🔸(ادامه مقدمه کتاب «در آسمان فقاهت شیعی»)🔸هدف نخست از بازنگری و تدوین این مقاله‌ها که در ساختار این…

🔸(ادامه مقدمه کتاب «در آسمان فقاهت شیعی»)🔸هدف نخست از بازنگری و تدوین این مقاله‌ها که در ساختار این کتاب، هر یک به عنوان یک «مشرق» جا گرفته، تقریر علمی و اجتهادی بخشی از دیدگاه‌های فقهی این فقیهان یا عطف به رویکرد کلی آنان است؛ موضوعاتی که نوعا در شمار مسائل زنده و مورد نیاز است و دیدگاه‌هایی که یا وجه غالب در محتوای مقاله است یا به صورت مقارنه، در کنار سایر دیدگاه‌ها گزارش و تحلیل فقهی شده است؛ به جز نخستین مشرق که در آن، گزارشی تحلیلی از دوره‌های هشتگانه فقه از «عصر تشریع» تا «عصر امام‌خمینی» آمده و نام و آثار ده‌ها فقیه و ویژگی هر دوره بررسی شده است و بر روی هم سی مشرق فقهی پیش روی خوانندگان گرامی گذاشته شده است.🔸هدف دیگر، تجلیل و قدردانی از مجاهدت‌های علمی و فقهی فقیهان شیعی است که در این مجموعه گروه محدودی از آنان به صورت مستقیم موضوع بحث قرار گرفته‌اند؛ فقیهان بسیاری که روش‌شناختی اجتهاد و شناخت آثار و دیدگاه‌های اختصاصی یا برجسته هر یک از آنان و گاه در سطح یک مکتب فقهی، خود نیازمند پژوهش مستقل است و بحمد الله تا کنون با همین هدف، آثار ارزنده‌ای از سوی صاحب‌نظران منتشر شده است و برخی مراکز پژوهشی عهده‌دار آن شده‌اند و سپاسگزار کوشش آنان هستیم.🔸آنچه در این مجموعه آمده، عمدتاً بر پایه مقاله‌ها و نوشته‌های موجود نگارنده بوده است و برخی به تناسب دیدگاه برجسته این فقیه یا آن فقیه، به نام او اختصاص یافته است و همین واقعیت، عذر نگارنده در محدود شدن این مجموعه، به این گروه از فقیهان عالی‌مقام بوده است. اگر بنای بر نگارش مقالات جدید بود، بسیاری از فقیهان گذشته و حال که برخی نیز در شمار استادان معظم نگارنده هستند، باید موضوع نگارش قرار گیرند. البته آنچه نگارنده درباره دیدگاه یا شخصیت و سیره فقیهان نگاشته محدود به مقاله‌های این مجموعه نیست و امید می‌رود آنها نیز مدوّن و تقدیم علاقه‌مندان گردد؛ نیز نگارنده درباره دیدگاه‌های فقهی امام‌خمینی، دوازده مقاله را در کتاب «در ساحل فقاهت» آورده و از این رو در اینجا از آن میان به یک مقاله بسنده شده است.🔸محتوای مشرق‌های سی‌گانه، نوعا بر پایه تقریر و تحلیل علمی و مستندسازی دیدگاه‌های این گروه فقیهان شکل گرفته است؛ دیدگاه‌هایی که گاه تنها در سطح یک فتوای ابتکاری آن فقیه بوده است، مانند نظر محقق حلی در جواز گماردن قاضی غیر جامع شرایط، و نظر محقق حائری در لزوم تخصصی شدن فقه و مرجعیت، و در بیشتر موارد با توجه به توسعه بحث از سوی خود فقیه، گزارش تفصیلی آن آمده است،‌ مانند مشروح دیدگاه شیخ مفید درباره شئون سیاسی و قضایی فقهای جامع شرایط. نگارنده نیز در نوع مقالات همراهی خود را با دیدگاه مطرح‌شده یا رویکرد کلی آن نشان داده یا از آغاز بر پایه پذیرش آن، بحث را پی گرفته و مستند و مدلل ساخته است؛ در اندک مواردی نیز که نگاه متمایزی داشته، به توسعه و تکمیل دیدگاه آن فقیه پرداخته است، از آن جمله، در مشرق چهاردهم در موضوع مشروعیت وقف در اموال غیر شخصی، و مشرق بیست‌ونهم در موضوع شناخت قلمرو تعزیرات حکومتی، و مشرق سی‌ام در حکم نگاه زن به مرد بیگانه.🔸امید می‌رود این مجموعه به هر دو هدف خود دست یافته باشد و گامی هر چند کوچک در نشان دادن قابلیت و پویایی اجتهاد در دستیابی به دیدگاه‌های فقهی معتبر و کارآمد باشد و بتواند تصویری هرچند اجمالی از ظرفیت منابع فقهی و روش اجتهادی فقاهت شیعی برای توسعه دیدگاه‌ها و نوآوری‌های اجتهادی عالمانه، همراه با دوری از برخی مبانی نادرست در مذاهب دیگر مانند قیاس و استحسان، به دست دهد؛ منابع اصیل کتاب و سنت پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت طاهرین(ع) و اجتهاد روشمندی که گزارش دستاوردهای آن را به صورت خاص، از جمله می‌توان در آینه کتاب‌های ارزشمند «مختلف الشیعه» علامه حلی و «مفتاح الکرامه» سیدجواد عاملی دید و برای سنجش آن با آرای فقهی دیگر مذاهب، به «الخلاف» شیخ طوسی، «المعتبر» محقق حلی و «تذکرة الفقهاء» و «منتهی المطلب» علامه حلی رجوع کرد.🔸سلام و صلوات خداوند بر ارواح پاک و والای عالمان ربّانی و فقیهان معظّم ما که با جهاد علمی و فقهی خود، فقه غنی و استوار و ماندگار را سرمایه نسل‌های پس از خود ساختند و همه در شمار کسانی‌اند که بر عهده ما حق دارند، به ویژه آنان که به تیغ جهل و تعصب و نفاق و ستم در گذشته یا حال به شهادت رسیدند و فضل علم و فقه خود را به زیور شهادت آراستند، و نیز استادان معظم ما که چهره بر خاک گذاشته‌ند اما سخن و سیره و آثار آنان همچنان می‌تابد و بالاخص به روح بلند و ملکوتی عارف پاکباخته، فقیه مجاهد، عالم مجدِّد و رهبر یگانه، حضرت امام‌خمینی که به واقع تحولات فقهی در سطح شکل‌گیری هشتمین دوره فقه، وامدار اندیشه و عمل ایشان است؛ رضوان الله علیه و علیهم اجمعین.@szmortazavi