🔵 تورم افزایش قیمتها نیست؛ تورم عامل افزایش قیمتهاست✍ فرانک شوستاکچرا تورم معمولاً خبر بدی تلقی م…
انتشار: 2026/08/18 06:30 UTCدریافت: 2026/08/18 11:30 UTCآخرین مشاهده: 2026/08/18 11:30 UTC
🔵 تورم افزایش قیمتها نیست؛ تورم عامل افزایش قیمتهاست✍ فرانک شوستاکچرا تورم معمولاً خبر بدی تلقی میشود؟ چه آسیبهایی ایجاد میکند؟ مفسران و تحلیلگران رایج معتقدند تورم موجب خریدهای سفتهبازانه میشود و در نتیجه منابع به شکل ناکارآمد مصرف میشوند. همچنین گفته میشود تورم درآمد واقعی بازنشستگان و افراد کمدرآمد را کاهش میدهد و موجب تخصیص نامناسب منابع میشود.با وجود همه این ادعاها درباره پیامدهای منفی تورم، دیدگاه رایج نمیتواند بهروشنی توضیح دهد که ریشه این پیامدهای منفی چیست. چرا افزایش عمومی قیمتها باید به برخی گروهها آسیب بزند و به برخی دیگر نه؟ چرا افزایش عمومی قیمتها باید رشد واقعی اقتصاد را تضعیف کند؟ تورم چگونه موجب تخصیص نادرست منابع میشود؟ افزون بر این، اگر تورم صرفاً به معنای افزایش قیمتها باشد، ظاهراً میتوان آثار آن را با افزایش درآمد همه افراد متناسب با افزایش عمومی قیمتها جبران کرد.✔️ چرا شاخصهای قیمت نمیتوانند وضعیت تورم را مشخص کنند؟با وجود رواج شاخص قیمت مصرفکننده (CPI)، مفهوم آن از نظر نویسنده با اشکال اساسی مواجه است. این شاخص بر این فرض استوار است که میتوان میانگینی از قیمت کالاها و خدمات مختلف محاسبه کرد؛ در حالی که چنین میانگینی از نظر مفهومی امکانپذیر نیست.فرض کنید دو معامله انجام شده باشد. در معامله اول، یک قرص نان در برابر ۲ دلار مبادله میشود. در معامله دوم، یک لیتر شیر در برابر ۱ دلار مبادله میشود. قیمت یا نرخ مبادله در معامله اول برابر است با ۲ دلار به ازای یک قرص نان و در معامله دوم برابر است با ۱ دلار به ازای یک لیتر شیر.برای محاسبه میانگین قیمت، باید این دو نسبت را با یکدیگر جمع و حاصل را بر دو تقسیم کنیم؛ اما از نظر مفهومی، جمع کردن «۲ دلار به ازای یک قرص نان» با «۱ دلار به ازای یک لیتر شیر» معنای مشخصی ندارد.بنابراین، هر مفهومی از «سطح عمومی یا میانگین قیمتها» مستلزم جمع یا ترکیب مقادیر کالاهایی با واحدهای کاملاً متفاوت است؛ کالاهایی مانند کره، کلاه، شکر و غیره. از این رو، نویسنده معتقد است مفهوم «سطح متوسط قیمتها» از نظر منطقی و مفهومی قابل اتکا نیست. حتی دو کالای دارای واحد وزنی یکسان، مانند یک کیلوگرم شکر و یک کیلوگرم کره، نیز قابل جمعزدن نیستند؛ زیرا دو کالای متفاوتاند و ارزشگذاری آنها کاملاً متفاوت است.✔️ تورم در معنای تاریخی آن چیست؟از نظر تاریخی، تورم زمانی رخ میداد که حاکم یک کشور، مثلاً پادشاه، شهروندان را مجبور میکرد تمام سکههای طلای خود را تحویل دهند، با این ادعا که قرار است سکه طلای جدیدی جایگزین سکههای قدیمی شود.پادشاه در این فرایند، با مخلوط کردن طلای سکهها با فلزات دیگر، مقدار طلای خالص موجود در هر سکه را کاهش میداد و سپس سکههای کمعیارتر را به مردم بازمیگرداند. با کاهش عیار سکههای طلا، حاکم میتوانست با مقدار طلای موجود، تعداد بیشتری سکه ضرب کند و سکههای اضافی را برای خود بردارد. بنابراین، چیزی که بهعنوان سکه طلای خالص در گردش بود، در واقع آلیاژی از طلا و فلزات دیگر بود.از دیدگاه این نویسنده، افزایش تعداد سکهها در اثر کاهش ارزش یا عیار پول، همان چیزی است که تورم را شکل میدهد.✔️ تغییر معنای واژه «تورم»نویسنده معتقد است برای اینکه دولت مسئول پیامدهای نامطلوب تورم شناخته نشود، دولت و طرفداران آن به نوعی بازی معنایی متوسل شدهاند. آنها معنای واژهها را تغییر دادهاند.به این ترتیب، «تورم» را نه افزایش حجم پول، بلکه پیامد اجتنابناپذیر آن، یعنی افزایش قیمتها، مینامند.در نتیجه، این واقعیت که افزایش قیمتها ناشی از افزایش حجم پول و شبهپول است، به حاشیه رانده میشود. افزایش حجم پول معمولاً مورد توجه قرار نمیگیرد و مسئولیت افزایش هزینه زندگی به گردن بنگاههای اقتصادی گذاشته میشود.به تعبیر آین رند، تورم ناشی از اقدامات شهروندان و بخش خصوصی نیست، بلکه نتیجه اقدامات دولت است؛ بهویژه افزایش مصنوعی حجم پول که برای تأمین مخارج ناشی از کسری بودجه انجام میشود. از دیدگاه او، حتی بزرگترین اختلاسها و سرقتهای بانکی نیز در طول تاریخ نتوانستهاند به اندازه سیاستهای مالی دولتهای بزرگ، پسانداز مردم را از بین ببرند.✔️ آیا هر افزایش قیمتی را باید تورم دانست؟اگر تورم را صرفاً «افزایش عمومی قیمتها» بدانیم، آنگاه هر عاملی که موجب افزایش قیمت شود، میتواند «تورمزا» نامیده شود.در این صورت، دیگر بانک مرکزی و نظام بانکداری ذخیره کسری بهعنوان منشأ اصلی تورم شناخته نمیشوند، بلکه عوامل مختلف دیگری مسئول افزایش قیمتها معرفی میشوند.حتی ممکن است نقش بانک مرکزی کاملاً معکوس نشان داده شود؛ یعنی بهجای اینکه بانک مرکزی عامل ایجاد تورم تلقی شود، خود را مبارز با تورم معرفی کند.🔻🔻🔻🔻