✍️ یک واژه مبهم میتواند برای هنرمند به پرونده کیفری تبدیل شود/ نقدی بر یک جرم انگاری هنریسعید دلفا…
انتشار: 2026/08/18 10:01 UTCویرایش: 2026/08/18 11:30 UTCدریافت: 2026/08/18 11:30 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/18 11:30 UTC
✍️ یک واژه مبهم میتواند برای هنرمند به پرونده کیفری تبدیل شود/ نقدی بر یک جرم انگاری هنریسعید دلفانی، سرپرست پیشین دادسرای فرهنگ و رسانه در #خبرآنلاین نوشت:▫️سالها رسیدگی به پروندههای کیفری مرتبط با هنر به من آموخته است که در این پروندهها، گاهی سرنوشت یک اثر نه با یک رفتار روشن، بلکه با برداشت از یک صحنه، دیالوگ یا مضمون گره میخورد.▫️وقتی قانونگذار میخواهد برای محتوای یک اثر هنری ضمانت اجرای کیفری تعیین کند، دیگر انتخاب واژههای کیفری یک موضوع فرعی نیست؛ خودِ واژه میتواند مرز آزادی و مسئولیت کیفری را تعیین کند.▫️اصل مقابله با نفوذ و برخورد با فعالیت سازمانیافته سرویسهای بیگانه کاملاً قابل دفاع است؛ اما ماده در کنار این هدف، عباراتی مانند «چهره سیاه از ایران نشان دهد»، «احکام دینی را زیر سؤال برده» و «مقابله با نظام» را وارد متن کیفری کرده است. پرسش ساده در این است: این عبارات دقیقاً چه رفتار مجرمانهای را تعریف میکنند؟▫️مثلاً اگر فیلمی درباره فقر، اعدام، فساد یا خطای قضایی ساخته شود، آیا الزاماً «چهره سیاه از ایران» نشان داده است؟ اگر شخصیتی در فیلم با اعدام یا قصاص مخالفت کند، آیا این موضع را باید به فیلمساز نسبت داد و «زیر سؤال بردن احکام دینی» تلقی کرد؟ اگر یک فیلم عملکرد یک نهاد را نقد کند، مرز این نقد با «مقابله با نظام» کجاست؟▫️آیا نمایش یک خطای قضایی، سیاهنمایی است یا روایت یک واقعیت؟ پاسخ را چه کسی و با چه معیار حقوقی باید بدهد؟ اگر قانون پاسخ روشنی نداشته باشد، یک قاضی ممکن است آن را نقد اجتماعی بداند و قاضی دیگری همان مضمون را مصداق عنوان کیفری تلقی کند.▫️نگرانی مهمتر، اثری است که این ابهام بر خود هنر میگذارد. هنرمندی که نداند «چهره سیاه» دقیقاً کجاست یا «زیر سؤال بردن» چه زمانی محقق میشود، ممکن است پیش از تولید اثر، موضوعی را حذف کند یا اصلاً سراغ آن نرود. این یعنی قانون میتواند پیش از آنکه مجازاتی صادر شود، بر آفرینش هنری اثر بگذارد.▫️اگر هدف ماده ۱۴ مقابله با نفوذ است، باید عناصر مادی و روانی آن دقیق تعریف شود. در قانون کیفری، هر واژه باید جای خود را بداند؛ چون یک واژه مبهم ممکن است برای یک هنرمند فقط یک عبارت باشد، اما برای قاضی به یک عنوان اتهامی و برای متهم به یک پرونده کیفری تبدیل شود.📌 متن کامل یادداشت را اینجا بخوانید:khabaronline.ir/xqf6H@KhabarOnline_ir | khabaronline.ir


