«دموکراسی وسیلۀ شایستهسالاری نیست، وسیلۀ صلح است» مقدمه:سوءتفاهم دربارۀ دموکراسی یکی از شایعترین…
انتشار: 2026/07/23 02:53 UTC
«دموکراسی وسیلۀ شایستهسالاری نیست، وسیلۀ صلح است» مقدمه:سوءتفاهم دربارۀ دموکراسی یکی از شایعترین سوءتفاهمها در حیات سیاسیه. مشکل اینهکه بسیاری دقیقاً نمیدونند کارکرد دموکراسی چیه. وقتی هم جامعهای ندونه کارکرد دموکراسی چیه، انتظارات اشتباهی ازش داره، در نتیجه نقشآفرینی اشتباهی در نظم دموکراتیک میکنه و بعید نیست نهایتاً خیلی زود از دموکراسی دلسرد بشه و بکشه کنار یا به خیل دشمنان دموکراسی بپیونده — که این فرایند هم مشکلات آتی جامعه رو بیشتر میکنه. پس فهم درست دموکراسی یک عنصر سرنوشتسازه.یه انتظار نابجایی که برخی از دموکراسی دارند، اینهکه فکر میکنند دموکراسی یک شیوۀ حکمرانی برای به کرسی نشاندن شایستهترینهاست. مگه غیر از اینهکه جماعتی دو سه سال یک بار در جریان انتخابات شدیداً با هم رقابت میکنند تا و یک نفر یا گروه برنده بشه؟ مگه خروجی رقابت، پیروزی فرد شایستهتر نیست؟ خب حتماً این فرد برنده بهتر از بقیه بوده دیگه؟ غیر از اینه؟ یعنی اینهمه بساط رقابت حزبی و کشکمش اجتماعی قراره تهش منجر به این بشه که یک فرد نالایق برنده بشه؟ مگه میشه؟بگذارید به جای جواب کلی و قاطع، یک پاسخ محتاطانه به این پرسش بدیم: ما نمیتونیم با اطمینان بگیم سیستم دموکراتیک افراد شایسته رو بالا میآره. در موفقیت و شکست افراد در نظم دموکراتیک عواملی مؤثره که هم اجازۀ پیروزی افراد لایق، هم متوسط و هم نالایق رو میده. همین هم باعث میشه اصلاً شک کنیم به اینکه آیا این سیستم برای برکشیدن شایستگانِ یک جامعهست؟ یک فرد نالایق و حتی شرور با رعایت پارهای اصول میتونه خودش رو اتفاقاً با سازوکارهای کاملاً دموکراتیک در مناصب بالای سیاسی حفظ کنه. یعنی شاید بتونیم بگیم در این سیستم شایسته و نالایق شانس برابر دارند.اگر تا اینجا رو پذیرفته باشید، حتماً میپرسید: خب! تکلیف چیه؟ دموکراسی بده؟نه، قرار نیست چنین نتیجهای بگیریم. قراره بدونیم چه انتظاری باید از دموکراسی داشته باشیم. شاید یک حکومت غیردموکراتیک به خاطر موفقیت خودش موفق بشه افراد شایستۀ بیشتری رو بالا بیاره تا یک حکومت دموکراتیک، و برعکسش هم ممکنه: ممکنه یک حکومت غیردموکراتیک برای سرکوب اکثریت مخالف به هر رذلِ فرصتطلب و ناشایستی پر و بال بده و شایستگان رو له کنه. میشه این مقایسه رو ادامه داد و پرسید احتمال شایستهسالاری در کدوم سیستم بیشتره؟ ولی اجازه بدید ازش بگذریم و به دو نکتۀ اصلی حرفم برسیم:یک: کارکرد واقعی دموکراسی گزینش شایستگان نیست، بلکه ایجاد صلح، یعنی همزیستی مسالمتآمیز، در جامعهست. دموکراسی مجموعهای از قواعد بازیه که جامعه سرش توافق میکنه تا تنش بین دولت و ملت به حداقل ممکن برسه؛ دموکراسی روشی برای جلوگیری از شورش، انقلاب و جنگ داخلیه. دموکراسی ابزار وزنکشی اجتماعیه: خواست جامعه به روشهای دموکراتیک به سطح رهبری سیاسی و ادارۀ کشور منتقل میشه. از این طریق، واگرایی بین دولت و ملت — که منشأ تنشه — به حداقل میرسه. از این لحاظ، دموکراسی یک امر ضروریه که همه باید بهش تن بدن ــ اما باز باید تأکید کرد که دموکراسی به دلیل ماهیتش، میتونه معایب زیادی داشته باشه. پس دموکراسی رو باید پذیرفت، اما از معایبش غافل نبود؛ از جمله اینکه نباید از دموکراسی چندان انتظار داشت بساط شایستهسالاری باشه، بلکه هر گروه برای پیروزی وارد انتخابات میشه و معمولا پیروزی در این بازی براش از بحث شایستگی مهمتره و به شایستگی فقط در این حد توجه میکنه که چقدر به پیروزی افکار خودش کمک میکنه. از اینجا برسیم به نکتۀ مهمتر پایانی:دو:به طور کلی، مسیر تحقق شایستهسالاری سیاست و دولت نیست. راه ایجادِ جامعهای شایستهسالار، از دولت و سیاست و احزاب نمیگذره، بلکه از بازار میگذره. بازار یعنی: گسترهٔ خارج از حیطۀ دستگاه بوروکراسی دولت که بر اساس سود و تأمین نیازهای مصرفکنندگان شکل گرفته و جریان داره. شما کافیه نگاهی به زندگیتون بندازید و ببینید چند درصد از نیازهاتون رو دولت تأمین میکنه و چند درصد رو بازار، و بعد کافیه بپرسید: آیا میشه سهم بازار رو اضافه و سهم دولت رو کم کرد؟اگر دموکراسیِ واقعی به معنای انتخاب آزادانهٔ شایستهترین خدمتکنندگان به مردم باشه، این دموکراسی واقعی نه در سیاست، بلکه در بازار وجود داره. بنابراین، راه تحقق شایستهسالاری ــ یعنی «جامعۀ شایستهسالار» ــ هم صرفاً از بازار میگذره. فریب، کلاهبرداری، دروغ، عوامفریبی و ساختوپاخت و هر فساد دیگهای (چیزهای رایج در هر نظم حکومتی، از جمله در دموکراسی)، در بازار کمتر از هر جای دیگری شانس بقا داره، چون در بازار بیرحمانهترین و بیمحاباترین رقابت وجود داره و در نتیجه فساد زودتر برملا و حذف میشه.دعوای ما از اینجا شروع میشه: دیدگاه لیبرال کلاسیک از جمله به همین دلیل از نظم بازار آزاد (کاپیتالیسم) در برابر تعدیات دولت/سیاست/حکومت دفاع میکنه، چون حملات دولت، دولتگرایان و دولتپرستان (به ویژه از نوع چپ) بازار و در نهایت شایستهسالاری رو تخریب میکنه (و البته این فقط یکی از مصیبتهاییه که ایجاد میکنه؛ مصیبتی مهلک).جمعبندی و نتیجهگیری:دموکراسی سازوکار ضروری برای همزیستی مسالمتآمیزه، اما دربردارندۀ معایبیه و کمک اساسی هم به شایستهسالاری که لازمه پیشرفت و بهروزی یک ملته نمیکنه. پس انتظارات از دولت و سیاست رو باید به حداقل رسوند و از هر گونه بسط دولت باید جلوگیری کرد. در عوض باید از طریق نظم بازار آزاد ــ که چپها ازش هیولا ساختند، اما ابزار بهروزی حداکثری جامعهست ــ اجازه داد شایستهترینها از طریق دموکراسی اقتصادیِ نهفته در بازار آزاد به بهترین نحو و به بیشترین میزان تأمین نیازهای مردم رو بر عهده بگیرند.#بازار_آزاد #لیبرالیسم #دموکراسی @Garajetadayoni | گاراژ
پستهای تلگرام — ایران دوستان
"روایتی نو از چپهای امپریالیسمستیز"@irandoustan
فایل صوتی عطش فولاد: تأسیس ذوبآهن در ایران در کشاکش آمریکا و شوروی، با اجرای جناب فرید یوسفی گرامی#خوانش_پست #شاهد_تاریخی @Garajetadayoni | گاراژ
🗂 آرشیو مجموعه پادکستهای «شبهای مرداد ۱۳۳۲»روایت روزبهروز وقایع مرداد ۱۳۳۲ با روایت مسعود کوهستانی نژاد━━━━━━━━━━━━━━🎙 پادکست اول | شب اول مرداد🔗 t.me/kouhestaninejad/161%F0%9F%8E%99 پادکست دوم | شب دوم و سوم مرداد🔗 t.me/kouhestaninejad/163%F0%9F%8E%99 پادکست سوم | شب چهارم و پنجم مرداد🔗 t.me/kouhestaninejad/166%F0%9F%8E%99 پادکست چهارم | شب ششم و هفتم مرداد🔗 t.me/kouhestaninejad/174%F0%9F%8E%99 پادکست پنجم | شب هشتم مرداد🔗 t.me/kouhestaninejad/179%F0%9F%8E%99 پادکست ششم | شب نهم و دهم مرداد🔗 t.me/kouhestaninejad/195%F0%9F%8E%99 پادکست هفتم | شب یازدهم، دوازدهم و سیزدهم مرداد⏳ بهزودی...@kouhestaninejad
رهایی بخش مانند، سارا شریعتی | گفتگو با عباس سوریلینک تماشا در یوتیوبلینک حمایت ریالیسارا شریعتی فرزند دکتر علی شریعتی در سخنرانی ای عنوان کرده است که علوم انسانی نقش رهایی بخش را برای انسان بازی میکند. رهایی بخش از طبقه های اجتماعی. این ایدئولوگ دقیقا همان چیزی است که دکتر علی شریعتی نیم قرن پیش در حسینیه ارشاد و در دانشگاه میگفت. خطر چنین گفتمانی دقیقا همان فاجعه ای است مه در سال ۵۷ روی داد. اما این گروه معتقد هستند که حادثه ۵۷ نتوانست رهایی بخشی را بدرستی انجام دهد. و ما بار دیگر باید رها شویم!@parsi_live
«عطش فولاد»تأسیس ذوبآهن در ایران در کشاکش میان آمریکا و شورویدر آغاز دهۀ ۱۳۴۰ ایران عطش توسعه داشت و یکی از کمبودهای اصلیش برای توسعه آهن و فولاد بود. اما شاه و دولتمردان اقتصادی فهمیده بودند آمریکاییها تمایلی به کمک به این در این زمینه ندارند ــ حتی حاضر به کارشکنی هم بودند. ایران روی نقشۀ ژئوپولتیک در جبهۀ غرب بود و طبعاً برای ساخت کارخونۀ ذوبآهن و فولاد به متحدان غربی مراجعه میکرد. اما آمریکاییها نه تنها پای معامله نمیاومدند، بلکه میکوشیدند ایران رو از ورود به این صنعت منصرف کنند. ایران وقتی دید آمریکاییها کمک نمیکنند، تلاش کرد از بانک جهانی کمک بگیره، اما گویا آمریکا بانک جهانی رو هم از کمک به ایران بازداشت.اواخر حکومت رضاشاه ایران با کمپانی آلمانیِ «کروپ»، اون زمان بزرگترین تولیدکنندۀ فولاد در جهان، به توافق رسید تا یک کارخونۀ ذوبآهن در کرج با ظرفیت تولید سالانه پنجاه هزار تن بسازه. از بد روزگار جنگ جهانی درگرفت و کارخونه نیمهکاره موند. متفقین تجهیزات کارخونه رو در راه ایران توقیف کردند. (بقایای ساختمان نیمهکارۀ این کارخونه هنوز در کرج هست.)وقتی عالیخانی در اواخر ۱۳۴۱ به عنوان وزیر اقتصاد وارد کابینۀ اسدالله علم شد، مصمم بود یک کارخونۀ ذوبآهن با ظرفیت اولیۀ سالانه ۵۰۰ هزار تن تأسیس کنه. با توجه به عدم همکاری آمریکا و سابقۀ همکاری با شرکت کروپ، قرار شد مدیر شرکت کروپ به ایران بیاد تا توافقی شکل بگیره. اما مدیر کروپ ۲۴ ساعت قبل از پرواز به تهران سفرش رو کنسل کرد. علیقلی اردلان، سفیر ایران در آلمان، فهمید بازم کار آمریکاییهاست و مدیر کروپ رو از سفر به ایران منصرف کرده بودند. شاه به این جمعبندی رسید برای ساخت ذوبآهن از شوروی کمک بگیرد ــ چیزی که میتونست آمریکا رو خشمگین و بیمناک کنه. پروژۀ سختی در پیش بود.همه میدونستند که چنین ایدهای به این آسونیها سر نمیگیرد. از طرفی شاه هرگز نمیخواست خودش شخصاً از شوروی درخواست کمک کنه (بعید نبود خبرش به گوش آمریکاییها برسه). خرداد ۴۴ شاه به شوروی سفر کرد؛ اون زمان خروشچِف، جانشین استالین، تازه از قدرت کنار رفته بود و برژنف مرد شمارۀ یک شوروی شده بود. شوروی که مشتاق بود به هر قیمتی در ایرانِ متحدِ آمریکا جای پایی باز کنه، آماده بود به خواستههای ایرانیها تن بده. مقامات پایینتر هماهنگ کردند تا خود برژنف به شاه پیشنهاد بده دولت شوروی در زمینۀ آهن و فولاد به ایران کمک کنه. شاه هم بدون اینکه خوشحالیش رو بروز بده، پاسخ داد: "بررسی میکنیم". اما نیاز به بررسی نبود، ایران مشتاق و آماده بود. سریع یه هیئت مذاکرهکننده در وزارت اقتصاد شروع به کار کرد. اما نه به این راحتی!حدود پونزده نفر با وسواس برای این مذاکرات تعیین شدند. سوابق همهشون از جهت امنیتی کامل بررسی شد و موظف شدند با نهایت رازداری در مذاکرات شرکت کنند. در طول مذاکرات ــ که یک ماه طول کشید ــ محل کار و خطوط تلفنشون دقیق کنترل میشد تا اطلاع دربارۀ مذاکرۀ ایران و شوروی درز نکند. اما قرارداد احداث ذوبآهن، ماشینسازی و لولهکشی گاز در آستانۀ انعقاد بود که گویا مِیِر (Armin H. Meyer) سفیر آمریکا در ایران، بو برد مذاکراتی در وزارت اقتصاد جریان داره. با معاون وزیر اقتصاد، محمد یگانه، تماس گرفت و به مهمونی شام دعوتش کرد تا اگر خبریه، از زیر زبونش بکشه.یگانه قبل از پاسخ دادن به سفیر با عالیخانی مشورت کرد. از این لحظه شطرنجی سرعتی بین وزارت اقتصاد و سفیر آمریکا درگرفت. یگانه، عالیخانی (وزیر اقتصاد) و اصفیاء (رئیس سازمان برنامه) که در مذاکرات نقش داشتند، به مهمونی سفیر رفتند. اما دو ساعت قبلش قرارداد با شوروری رو امضا کردند و خبرش رو به روزنامهها دادند. کار تمام بود! در مهمونی، عالیخانی به سفیر میگه با شوروی برای ساخت ذوبآهن قرارداد بستیم. رنگ از رخسار سفیر میره! اما عالیخانی از موضع طلبکار به سفیر میگه: «ما که اول از شما خیلی کمک خواستیم، خودتون کمک نکردید!»این اتفاق تغییر بزرگی در مناسبات تجاری ایران ایجاد کرد. تقریباً همۀ دولتهای غربی فهمیدند ایران مصمم به توسعهست... و از اون به بعد، به تعبیر عامیانه، برای همکاری با ایران ناز نمیکردند، چون میدونستند خطر بزرگتر اینه که شوروی یا یکی دیگه از اعضای بلوک شرق جاشون رو بگیره. در این صورت، هم یه معاملۀ خوب رو از دست میدادند و هم بازار ایران رو میباختند. رفتار غربیها از اون پس عوض شد.به این ترتیب، سیاست موازنه بین شرق و غرب که میتونست بسیار خطرناک باشه، با موفقیت انجام شد. شاه — که معمار این سیاست بود — به غرب فهموند ایران برای توسعه اولویت قائله و پیشرفتش رو فدای جنگ سرد نمیکنه. بازی با کارت شوروی — البته بدون زیادهروی سیاسی— باعث شد آمریکا دستودلبازتر بشه و بفهمه برای حفظ متحدش باید با دلش راه بیاد. و البته شوروی هم فهمید، باید دست از مطامع سیاسیش در مورد ایران برداره و به همکاری دوستانه و غیرمغرضانه روی بیاره. بهترین راه برای کشورهایی مانند ایران هم همینه: بهرهگیری از تضاد منافع قدرتها در جهت کسب منافع ملی حداکثری.▪️همچنین بنگرید به پست بعد: گزارش سفیر آمریکا از گفتگویش با شاهپینوشت: مهمترین نکات این نوشته را در گوشهوکنار کتاب خاطرات محمد یگانه یافتهام. #شاهد_تاریخی @Garajetadayoni | گاراژ
📌روانشاد استاد جواد طباطبایی:عربها جایی عنوان کردهاند که عرب، نمیتواند شاهنامه داشته باشد. میبایست بیان کرد که، شاهنامه نوشتن مستلزم ملت داشتن است و اگر ملّت به اُمت مبدل شود؛ آن زمان دیگر نمیشود؛ شاهنامه داشت. اعراب نه تنها نمیتوانند شاهنامه داشته باشند، بلکه حافظ و سعدی هم نخواهند داشت. حافظ، بیان اسطوره ملی ما است. ما ملت غیبیم و حافظ لسان الغیب است چون لسان یک ملت است. مفهوم ایرانشهری و اندیشه ایرانشهری، در واقع کوششی است برای توضیح اینکه ملت ایران، ملت متفاوتی است. منطق ما، متفاوت از منطق امت است و ما ملتی هستیم، با تاریخی خاص و تنوع اقوام و گویشهای متفاوت. ایران همیشه یک کشور بوده است و کشور نیز، یک ملت واحد است.@shahnamehpajohan @vatanyolii
