زبان تبریزی و اردبیلی ✍محمّد محیط طباطباییدیر زمانی پیش از روزگار فرمانروایی پادشاهان مغول و تا مد…
انتشار: 2026/08/18 16:50 UTCدریافت: 2026/08/21 19:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/21 19:10 UTC
زبان تبریزی و اردبیلی ✍محمّد محیط طباطباییدیر زمانی پیش از روزگار فرمانروایی پادشاهان مغول و تا مدّتی پس از آن در تبریز لهجهای از زبان پهلوی متداول بوده که نویسندگان سدۀ هفتم و هشتم هجری از آن به زبان تبریزی تعبیر کردهاند. این لهجه علاوه بر استعمال عادی دارای آثار ادبی هم بوده که به مرور زمان در برابر چیرگی و دستاندازی زبان فارسی دری و لهجههای دیگر متدرّجاً مانند خود زبان از رواج افتاده بلکه یاد آن نیز از خاطرهها محو شده است.در کتاب صفوة الصفا ضمن داستان ملاقات شیخ صفیالدین و خواجه علیشاه جوشکابی صریحاً از زبان «تبریزی» نامی برده شده و نمونهای ایراد گشته است که قسمتی از آن حکایت را برای اثبات نظر خویش نقل میکنم:«حکایت ـ [شیخ صدرالدین] گفت باری شیخ در این مقام که اکنون مرقد مطهّر است نشسته بود و به کلماتی دلپذیر مشغول بود و جمعی در حضرتش خوش نشسته و مجلس روحانی پیوسته ... ناگاه علیشاه جوشکابی درآمد که از اکابر دنیاداران ابنای زمان بود و پادشاه بوسعید او را پدر خویش خواندی. شیخ اعزاز فرموده و قیام نمود. علیشاه چون درآمد گستاخوار شیخ را در کنار گرفت و گفت حاضر باش به زبان تبریزی «گوحریفرژاته»؛ یعنی سخن به صرف بگو که حریفت رسید و در این گفتن دست بر کتف مبارک شیخ میزد. شیخ را غیرت سر بر کرد و روی بدو آورد و فرمود هی تو حاضر باش که حریفت برسد و بنشستند ... .در همان کتاب ضمن داستان دیگری زبان شیخ صفیالدین را زبان اردبیلی مینامد:«حکایت ـ شیخ صدرالدین فرمود وقتی ضعف مزاج داشتم و مرض دماغی مستولی بود و شیخ قوّال میآورد تا برای من چیزی گوید تا ترطیب و ترویج دماغ من باشد... شیخ فرمود وقتی که در طلب به شیراز رفتم این حالت و منزلت داشتم. شیخ صدرالدین فرمود که از شیخ سؤال کردم وقتی که به حضرت شیخ زاهد رسیدی از دل خبر داشتی؟ شیخ فرمود به زبان اردبیلی که «کار بمانده کار تموم بری»؛ یعنی ای خانهآبادان کار تمام بود، امّا تنبیه مرشد وامانده بود.از این دو داستان که یاد کردیم استنباط میشود که در میان لهجههای اردبیلی و تبریزی مختصر اخلافی بوده به آن اندازه که جا داشته یکی از زبان اردبیلی و دیگری را زبان تبریزی بنامد.«زبان تبریزی»، محمّد محیط طباطبایی[زبان فارسی در آذربایجان، جلد دوم: دربرگیرندۀ بیست و سه مقاله از نوشتههای دانشمندان و زبانشناسان، به کوشش ایرج افشار، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار، ص ۱۷-۱۹]بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی🆔 @IR_Azariha
نخستین مشاهده و پستهای مشابه
این برچسبها فقط زمان نخستین مشاهده متن عمومیِ همسان در این فهرست را نشان میدهند و اثباتکننده نویسنده اصلی نیستند.
- بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار · تطابق نزدیکِ متصل به نمونه مبنا — ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، ۰:۱۵
- آذریها |Azariha · تطابق دقیق — ۳۰ مرداد ۱۴۰۵، ۱۹:۱۰
اثر انگشت فشرده دقیق و تطابق نزدیکِ متصل به یک نمونه مبنا · زمان ناشناخته، ناموجود باقی میماند
پستهای تلگرام — آذریها |Azariha
⛔️دفتر نتانیاهو در پاسخ به اقدام ترکیه برای صدور اعلان قرمز اینترپل اعلام کرد:اردوغان یک دیکتاتور ضدیهود است که دست به کشتار کردها زده، به تروریستهای حماس پناه داده، نصف قبرس را اشغال کرده و رکورددار زندانی کردن روزنامهنگاران و سیاسیون مخالف خود است.او اکنون میخواهد تجاوزگری خود علیه اسرائیل را به سوریه نیز گسترش دهد؛ اما اسرائیل این مسئله را برنمیتابد.تلاش مذبوحانه اردوغان برای ارعاب رهبران و سربازان اسرائیل، یعنی تنها دمکراسی واقعی در خاورمیانه، راه به جایی نخواهد برد.🆔️ @Ir_Azariha
⛔️ترکیه حکم جلب نتانیاهو را صادر کردوزیر دادگستری ترکیه اعلام کرد:آنکارا به دلیل پیگرد قضایی جاری علیه بنیامین نتانیاهو، خواستار صدور «اعلان قرمز» اینترپل برای وی شده است.🆔️ @Ir_Azariha
⛔️پایانِ روژآوامظلوم عبدی، فرمانده ائتلاف نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که رهبری نیروهای کُرد را بر عهده دارد، روز پنجشنبه ۲۰ اوت (۲۹ مرداد) طی سخنرانی خود در مراسمی در شهر قامشلی در شمال شرقی سوریه، پایان ساختار مستقل پیشین را تایید کرد.وی در این مراسم با تاکید بر پایان این روند اظهار داشت: «میخواهم بگویم که مرحله ادغام نهادهای نظامی، امنیتی و اداری در نهادهای ملی دولتی به طور کامل تکمیل شده و پایان یافته است.»عبدی همچنین در ادامه سخنان خود با اشاره به آینده این تحولات افزود: «از این پس، ما مرحله جدیدی را آغاز میکنیم.»این اعلام رسمی پس از ماهها مذاکره فشرده میان مقامات کُردی و دولت مرکزی به دست آمده است. توافقی که واشنگتن نیز از آن استقبال کرده و این اقدام برای ادغام کامل نهادهای مدنی و نظامی کُردها در ساختار دولت را یک گام «تاریخی» خوانده است.کُردهای سوریه که از حمایت ایالات متحده برخوردار بودند، پس از آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱، موفق به تاسیس یک تشکیلات خودگردان با نهادهای مستقل مدنی و نظامی در شمال و شمال شرقی این کشور شدند.با این حال توافق ادغام در ماه ژانویه با مقامات جدید دمشق که اکنون مورد حمایت واشنگتن نیز قرار دارند به رویای دیرینه این کُردها برای برخورداری از خودمختاری پایان داد. این توافق پس از دورهای از درگیریهای شدید میان جنگجویان کُرد و نیروهای وابسته به مقامات جدید دمشق به دست آمد؛ درگیریهایی که در پی آن کُردها کنترل بخشهای وسیعی از قلمرو خود را از دست دادند.در بحبوحه خشونتها و پیش از نهاییشدن توافق، گامهای سیاسی مهمی نیز برداشته شد. 🆔️ @Ir_Azariha
⛔️وزیر جنگ اسرائیل: اردوغان در حال کشاندن ترکیه به ماجراجوییهای خطرناک در سوریه استاسرائیل به هیچ موجودیتی اجازه نخواهد داد امنیتش را تهدید کند.بهتر است اردوغان به جای آزمودن اراده اسرائیل برای دفاع از خود، به ایراد سخنرانیهای توخالی و توهمآمیز علیه اسرائیل در پارلمان ترکیه ادامه دهد.🆔️ @Ir_Azariha
⛔️به گزارش آکسیوس، اسرائیل به دولت ترامپ اعلام کرده که هدف از حملات هواییاش به پایگاه هوایی «ابوالظهور» در سوریه، جلوگیری از احتمالِ تقویت و گسترش حضور نظامی ترکیه در این مرکز بوده استدر این حمله دستکم هشت بمب به پایگاه اصابت کرده که به آشیانهها و باندهایی که بهتازگی بازسازی شده بودند آسیب زده است.اسرائیل پیش از انجام حمله، کاخ سفید را در جریان قرار داده بود.سوریه از نگرانیهای اسرائیل مطلع بوده و پیشتر به اسرائیل اعلام کرده بود که بازسازی باند فرودگاه با اهداف خصمانه انجام نشده است.برخی از مقامات آمریکایی بر این باورند که این حمله تا حدی تحت تأثیر انتخابات پیشروی اسرائیل در ماه اکتبر بوده است.به گفته آنها، سوریه به دنبال دستیابی به یک توافق امنیتی و ایجاد مرکز هماهنگی مشترک با اسرائیل برای جلوگیری از تشدید تنشها بود، اما اسرائیل از فعالسازی این سازوکار خودداری کرد و در عوض، حملات نظامی خود را به جنوب سوریه افزایش داد.یک مقام آمریکایی در اینباره گفت: «از یک جایی به بعد، دولت سوریه موضع خود را تغییر داد و به این نتیجه رسید که باید در برابر تجاوزات اسرائیل از خود دفاع کند».🆔️ @Ir_Azariha
📌دورهٔ عالیِ تربیتِ مرّبیِ شاهنامهپژوهی و شاهنامهخوانی در تبریز:«از روایت تا درایت»📎پنجشنبه ۲۹ اَمُرداد ۱۴۰۵ خورشیدیقبل از ظهر از ساعت ۹ تا ۱۲بعد از ظهر از ساعت ۱۵ تا ۱۸💢سخنرانانِ قبل از ظهر:عبدالحمید ضیاییاردشیر صالحپور💢سخنرانانِ بعد از ظهر:میرجلالالدّین کزّازیسجاد آیدنلو📍تبریز - خیابان ارتش جنوبی، چهارراه باغشمال، بنیاد پژوهشی شهریار🆔 @IR_Azariha
