🔵 آیا بانکهای تجاری از هیچ پول خلق میکنند؟ تعریضی بر یادداشت آقای دکتر مهراب کیارسی (1)آقای دکتر…
انتشار: 2026/08/20 10:55 UTCدریافت: 2026/08/21 00:10 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/21 00:10 UTC
🔵 آیا بانکهای تجاری از هیچ پول خلق میکنند؟ تعریضی بر یادداشت آقای دکتر مهراب کیارسی (1)آقای دکتر مهراب کیارسی از اقتصاددانان جوان ایرانی مقیم کانادا در سلسله مطالبی به موضوعات اقتصادی مبتلابه اقتصاد ایران پرداختهاند که البته بخش زیادی از این مطالب نیز جنبه آموزشی داشته و توصیه میکنم علاقهمندان به مطالب اقتصادی و دانشپژوهان این حوزه این مطالب را مطالعه کنند.ایشان در مطلبی با عنوان تورم پایدار در ایران: مسئلهای ساختاری مالیهای و نه پولی نکات مهم و ارزشمندی به ویژه در مورد رویکردهای بعضا نادرست در داخل کشور از سوی رسانههای شناخته شده اقتصادی و تصمیمات نادرست حاکمیت در باب رشد بانکداری خصوصی در ایران، اشاره کردهاند و در ادامه موضوع تورم در ایران را موضوعی از جنس مالیه عنوان کردهاند که در این یادداشت قصد پرداختن به این موضوع را ندارم؛ بلکه ایشان به یادداشتی که در دنیای اقتصاد در رابطه با خلق پول توسط بانکهای تجاری با عنوان خودنویس بانکداری نوشتهاند؛ ارجاع دادهاند که قصد دارم به نکاتی در این خصوص از منظر پساکینزی بپردازم. به عنوان یک دانشجوی حوزه اقتصاد در این یادداشت ابتدا سعی خواهم کرد تعریفی قابل فهم از مفاهیم پولی و بانکی که نباید با یکدیگر اشتباه گرفت ارائه دهم، سپس به وظایف و دغدغههایی که بانکهای مرکزی در اقتصادهای امروز دارند میپردازم که این بخش پایه بخش بعدی یعنی توضیح فرایند خلق پول درونزا توسط بانکهای تجاری است.شش مفهوم پولی در ابتدا باید معنا و مفهوم تمایز بین آنها را باید درک کرد عبارتند از Fiat Money، Central-Bank Money، Commercial-Bank Money، Outside Money، Inside Money و Legal Tender اما چرا این شش مفهوم را نباید همسطح دانست؟ این شش اصطلاح، پاسخ به شش پرسش کاملا متفاوت درباره پولاند و روی چهار محور طبقهبندی مستقل از یکدیگر قرار میگیرند. خلط این محورها با یکدیگر، منشأ اصلی خطاهای رایج در بحثهای مربوط به نظریه پول درونزا (Endogenous Money) است. پیش از ورود به جزئیات، این چهار محور را باید از هم تفکیک کرد:محور اول مبنای ارزش پول است آیا پول پشتوانه کالایی (طلا، نقره) دارد یا نه؟ Fiat Money در برابر Commodity Moneyمحور دوم نهاد بدهکار (ناشر) است پول بدهی (Liability) کدام نهاد است؟ Central-Bank Money در برابر Commercial-Bank Moneyمحور سوم جایگاه در ترازنامه بخش خصوصی است آیا در برابر این دارایی، بدهیای در داخل بخش خصوصی وجود دارد؟ Outside Money در برابر Inside Money و نهایتا محور چهارم وضعیت حقوقی است آیا قانون آن را وسیله الزامی تسویه بدهی اعلام کرده است؟ Legal Tender در برابر Non-Legal Tenderنکته مهم روششناختی این است که این چهار محور سلسلهمراتبی نیستند. یعنی نباید آنها را به صورت یک نمودار درختی واحد ترسیم کرد؛ هر پول مشخص، به طور همزمان روی هر چهار محور یک «مختصات» دارد. در ادامه، ابتدا هر مفهوم را جداگانه تعریف میکنیم. پول فیات: واژه Fiat از لاتین میآید، با معنای تقریبی «بگذار چنین باشد / چنین شود» (let it be done)؛ اشاره اصلی به دستور، فرمان یا اعتبار حقوقی است، نه واژهای که از نظر ریشهشناختی به «اعتماد» اشاره کند. پول فیات پولی است که ارزش اسمی آن ناشی از قابلیت تبدیل آن به مقدار معینی از یک کالای ارزشمند، مانند طلا یا نقره، نیست، بلکه صرفا بر مبنای اعتبار قانونی و نهادی و پذیرش عمومی استوار است. به بیان دیگر پول فیات پولی است بدون پشتوانه کالایی قابل تبدیل. لذا این اصطلاح درباره «مبنای ارزش پول» صحبت میکند، نه درباره اینکه چه نهادی آن را منتشر کرده است. بنابراین باید در استفاده از آن دقت کرد. اسکناس منتشرشده توسط بانک مرکزی، در نظام پولی امروز Fiat Money است. ذخایر بانکهای تجاری نزد بانک مرکزی نیز، چون پشتوانه کالایی ندارند و صرفا بدهی دفتری بانک مرکزیاند معمولا Fiat به شمار میآیند.سپردههای بانکی معمولا Fiat Money نامیده نمیشوند؛ اصطلاح رایج برای آنها Commercial-Bank Money یا Bank Money است. آنچه درست است این است که سپردهها در یک نظام پول فیات ایجاد میشوند و واحد حساب آنها، مانند ریال دلار و غیره، واحدی فیات است؛ نه اینکه خود سپرده یک واحد Fiat Money مستقل باشد. مهمترین رابطه سپرده با پول فیات این است که بانک متعهد است سپرده را به میزان اسمی به Central-Bank Money، یعنی اسکناس، تبدیل کند که این تعهد نیز امروزه اعتباری ندارد.🔸منبع : کاتالاکسی▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 👇👇👇👇 @ECONVIEWS t.me/econ_archive_videos/143
پستهای تلگرام — دورنمای اقتصاد
🔻توجه !!!!!!!!!امشب به مناسبت تولد ادمین لیستی از بهترین چنل های V.I.P رو که فروشی هستن رو امشب رایگان پابلیک کردیم حالشو ببرین 🎁💸#شانس_کسایی_که_آنلاینن
پادکست و کتاب صوتی رایگان🔸JOIN همه کتاب های صوتی و پی دی اف...🔹JOIN اموزش کاریزما و ایده رابطه🔸JOIN شبی چند دقیقه کتاب بخوانیم !!! 🔹JOIN پادکست رایگان انگلیسی 🔸JOIN کاریابی دانشجویی/ درآمدزایی/ استخدام🔹JOIN دنیای کتاب صوتی و PDF🔸JOIN کاریابی مدرن و استخدام ویژه🔹JOIN پکیج های ناب بورسی و موفقیت 🔸JOIN سیرتاپیاز برنامه نویسی رو قورت بده 🔹JOIN صفرتاصد هوش مصنوعی و تحلیل داده🔸JOIN مبتکر یادگیری زبان انگلیسی در منزل🔹JOIN موفقیت ، استخدامی ، پول پارو کن 🔸JOIN ترفند های طلایی کامپیوتر و موبایل 🔹JOIN کتاب های صوتی؛ راز های موفقیت🔸JOIN هرفایل کتابی میخوای رایگان دانلود کن🔹JOIN کار با حقوق 4 الی 6 میلیون تومان Vip🔸JOIN دانلود تمامی پکیج های پولی رایگان 🔹JOIN سیر تا پیاز هک و امنیت (فول رایگان)🔸JOIN هوش مصنوعی در خدمت همه 🔹JOIN آموزش اهنگسازی ، میکس ، ریمیکس🔸JOIN مرجع اصطلاحات و اسلنگ 🔹JOIN اولین کانال آهنگ سه بعدی 3D در ایران🔸JOIN سیر تا پیاز انگلیسی قورت بده🔹JOIN دانلود رایگان دوره های آموزشی🔸JOIN پکیج های ذهن ثروت ساز 🔹JOIN یادگیری مکالمه انگلیسی در منزل 🔸JOIN منبع تمام برنامه و بازی های هک شده🔹JOIN خودآموز آیلتس و تافل 🔸JOIN آموزش عبور از سد فیلترینگ هوشمند🔹JOIN منبع تمام بازی های هک شده🔸JOIN مجموعه پکیجهای Premium (رایگان)🔹JOIN آموزش مفتی برنامه نویسی (100% رایگان)🔸JOIN آموزش مفتی برنامه نویسی هک و امنیت 🔹JOIN کانال آزمون استخدامی دستگاههای اجرایی🔸JOIN اموزش مفتی 0 تا 100 هک🔹JOIN منبع سرورهای مجازی کرک شده 🔸JOIN پلتفرم درمانی شفای زندگی🔹JOIN پراکسی؛ V2rayNG رایگان؛ VPN مود شده🔸JOIN هنر پرامپت نویسی برای تصاویر🔹JOIN 2ترابایت پکیج هک در دسترس عموم🔸JOIN کانفیگ V2RAYNG پروکسی نامحدود🔹JOIN اصلا کتاب نخرین!! اینجا مفتی دانلود کنید🔸JOIN منبع تمام پکیج های پاپ شده 🔹JOIN آموزش مفتی دوره ای Sans🔸JOIN هک و امنیت رو اینجا قورت بده🔹JOIN خودشناسی، انگیزشی، رشد؛ موفقیت🔸JOIN ترفندهای هوش مصنوعی عکاسی 🔹JOIN آموزش هوش مصنوعی و یادگیری ماشین🔸JOIN دانلود پکیج های پولی فرادرس (رایگان)🔹JOIN پروژه های رایگان ادیت با موبایل🔸JOIN 10ترابایت پکیج های 2026🔹JOIN تیم شکار OSINT افراد بزرگ ایران 🔸JOIN هر ترفندی میخوای رایگان دانلود کن🔹JOIN صفرتا هزار ادیتو ازاینجا یادبگیر🔸JOIN کاریابی دانشجویی/درآمدزایی/پروژه ادمینی🔹JOIN بیش از یک ترابایت ابزار ادیت و XML🔸JOIN آموزش ماندگار لغات انگلیسی 🔹JOIN دانشگاه آنلاین روانشناسی در تلگرام🔸JOIN کودکان دو زبانه به روش علمی 🔹JOIN بانک PDF فایل کتاب جزوه همینجاست🔸JOIN آموزش کامل « دستورات ترموکس » 🔹JOIN اگهی VIP با حقوق بالای 50 میلیون🔸JOIN مرجع آهنگ های هشت بعدی 8D🔹JOIN خداااااای شغل$یابی / استخدام رایگااااااان🔸JOIN کانال ویژه دانشجویان و افراد جویای کار🔹JOIN یادگیری انگلیسی سخت نیست🔸JOIN مرجع ایمووی های خاص🔹JOIN سیرتاپیاز هک و امنیت رو مفتی قورت بده🔸JOIN بدنسازی | ورزش | سلامتی 🔹JOIN دوره های هوش مصنوعی و علم داده🔸JOIN منبع برنامههای مود شده اندروید🔹JOIN گرامر کامل انگلیسی 🔸JOIN آگهی رایگان کاریابی VIP🔹JOIN انواع VPN + کانفیگ نامحدود (( رایگان ))🔸JOIN بازسازیِ خود؛ مسیری برای شفای زندگی🔹JOIN آموزش هک و امنیت از سطح صفر🔸JOIN خود آموزهای زبان انگلیسی 🔹JOIN آموزش رایگان سواد اقتصادی، بورس و مالی 🔸JOIN هنر خوانش و تحلیل متن🔹JOIN ادیتورررررر حرفه ای شو + ابزار رایگان🔸JOIN کتابخانه صوتی و پی دی اف تاپ بوک🔹JOIN انگلیسی با فیلم و داستان 🔸JOIN دانلود و برسی آثار فاخر سینمای هنری جهان🔹JOIN بيشتر بدانيم بهتر زندگى كنيم🔸JOIN آرشیو کتابخانه مجازی 🔹JOIN آموزش مفتی صفر تا صد زبان انگلیسی 🔸JOIN
اقتصاد ما کمونیستی نیست چون قیمت خونه از خون آدمیزاد بیشتره،اقتصاد ما آزاد هم نیست چون دخالت دولت تو قیمت خیلی از کالاها رو میبینیم،اقتصاد ما تا حدی ترکیبی از قسمتهای مزخرف دو مورد بالاست.@uttweetشب خوش
#ویدئو#اقتصاد_سنجی_کاربردی #دکتر_کشاورز#دانشگاه_صنعتی_شریفجلسه چهارم ▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد 👇👇👇👇 @ECONVIEWS t.me/econ_archive_videos/143
دیوارهها برای کوبیدن سر نازکاندگریزی نیست.اندوه به دل ما گیر سهپیج داده است.باید سر به بیابانها گذاشت!#حسین_پناهیشب خوش
🔵 اهمیت اطلاعات برای عملکرد بازارماهیگیری صنعت مهمی در ایالت "کرالا" در هند است و بیش از یک میلیون نفر مستقیما در این بخش اشتغال دارند (2005). اما مهمترین محدودیت این بازار این است که ماهیگیران وقتی در دریا هستند از قیمتها در بازارهای مختلف منطقه بیخبرند. بدلیل هزینه بالای حمل نقل و محدودیت زمانی هر بازار، بطور معمول ماهیگیران تنها قادر به رفتن به یک بازار در روز هستند. در نتیجه ماهیگیران صید خود را منحصرا در بازار محلی خود بفروش میرسانند. بعلاوه، بدلیل هزینه بالا، ذخیرهسازی وجود نداشته، و بخاطر کیفیت پایین جادهها و هزینه بالای حمل و نقل، آربیتراژ (خرید به قیمت کمتر و فروش به قیمت بالاتر) کمی صورت میگیرد. در نهایت میزان ماهی تامین شده در یک بازار به ماهی صید شده در نزدیکی آن منطقه مرتبط است. مقدار تفاوت قیمتها چشمگیر است. گاهی قیمت موثر در یک بازار صفر است یعنی ماهیگیر قادر بفروش ماهی خود نیست و مجبور به دور ریختن صید میشود، درحالیکه در همان زمان در بازارهای مجاور به قیمت بالا بفروش میرسد و حتی گاها بعضی خریداران اصلا موفق به خرید ماهی نمیشوند.از 1997 کم کم تلفن همراه وارد کرالا میشود. از انجاییکه بیشتر شهرهای مهم ساحلی هستند، بسیاری دکلهای مخابراتی در کنار دریا نصب شده و تا عمق 25 کیلومتری در دریا را پوشش میدهند. تا 2001 بیش از 60% قایقهای ماهیگیری و بیشتر عمده فروشان و خرده فروشان ماهی از تلفن همراه برای هماهنگی فروش استفاده میکنند.قبل از ورود تلفن همراه، تفاوت قیمت (پراکندگی قیمت) در بازارهای هر ناحیه در هر روز بخصوص، بالاست، و در بسیاری مواقع قیمت حتی به صفر میرسد (دور ریختن ماهی). هرچند در عرض چند هفته پس از ورود تلفن همراه پراکندگی قیمت بشدت کاهش مییابد. دوریزی صید تقریبا به صفر میرسد و اختلاف قیمت در بازارها ناچیز میگردد. نتایج نشان میدهند میزان ماهی بفروش رسیده 23 کیلوگرم در روز افزایش یافت که ناشی از کاهش دور ریزی بود. در سمت مصرف کننده هم با کاهش نسبی ولی مداوم قیمت، رفاه بهبود داشت. معمولا تکنولوژیهای اطلاعاتی در کشورهای درحال توسعه از اولویت کمتری نسبت به خدمات آموزشی و درمانی برخوردارند ولی این گونه تکنولوژیها نه تنها درامد را افزایش میدهند (با افزایش قدرت خرید بدلیل کاهش قیمت مصرف کننده)، بلکه خود میتوانند باعث بهبود سلامت و آموزش شوند. از طرف دیگر از انجاییکه تلفن همراه در کرالا توسط بخش خصوصی تامین شده بود، باعث کاهش سرمایهگذاری در سایر پروژهها نگردید. این سیستم ضامن دوام خودش است زیرا شرکتهای موبایلی برای منفعت به ارایه سرویس میپردازند و و ماهیگیران هم متقابلا برای کسب منفعت حاضر به پرداخت هزینه آن هستند. رفاه بدست آمده مستقیما در ارتباط با منفعت آربیتراژ و تامین سرویس موبایلی بوده است. هرچند لازم بذکر است فاسدشدنی بودن ماهی در چشمگیر بودن نتایج موثر بود. زیرساختهای حمل و نقل هم در دسترسی به اطلاعات موثر است. مثلا بهبود جادهها در کرالا منجر به افزایش آربیتراژ در سطح عمده فروشی گردید. در نهایت در بسیاری کشورها این نگرانی وجود دارد که تنها قشر ثروتمندتر و تحصیل کرده تر از منافع ورود ICT بهره مند گردند اما این تحقیق خلاف آنرا نشان میدهد. 🔸منبع: کانال کنجکاوی ▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️▫️✅ رسانه اقتصادی اجتماعی دورنمای اقتصاد👇👇👇👇 @econviewsاینستاگرام:👇👇instagram.com/econ.views%D9%88%D8%A8 سایت:👇👇ecoviews.ir