ایران و نظم چندقطبی📝 ارشیا امینی، کارشناس ارشد روابط بینالملل در یادداشتی برای «فرهیختگان» نوشت:🔻…
انتشار: 2026/08/25 12:21 UTCدریافت: 2026/08/25 13:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/25 13:10 UTC
ایران و نظم چندقطبی📝 ارشیا امینی، کارشناس ارشد روابط بینالملل در یادداشتی برای «فرهیختگان» نوشت:🔻 برای نزدیک به سه دهه، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ایالات متحده نهتنها قدرتمندترین بازیگر نظام بینالملل بود؛ بلکه توانایی قابلتوجهی برای تعیین قواعد بازی جهانی داشت. برتری نظامی، اقتصادی، فناوری، شبکه گسترده متحدان و نقش دلار در اقتصاد جهانی، آمریکا را به ستون اصلی نظم پساجنگ سرد تبدیل کرد. بااینحال، تحولات سالهای اخیر نشان میدهد این نظم دیگر مانند گذشته باثبات نیست. مسئله امروز لزوماً «پایان قدرت آمریکا» نیست؛ بلکه پایان توانایی آمریکا برای اداره یکجانبه نظام بینالملل است. آمریکا همچنان قدرتمند است اما دیگر تنها نیست🔻 اشتباه است اگر چندقطبیشدن را به معنای سقوط آمریکا بدانیم. ایالات متحده همچنان از مهمترین ظرفیتهای اقتصادی، فناورانه، نظامی و مالی جهان برخوردار است و شبکهای گسترده از متحدان را در اختیار دارد. اما تفاوت مهم اینجاست که فاصله میان آمریکا و سایر قدرتها نسبت به دهه ۱۹۹۰ کاهشیافته است. 🔻 چین به یک قدرت اقتصادی و فناورانه بزرگ تبدیل شده، روسیه همچنان تواناییهای نظامی و انرژی قابلتوجهی دارد و قدرتهای منطقهای مانند ایران، ترکیه، هند و عربستان سعودی در حال افزایش وزن ژئوپلیتیکی خود هستند. پژوهشهای جدید نیز نشان میدهد نظام بینالملل در حال تبدیل شدن به محیطی است که در آن قدرتهای منطقهای نقش بیشتری در شکلدهی به تحولات جهانی و منطقهای پیدا میکنند؛ بنابراین شاید دقیقتر باشد بگوییم جهان از تکقطبی مطلق به چندقطبی رقابتی در حال حرکت است؛ جهانی که در آن آمریکا همچنان یک قطب اصلی است؛ اما دیگر نمیتواند بدون درنظرگرفتن واکنش سایر قدرتها تصمیم بگیرد.ایران؛ قدرتی فراتر از اندازه اقتصادی🔻 در این میان، جایگاه ایران اهمیت ویژهای دارد. ایران را نمیتوان با معیارهایی مانند تولید ناخالص داخلی یا حجم تجارت خارجی صرفاً یک قدرت متوسط دانست. قدرت ایران مجموعهای از موقعیت جغرافیایی، ظرفیت نظامی، منابع انرژی، عمق راهبردی، نفوذ منطقهای و توانایی ایجاد هزینه برای رقبای بزرگ است. موقعیت ایران در مرکز اتصال خلیجفارس، آسیای مرکزی، قفقاز، غرب آسیا و مسیرهای ارتباطی شرق و غرب، به تهران یک مزیت ژئوپلیتیکی کمنظیر داده است. ایران همچنین در مجاورت یکی از حساسترین نقاط اقتصاد جهانی؛ یعنی تنگه هرمز قرار دارد. تحولات جاری نیز نشان دادهاند که حتی در شرایط فشار شدید نظامی و اقتصادی، توانایی ایران برای اثرگذاری بر امنیت انرژی و کشتیرانی منطقه همچنان یک متغیر مهم در محاسبات قدرتهای جهانی است🔻 قدرت نظامی ایران نیز عمدتاً بر الگویی متفاوت از قدرت نظامی آمریکا استوار است. ایران بهجای تلاش برای ایجاد نیروی هوایی و دریایی همتراز با قدرتهای بزرگ، طی دهههای گذشته بر موشکهای بالستیک و کروز، پهپادها، جنگ نامتقارن، توان دریایی و ایجاد عمق راهبردی منطقهای سرمایهگذاری کرده است. تحلیلهای نظامی اخیر نیز تأکید میکنند که توان موشکی و پهپادی، بخش مهمی از راهبرد جبران ضعف نسبی ایران در برخی حوزههای نظامی متعارف بوده است. این مسئله یک نکته مهم را نشان میدهد: قدرت الزاماً به معنای داشتن بزرگترین اقتصاد یا پیشرفتهترین نیروی هوایی نیست؛ قدرت یعنی توانایی تأثیرگذاری بر رفتار دیگران.ایران و معماری قدرت جدید🔻 اهمیت ایران تنها به تواناییهای مستقل آن محدود نمیشود. تهران در سالهای اخیر روابط خود را با قدرتهای غیرغربی، بهویژه چین و روسیه، گسترش داده است. پیمان مشارکت راهبردی ایران و روسیه در سال ۲۰۲۵ نیز حوزههایی از تجارت و دفاع تا حملونقل و همکاریهای علمی را در بر گرفت؛ البته نباید این روابط را به شکل سادهای «ائتلاف ضدآمریکایی» تصور کرد. منافع ایران، روسیه و چین در همه مسائل یکسان نیست و هر یک محاسبات مستقل خود را دارند؛ اما وجه مشترک آنها در یک مسئله مهم است: کاهش وابستگی نظم بینالملل به یک مرکز قدرت واحد. 🔻 ایران از این منظر میتواند بخشی از یک شبکه بزرگتر قدرت در اوراسیا باشد؛ شبکهای که در آن چین از طریق قدرت اقتصادی، روسیه از طریق قدرت نظامی و انرژی و ایران از طریق موقعیت ژئوپلیتیکی، انرژی، توان موشکی و نفوذ منطقهای، هرکدام بخشی از معادله را شکل میدهند. همین موقعیت ژئوپلیتیکی باعث شده برخی تحلیلها ایران را نقطه اتصال مهم میان پروژههای قدرت روسیه و چین در اوراسیا بدانند؛ اما چندقطبیشدن برای ایران فقط فرصت نیست.🔻 بااینحال، چندقطبیشدن جهان الزاماً به معنای پیروزی ایران نیست. برعکس، چنین نظمی میتواند برای تهران هم فرصت و هم تهدید ایجاد کند. فرصت ازآنجهت که ایران دیگر مجبور نیست تمام روابط اقتصادی و سیاسی خود را در چارچوب رابطه با غرب تعریف کند. چین، روسیه، هند، کشورهای آسیای مرکزی و حتی قدرتهای منطقهای خلیجفارس میتوانند شرکای متنوعی برای ایران باشند؛ اما تهدید آنجاست که در جهان چندقطبی، رقابت قدرتها شدیدتر میشود. ایران ممکن است به میدان رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل شود، بدون آنکه بتواند از منافع این رقابت به طور کامل بهره ببرد، همچنین وابستگی بیش از اندازه به یک قدرت خارجی، حتی اگر آن قدرت چین یا روسیه باشد، با مفهوم استقلال راهبردی سازگار نیست؛ بنابراین سیاست مطلوب ایران نباید «شرقگرایی مطلق» یا «غربگرایی مطلق» باشد؛ بلکه باید موازنه فعال میان قطبهای قدرت باشد.🔗 متن کامل یادداشت🌐 FarhikhteganOnline.ir🔻 @FarhikhteganOnline
پستهای تلگرام — روزنامه فرهیختگان
🔴نابودی سلاحی که نبود؛ واگذاری تنگهای که بود🔻 روز گذشته بیبیسی فارسی مطلبی منتشر کرد که با تیتر «جنگی که قرار بود ایران را تضعیف کند، چه چیزی را تغییر داد؟» شروع میشد؛ سؤالی که تا حدودی از سبق و سیاق آن میتوان دریافت که قرار است در انتهای گزارش چگونه پاسخ داده شود و چه چیزی را زیر سؤال میبرد. گزارش بیبیسی که مبتنی بر گزارشهای رسانههای بینالمللی و در واقع، انعکاسی از آنهاست، از این منظر جالب توجه است که بیبیسی در دوگانه جمهوری اسلامی و آمریکا در سوی آمریکا ایستاده است و میتوان بسیاری بخشهای آن را اعترافی علیه خود دانست. تغییر موازنه به سمت ایران🔻 آتلانتیک و اذعانش به اینکه «جنگ موازنه قدرت را به سود ایران تغییر داد» اولین بخش گزارش بیبیسی فارسی است. نویسنده مقاله آتلانتیک «رابرت کیگن» است که بیبیسی او را «پژوهشگر ارشد مؤسسه بروکینگز و از تحلیلگران سرشناس سیاست خارجی آمریکا» معرفی کرده تا روشن که اظهارنظر او در مورد نتیجه جنگ معتبر است.🔻 کیگن از چالشهایی مینویسد که ایران در دو سال اخیر با آن روبهرو بوده است «تحریمهای سنگین، حمله به تأسیسات هستهای، کشته شدن شماری از مقامهای ارشد و هفتهها بمباران» و بعد به این نکته کلیدی اشاره میکند که با همه این چالشها حکومت پابرجا مانده است و حتی فراتر از پابرجا ماندن، «توانسته است موازنه قدرت در منطقه را نیز دگرگون کند.»🔻 به باور کیگن، نقطه عطف زمانی رقم خورد که ایران نشان داد در پاسخ به حملات میتواند زیرساختهای حیاتی نفت و گاز کشورهای حاشیه خلیجفارس را هدف بگیرد و هزینه ادامه جنگ را برای اقتصاد جهانی بهشدت بالا ببرد. او معتقد است از همان زمان روشن شد واشنگتن بیش از تهران از تشدید جنگ بیمناک است؛ محدودیت ذخایر موشکی و سامانههای رهگیر آمریکا و نگرانی از آسیب بیشتر به تأسیسات انرژی منطقه نیز دست دولت ترامپ را بسته است.هرمز؛ سلاحی ارزشمندتر از هستهای🔻 اما از نگاه بیبیسی فارسی مهمترین بخش مقاله کیگن، نگاه او به ماجرای تنگه هرمز است؛ او تسلط ایران بر تنگه هرمز را حتی از داشتن سلاح هستهای هم با ارزشتر میداند و وقتی چنین اظهارنظری در کنار فخرفروشیهای متعدد و کذایی ترامپ با موضوع نابودی صنعت هستهای ایران قرار میگیرد، بهخوبی نشان میدهد که حتی اگر این ادعای دولت آمریکا درست هم باشد، باز هم با این جنگ ابزاری مهمتر از سلاح هستهای را در اختیار ایران قرار دادهاند؛ تنگه هرمز!🔻 کیگن برای این ادعا که تنگه هرمز برای ایران باارزشتر از سلاح هستهای است، اینگونه استدلال میکند که چرا که نهفقط ابزاری برای بازدارندگی، بلکه اهرمی دائمی برای فشار بر دیگر کشورها، کسب درآمد و تضعیف نظام تحریمهای آمریکا در اختیار ایران میگذارد.تولد ایران جدید🔻 اما پایان مطلب آتلانتیک اوج ماجراست؛ جایی که کیگن مینویسد: «دغدغه جهان دیگر نباید صرفاً این باشد که ایران در صورت دستیابی به سلاح هستهای چه خواهد کرد؛ بلکه باید ایرانی را در نظر گرفت که با این باور از جنگ بیرون آمده که میتواند در برابر آمریکا بایستد، هزینه تشدید درگیری را بالا ببرد و واشنگتن را به عقبنشینی وادارد.» و در واقع او دارد هشدار میدهد که موضوع ایران از بحث سلاح هستهای گذشته است، حالا به ایرانی فکر کنید که به یقین رسیده میتواند مقابل آمریکا بایستد؛ یعنی چالش جدید غرب با ایران باید این ایران جدید باشد، ایران جدیدی که بدون تکیه به سلاح هستهای متولد شده است.🔗 متن کامل گزارش🌐 FarhikhteganOnline.ir🔻 @FarhikhteganOnline
⭕ فرزین کلباسی: ادعای افول نفوذ ایران در منطقه با واقعیت میدان فاصله دارد؛ نفوذ ایران در منطقه و میان متحدینش همچنان پابرجاستتحلیلگر سیاسی مستقر در سلیمانیه عراق:🔻 من هم با ضعیف خواندن حکومت ایران و از بین رفتن نفوذ آن در منطقه مخالفم؛ با وجود اتهامزنیها و فشار برای اخراج سفیر ایران از لبنان، هنوز نتوانستهاند نفوذ جمهوری اسلامی را از بین ببرند. واقعیت میدان این است که جمهوری اسلامی همچنان در میان متحدین خود نفوذ دارد.🌐 FarhikhteganOnline.ir🔻 @FarhikhteganOnline
🚜 خداداد: اهدای جام قهرمانی به استقلال؟‼️ لیگ ناتمام که قهرمان ندارد!📌 درحالیکه باشگاه استقلال به شدت پیگیر اهدای جام قهرمانی فصل گذشته است؛ سرپرست تراکتور میگوید لیگ ناتمام قهرمان ندارد.@FarhikhteganSport
🎥 معاون واژهگزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی: نگویید «لانچر» بگویید «پرتابگر»FarhikhteganOnline.irروبیکا | اینستاگرام | بله | تلگرام | توییتر | سروشپلاس@charsoofarhang
🔵 اهدای مدرک افتخاری به خانواده دانشجوی شهید واحد پرند🔹همزمان با سالروز بازگشت آزادگان سرافراز به میهن اسلامی، آیین تجلیل از خانواده دانشجوی شهید، «میلاد بهروزی» از شهدای جنگ رمضان، با حضور موسوینیا رئیس امور شاهد و ایثارگران دانشگاه آزاد اسلامی و دوستی، رئیس اعضای هیئترئیسه در واحد پرند و رباط کریم برگزار شد.🔹 در این مراسم مدرک تحصیلی افتخاری رشته حقوق به پاس مقام شهید میلاد بهروزی، توسط مسئولان حاضر به پدر بزرگوار این شهید تقدیم شد.@Farhikhtegan_Daneshgah
🔴رئیسجمهور در حکمی «خداداد غریبپور» را بهمدت ۵ سال بهسِمت عضو و رئیس هیئت عامل صندوق توسعۀ ملی منصوب کرد🌐 FarhikhteganOnline.ir🔻 @FarhikhteganOnline