فراگشت | گورستان نظامهای رانتی؛ تاوان نابرابری انرژی را چه کسی در خیابان پس میدهد؟تاریخ تحولات اق…
انتشار: 2026/08/19 08:50 UTCدریافت: 2026/08/19 09:20 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/19 09:20 UTC
فراگشت | گورستان نظامهای رانتی؛ تاوان نابرابری انرژی را چه کسی در خیابان پس میدهد؟تاریخ تحولات اقتصادی قرن بیستم، گورستان نظامهایی است که تصور میکردند با حفظ سنتی رانت و انحصار در توزیع منابع حیاتی، میتوانند ساختار خود را در برابر بحرانهای بنیادین بیمه کنند.از بریتانیای عصر اواخر بحرانهای ذغالسنگ تا اقتصادهای بلوک در حال گذار، یک قانون نانوشته اما آهنین وجود دارد: هرگاه دولتها جرات نکردند «یارانههای کور و انحصاری» را از باک اقلیت ممتاز بیرون بکشند و به رگهای کل جامعه برسانند، ماشین اقتصاد از درون قفل شد.ریشهی این فاجعه را میتوان پیش از هر چیز در نظریههای بنیادین اقتصاددانان سیاسی نظیر کارل پولانی در کتاب شناختهشدهی «تحول بزرگ» ردیابی کرد.پولانی به روشنی استدلال میکند که وقتی پای «حیاتیترین کالاهای عمومی» در میان است، اگر بازار به حال توزیع نابرابر و رانت مصرفکنندگان کلان رها شود و اکثریت جامعه از این سفرهی مشاع محروم بمانند، اجتماع از مرحلهی «نارضایتی خاموش» به فاز «انفجار ساختاری» کوچ میکند.در امتداد این نگاه ساختاری، تحلیلهای تاریخی موریس داب دربارهی زوال درونزای نظامات اقتصادی به ما میآموزد که بحرانهای مرگبار هرگز اتفاقی نیستند؛ آنها محصول نقطهای هستند که زنجیرهی توزیع ثروت پایه در انحصار یک طبقه منجمد میشود و توان بازتوزیع حیاتی را از دست میدهد.نمونهی عینی این نظریهها را میتوان در کارنامهی تاریک اقتصادهای پیرامونی در دهههای ۷۰ و ۸۰ میلادی (بهویژه در آمریکای لاتین و بلوک شرق) دید؛ همان جوامعی که در مواجهه با بحرانهای شدید تأمین انرژی، به بهانههای واهی ساختار توزیع رانت سوخت را دستنزده رها کردند.آن حکومتها حاضر نشدند منافع حیاتی را به صورت چرخهی عمومی میان تکتک شهروندان بازتوزیع کنند و دقیقاً از همان ناحیه ضربه خوردند.وقتی نیمی از جامعه حس کرد که ثروت مشاع ملی و انرژی سرزمینش صرفاً در باک خودروهای مرفهین دود میشود و خودش حتی از سهم پایهی حیات اقتصادی محروم است، شکاف میان ملت و ساختار سیاسی به ژرفترین حد خود رسید و کورهی فروپاشی روشن شد.تاریخ گواهی میدهد؛ سیستمی که تن به انحصار این چرخهی نابرابر بدهد، ناگزیر زیر بار وزن شکافهای درونی خود زانو خواهد زد؛ پایانی محتوم که هرگز از بیرون تحمیل نمیشود، بلکه از درون، ریشهی سیستم را میبلعد./فراز@farazdaily
پستهای تلگرام — روزنامه اینترنتی فراز
آغاز فصل تازه در باشگاه سپاهان؛ گذارِ طلاییپوشان به عصر انضباط مالیسپاهان پس از یک دهه بدون بدهی شد؛ باشگاه سپاهان با ثبت زیان ۳۰۵ میلیاردی در صورتهای مالی خرداد ۱۴۰۴، با تسویه بدهیهای معوقه و انضباط مالی، میراث زیانبار گذشته را پاکسازی و مسیر خود را برای ثبات و سودآوری در سال مالی جدید هموار کرد.معاون باشگاه اعلام کرد حسابهای این تیم از تیر ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ بدون بدهی و همراه با سود بوده است؛ تغییری که نشاندهنده موفقیت مدیریت جدید در عبور از میراثِ بحرانهای مالی گذشته است.faraz.ir/000Twh@farazdaily
فراخوان مشمولان اعزامی پایه خدمتی شهریور ماه سال ۱۴۰۵سازمان وظیفه عمومی فراجا در اطلاعیه ای اعلام کرد: کلیه مشمولان دارای برگ آماده به خدمت به تاریخ شهریور ماه ۱۴۰۵ می بایست در محل و مراکز مندرج در برگ معرفی نامه مشمولان حضوریابند./ایسنا@farazdaily
آسوشیتدپرس | ناوشکن بنفولد نیروی دریایی آمریکا با ۳۰۰ ملوان در اقیانوس آرام برای چهار روز از کار افتادنیروی دریایی آمریکا تأیید کرد ناوشکن «بنفولد» با ۳۰۰ سرنشین ماه گذشته به دلیل نقص فنی، چهار روز در اقیانوس آرام بیبرق ماند.در این مدت، خدمه از آب، غذا و تهویه محروم بودند. این رخداد چالشهای عملیاتی و لجستیکی ناوگان آمریکا را در میانه درگیریهای جاری با ایران، برجسته میکند. /فرازfaraz.ir/000TwgUS Navy destroyer with 300 sailors aboard broke down for four days in the PacificSource: AP@farazdaily
سیانان | ارتش آمریکا تصاویر ناو هواپیمابر یواساس جورج واشینگتن را در مسیر اعزام به خاورمیانه منتشر کرداین ناو برای جایگزینی یواساس آبراهام لینکلن که به دلیل جنگ ایران در مأموریتی طولانیمدت و با چالشهای روانی خدمه قرار دارد، راهی خاورمیانه میشود.این جابهجایی، آمریکا را در عرصه اقیانوس آرام بدون ناو هواپیمابر رها میکند. /فرازUS military releases footage of USS George Washington en route to the Middle EastSource: CNN@farazdailyسیانان | ارتش آمریکا تصاویر ناو هواپیمابر یواساس جورج واشینگتن را در مسیر اعزام به خاورمیانه منتشر کرداین ناو برای جایگزینی یواساس آبراهام لینکلن که به دلیل جنگ ایران در مأموریتی طولانیمدت و با چالشهای روانی خدمه قرار دارد، راهی خاورمیانه میشود.این جابهجایی، آمریکا را در عرصه اقیانوس آرام بدون ناو هواپیمابر رها میکند. /فرازUS military releases footage of USS George Washington en route to the Middle EastSource: CNN@farazdaily
رویترز | چهارمین صعود روزانه نفت در سایه تداوم بلاتکلیفی صادرات از هرمزنفت روز چهارشنبه برای چهارمین روز متوالی صعود کرد؛ نفت برنت با ۰.۵ درصد رشد به ۹۱.۴۴ دلار و وستتگزاس اینترمدیت با ۰.۶ درصد رشد به ۸۵.۴۵ دلار رسید. /فرازfaraz.ir/000TwfOil extends climb on prolonged Hormuz export uncertaintySource: Reuters@farazdaily
رویترز | کاهش تردد در هرمز همزمان با تداوم نااطمینانیها بر سر این آبراهدادههای کپلر نشان میدهد عبور شناورها از تنگه هرمز با افت به ۶ فروند در روز، کاهش یافته است.با وجود ادعای ترامپ مبنی بر باز بودن تنگه و تأکید ایران بر انسداد آن، غولهای کشتیرانی چین از تردد نفتکشهای خود در هرمز و بابالمندب خودداری میکنند. /فرازfaraz.ir/000TweHormuz traffic slows as uncertainty over waterway persistsSource: Reuters@farazdaily
