانیتیرماه ۱۳۹۱📱 کانال تلگرامی میراث مکتوب: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net/%F0%9F%94%97 گروه حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/
تاریخچه بازدید مشاهدهشده
حدود 3 بازدید تازه در ساعت در این نمونهپستهای تلگرام — مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب
✨ تداوم حیات اسماعیلیان در کرمانروایتی پژوهشی از ماندگاری یک جامعه در گذر قرنهااسماعیلیان چگونه توانستند در کرمان، با وجود فراز و نشیبهای سیاسی و تاریخی، حضور و حیات خود را در طی قرون متمادی حفظ کنند؟ چه عوامل تاریخی، جغرافیایی، اقتصادی و سیاسی در تداوم حضور آنان نقش داشته است؟کتاب «تداوم حیات اسماعیلیان در کرمان» با رویکردی پژوهشی، به بررسی تاریخ اسماعیلیان کرمان و عوامل مؤثر بر استمرار حیات آنان میپردازد و تلاش میکند فراتر از روایت صرفِ وقایع تاریخی، چرایی ماندگاری این جامعه را بررسی کند.این پژوهش با تکیه بر منابع تاریخی، رویکرد تطبیقی و مطالعات میدانی شکل گرفته است؛ نویسنده با بازدید از روستاها و مناطق اسماعیلینشین، بررسی قلعهها و مقابر و بهرهگیری از روایتهای شفاهی، تصویری دقیقتر از تاریخ اسماعیلیان کرمان ارائه کرده است. 📚 «تداوم حیات اسماعیلیان در کرمان»✍️ پژوهش و نگارش: ناهید شفیعی📩 برای تهیه کتاب، به آیدی زیر در تلگرام پیام دهید@Mirasban_Bookکانال تلگرامی میراثبان:@Mirasban_Publicationاینستاگرام میراثبان:instagram.com/miras_ban
از سنبله تا عقرب؛ طالعِ شهرهای ایران در فرهنگ تاریخی ایران، گاه برای بنیان شهرها، باورهای نجوم و مفهوم «طالع» نیز در نظر گرفته شده است. در تاریخ یزد، جعفری روایت میکند که یزدجرد، یزد را به «طالع سنبله» بنا کرد؛ از همین رو یکم شهریور، همزمان با تحویل خورشید…گرشاسب و بنای سیستان؛ شهری بر بنیاد اخترانو بنا كردن سیستان آن روز بود كه گرشاسب دانایان جهان را گرد كرده بود، كه من شهری بنا خواهم كرد بدین روزگار كه ضحاک همه جهان همی ویران كند، و آزادگان جهان را همی كشد و از جهان بجادوئی همی بركند، تا مردمان عالم را سامهای باشد كه او را بر شهری كه من كرده باشم فرمان نباشد، اما چنان خواهم كه نیكو نگاه كنید و از هفت و چهار و دوازده بنگرید و حساب كنید، و بوقتی ابتدا كنید كه سعد باشد بی هیچ نحس، چنانک دیرگاه بماند چندانی كه حدّ امكان باشد، هر چند كه جهان و هر چه اندر ویست بر گذرست و همه بآخر ناچیز گردد.ایشان بر فرمان او بسیار درنگ و روزگار كردند، تا وقتی نگاه كردند و گفتند كه اكنون بنا كن، او ابتدا بدست خویش بیفكند، پس حكم كردند كه تا چهار هزار سال شمسی این شهر بماند. و چون مصطفا علیه السّلام برون آید و دین اسلام آشكار گردد و مردم عجم را بدین حقّ خواند اوّل كسانی كه او را اجابت كنند مردم سیستان باشند و او را اجابت كنند چه بطوع و چه بكره، و اندر روزگار دین او علیه السّلام چهار صد و چهل و چهار سال وقعتها باشد. و چون چهار صد و چهل و چهار سال بگذرد این شهر باز آبادان گردد ...! (ناشناس، ۱۳۸۹، صص:۳–۴)مأخذ: ناشناس. ۱۳۸۹. تاریخ سیستان (محمدتقی بهار، مصحح). تهران: اساطیربهگزین: هادی میرشاهی➕ به کانالهای «میراث مکتوب» بپیوندید:📱 تلگرام: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%93%B1 بله: ble.ir/IRANDELEZAMIN📱 ایتا: eitaa.com/miras_maktoob📱 روبیکا: rubika.ir/mirasmaktoob📱 تلگرام میراثنگاشت ایرانی: t.me/Mirasmaktoob_Irani%F0%9F%94%97 حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
الاغراض الطبيه و المباحث العلائيةپنجاه و دومين نشست مركز پژوهشی ميراث مكتوب با عنوان «نقد و بررسي كتاب الاغراض الطبيه و المباحث العلائية» و با سخنراني دكتر حسن تاج بخش، دكتر علي اشرف صادقي، دكتر محمد وجگانی، دكتر محمدرضا شمس اردكانی، روز دوشنبه ۱۱ دیماه ماه ۱۳۸۵ در اين مركز برگزار شد.📱 کانال تلگرامی میراث مکتوب: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%94%97 گروه حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
جشن نوروزی عنصر فرهنگ ایرانیبرای سپاسگزاری از خدای بزرگجشن نوروز که در کشورهای پیرامونی ایران در افغانستان و پاکستان در شرق، در تاجیکستان، قرقیزستان، قزاقستان، ترکمنستان و ازبکستان در شمال ایران در منطقه آسیای مرکزی، در جمهوری آذربایجان در شمال غربی، در ترکیه و در بین اقوام کرد در سطحی وسیع برگزار می شود، جایگاه خود را در جهان یافته و در سال ۲۰۰۸ در یونسکو به عنوان یک رویداد فرهنگ غیرملموس به ثبت جهانی رسیده است.سلسله درسگفتارهای مطالعات جهان ایرانی و گسترۀ زبان فارسی دکتر بهرام امیراحمدیان (بخش دوازدهم)برای تماشای جلسات پیشین به یوتیوب میراث مکتوب مراجعه کنید📱 کانال تلگرامی میراث مکتوب: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%94%97 گروه حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
نصایح شاهرخی(اندرزنامهای شاهانه)نوشتهٔ فاطمه شاملو(پژوهشگر مؤسسهٔ میراث مکتوب)فصلنامه مطالعات ایرانی اسلامی دوره ۱۵، شماره ۳، بهار ۱۴۰۵نصایح شاهرخی تألیف جلال بن محمد قائنی. با تصحیح و تحقیق غلامرضا امیرخانی، نخستینبار از سوی مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب به سال ۱۴۰۱ به چاپ رسیده است.مشاهده و خرید نصایح شاهرخی📱 کانال تلگرامی میراث مکتوب: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%94%97 گروه حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
نصایح شاهرخیتألیف جلال بن محمد قائنیتصحیح و تحقیق غلامرضا امیرخانینصایح شاهرخی را میتوان در زمرۀ اندرزنامههایی بهشمار آورد که خطاب به سلاطین و حاکمان نوشته و به ایشان تقدیم میشد. مؤلف کتاب، جلال قائنی (درگذشته ۸۳۸ ق.)، از فقیهان و واعظان مشهور نیمۀ نخست قرن نهم هجری در خراسان و در شهر هرات بود که مورد توجه شاهرخ تیموری قرار داشت و در مقطعی به عنوان محتسب هرات نیز گماشته شد. وی در متن حاضر با تأکید بر اصول زمامداری یک حاکم مسلمان و با بهره گیری از آیات و روایات و موضوعات مندرج در متون حدیث، تفسیر و فقه اهل سنت، بهویژه مذهب حنفی، و با استفاده از برخی متون تاریخی، خطاب به حاکم وقت (شاهرخ) نصیحتها و اندرزهایی را یادآور می شود که از خلال آن، آگاهیهای تازهای از اوضاع اجتماعی، اقتصادی و مذهبی خراسان در عهد تیموریان به دست میآید.مشاهده و خرید کتاب📱 کانال تلگرامی میراث مکتوب: t.me/mirasmaktoob%F0%9F%94%97 گروه حامیان میراث مکتوب:mirasmaktoob.net/hamian/%F0%9F%9B%8D فروشگاه میراث مکتوب:🌐 mirasmaktoob.net
