گشت و گذاری در کتابخانه و موزه ملی ملک - اینجا تاریخ ورق میخوردع. درویشی«حسین آقا ملک- بنیانگذار…
انتشار: 2026/08/02 10:10 UTCدریافت: 2026/08/14 12:43 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/14 12:43 UTC
گشت و گذاری در کتابخانه و موزه ملی ملک - اینجا تاریخ ورق میخوردع. درویشی«حسین آقا ملک- بنیانگذار موزه ملک: اگر مامور مشهد نمیشدم و در تهران مانده بودم، موزهای ایجاد میکردم که با موزه انگلستان برابری کند ـ روزنامه اطلاعات، 30 اردیبهشت1349». امروز در موزههای جهان، کارشناسان و پژوهشگران، کتابهای پاپیروس را با انبرک تورق میکنند، اما در موزه ملک شما میتوانید کتابهایی را با پیشینه 1000سال، با دست خود ورق بزنید.مهدی یساولی-مدیر روابط عمومی نمایشگاه نجوم موزه ملک، کتاب عبدالرحمان صوفی، ستارهشناس سده سوم هجری ایران را نشانم میدهد که در یک ویترین کوچک شیشهای قرار دارد که نمیتوان به آن دست زد و تنها باید تماشایش کرد.یساولی سپس صورالکواکب دیگری به دستم میدهد. شگفتزده میپرسم:«این هم خطی است و نسخه دوم همان کتاب عبدالرحمان صوفی؟» میگوید:«نه، نسخه چاپی همان کتاب است!» کتاب/گنج اگر اهمیت موزه ملک، برای ارزش بالای آثار هنری و یگانه و نفیس و تاریخیبودن آنها است، امتیاز کتابخانه ملک)بیش از 100 هزار جلد کتاب چاپی کمیاب و 800 عنوان نشریه دورهای 8000 مجلدی) برای 19 هزار عنوان نسخه خطی است که آن را در شمارِ یکی از 6 گنجینه بزرگ نسخ خطی ایران قرار داده است. هنگامی بیشتر به غنای کتابخانه ملک پی میبریم که دریابیم دارای 3500 کتاب چاپ سنگی نیز هست. به گفته یساولی، بخش بزرگی از کتابهای چاپی، متعلق به پیش از سال 1320 خورشیدی است و در شمار نخستین کتابهای چاپی ایران قرار دارد.در کتابخانه ملک، افزون بر وجود تالارهای مطالعه، بخشهای پیشرفتهای برای مرمت نسخ خطی، عکاسی صنعتی، صحافی و جلدسازی وجود دارد و با همکاری ناشران خصوصی، کتابهای خطی را عینا بازسازی و چاپ میکند و در اختیارشان قرار میدهد تا احساس کنند یک کتاب خطی چندصدساله را به دست گرفتهاند!در همین راستا تاکنون 2میلیون برگ از این دست کتابها اسکن شده و در کتابخانه دیجیتال(سایت موزه) و نیز خودِ کتابخانه، هم قابل دسترس است. نقاشی ایرانی(مینیاتور) در کتابهای مصور قدیمی-که به آنها وجهه تابلو/کتاب بخشیدهاند- در روندی 10 سدهای به فراز رسیدهاند. یساولی در باره کتابهای بسیار گونهگون و مصور کتابخانه ملک، همچون شاهنامه بایسنغری و کلیلهودمنه بهرامشاهی میگوید: در سدههای نخست، تزیین کتاب رونق گرفت و کتابآرایی در شاخههای وراقی، خوشنویسی، صحافی و جلدسازی بالید و نقاشی برای کمک به امور آموزش، به کتابهای ادبی راه جست. درس امروز؛ موزه ملک!موزه ملی ملک از آغاز اردیبهشت سال 1389 تاکنون با برگزاری نمایشگاههایی به مدارس تهران رفته است و نیز برای برقراری ارتباط با دانشگاهها و یاری پژوهشگران، طرح پشتیبانی از پایاننامههای کارشناسی ارشد و دکترا را نیز برگزار میکند.جالب است خواندن دفتری که بازتابنده دیدگاههای سادهِ دانشآموزان است: «موزه ملک از بهترین موزههای جهان است.» بچههای دانشآموز در یادداشتهای خود همچنین ابراز امیدواری کردهاند که موزه سالم بماند تا آیندگان هم بتوانند از آن بهرهمند شوند؛ و نیز از لذتی که از تماشای موزه ملک بردهاند، گفتهاند و نتوانستهاند شگفتی خود را از دیدن قلمدانهای موزه پوشیده نگهدارند. یکی هم گفته است که با کار آقای ملک، به مفهوم «بخشش» پی برده است. بخشش؛ از خصوصی تا همگانیبخشش، مفهوم پیچیدهای است که شاید بتوان آنرا با بخشکردنِ (بخشش چیزی به فرزندان)،(بخششِ چیزی به یک گروه اجتماعی) و نیز(بخششِ چیزی به کل جامعه) کمی ساده کرد؛ که زندهیاد حسین آقا ملک بیشتر به سومی عنایت داشت که امروز بازخوردش را در جامعه، میتوان در موزه بسیار موفق ملک دید. حسین آقا ملک به چیزی مگر کتاب و دانش و شعر دلبستگی نداشت، از اینرو هرچه داشت میبخشید، از جمله 2 میلیون متر از اراضی خانوادگی خود را به فرهنگیان آموزش پرورش واگذار کرد و همچنین باغی 5 هزار متر مربعی را؛ که ارزشش در آن سالها(دهه 40) نزدیک به 2 میلیون تومان برآورد شد. در برآوردی کلی، ملک، از سال 1316 تا 1340 خورشیدی در 8 خیزش بخشایشگرانه خود، بیش از 63 هزار هکتار از زمینهای پدریش را به جامعه بخشید.روایت روزنامه اطلاعات(25 دی سال 1348) از این بخشش: «از طرف آقای حاج حسین ملک، از معارف نیکوکار و دانشدوست کشور، باغ معروف و زیبای ملک در شهر ری در اختیار اداره آموزش و پرورش آن شهرستان قرار گرفت تا برای احداث ساختمان چند باب دبستان و دبیرستان مورد استفاده قرار گیرددنباله نوشتار:iranboom.ir/didehban/yademan-ha/12974-moz…

