آیا سونا و حمام یخ می‌توانند بر باروری مردان اثر بگذارند؟شواهد علمی نشان می‌دهد که گرمای شدید و مکر…

آیا سونا و حمام یخ می‌توانند بر باروری مردان اثر بگذارند؟شواهد علمی نشان می‌دهد که گرمای شدید و مکرر می‌تواند به‌طور موقت کیفیت اسپرم را کاهش دهد، اما شواهدی وجود ندارد که حمام یخ یا غوطه‌وری در آب سرد بتواند باروری مردان را افزایش دهد. در عین حال، نباید میان افزایش تستوسترون و افزایش باروری اشتباه گرفت؛ این دو الزاماً هم‌جهت نیستند.بیضه‌ها خارج از حفره بدن قرار گرفته‌اند، زیرا تولید طبیعی اسپرم در دمایی پایین‌تر از دمای مرکزی بدن انجام می‌شود. در یک پژوهش بزرگ در سال ۲۰۲۴ که بیش از ۱۵ هزار مرد چینی و بیش از ۲۸ هزار نمونه مایع منی را بررسی کرد، قرار گرفتن در معرض دماهای شدید با کاهش غلظت، تعداد کل و تحرک اسپرم‌ها ارتباط داشت.این پژوهش به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که استفاده از سونا همین اثر را ایجاد می‌کند، اما با شواهد فیزیولوژیک درباره حساسیت اسپرم به گرما سازگار است.شواهد مستقیم درباره سونا نیز قابل توجه‌اند.در یک پژوهش طولی(یعنی پژوهشی که یک گروه از افراد را در طول زمان دنبال می‌کند و در چند مقطع زمانی از آنها داده می‌گیرد) روی ۱۰ مرد سالم، شرکت‌کنندگان به مدت سه ماه، هفته‌ای دو بار و هر بار ۱۵ دقیقه در سونای فنلاندی با دمای ۸۰ تا ۹۰ درجه سانتی‌گراد قرار گرفتند. در پایان دوره، تعداد و تحرک اسپرم‌ها کاهش یافت و تغییراتی در عملکرد میتوکندری و بسته‌بندی DNA اسپرم مشاهده شد. نکته مهم این بود که این تغییرات پس از توقف استفاده از سونا برگشت‌پذیر بودند و طی شش ماه برطرف شدند.از سوی دیگر، شواهد درباره حمام‌های داغ و احتمال بارداری پیچیده‌تر است. یک پژوهش روی زوج‌هایی که برای بارداری تلاش می‌کردند نشان داد استفاده از وان آب داغ یا جکوزی به‌تنهایی تأثیر آشکاری بر نرخ بارداری نداشت، اما قرار گرفتن بیشتر مردان در معرض چندین منبع گرما با کاهش متوسط احتمال بارداری همراه بود.(منابع گرما به تنهایی روی اسپرم اثر ضعیفی دارند ولی چندین منبع گرما آن هم به طور مکرر؟ این قابل توجه است و کیفیت و تعداد اسپرم را کاهش میدهد: شرت تنگ، لپ‌تاپ، سونا، وان آب داغ، حمام آب داغ، گرمای خود محیط، و نوع نشستن/سام)اما از این یافته بالا نمی‌توان نتیجه گرفت که هرچه بدن سردتر شود، باروری بیشتر خواهد شد. مرورهای نظام‌مند درباره غوطه‌وری در آب سرد نشان داده‌اند که این روش ممکن است برای کاهش درد عضلانی و ریکاوری کوتاه‌مدت پس از ورزش مفید باشد و شواهد محدودی نیز از اثرات احتمالی آن بر استرس، خواب و کیفیت زندگی وجود دارد؛ اما تاکنون شواهد قانع‌کننده‌ای نشان نداده‌اند که حمام یخ باعث افزایش تستوسترون، بهبود کیفیت اسپرم یا افزایش احتمال بارداری شود.حتی پژوهش‌هایی که خنک‌سازی مستقیم کیسه بیضه را برای درمان ناباروری بررسی کرده‌اند، با حمام یخ تمام‌بدن قابل مقایسه نیستند. بنابراین نمی‌توان از آنها نتیجه گرفت که غوطه‌ور شدن در آب سرد یا گذاشتن یخ روی بدن پس از سونا، آسیب احتمالی گرما به اسپرم را خنثی می‌کند.نکته مهم دیگر، تفاوت تستوسترون و باروری است. تستوسترون برای عملکرد طبیعی دستگاه تولیدمثل مردان ضروری است، اما افزایش سطح تستوسترون خون به معنای تولید اسپرم بیشتر نیست. حتی مصرف تستوسترون خارجی می‌تواند تولید اسپرم را سرکوب کند؛ به همین دلیل انجمن اورولوژی آمریکا و انجمن پزشکی باروری آمریکا مصرف درمانی تستوسترون را برای مردانی که قصد باروری فعلی یا آینده دارند توصیه نمی‌کنند.در مورد زنان، وضعیت علمی حتی نامشخص‌تر است. پژوهش درباره اثر گرما بر عملکرد تولیدمثل زنان هنوز محدود است و بخش قابل توجهی از پژوهش‌های مربوط به سرما و دستگاه تولیدمثل بر پژوهش‌های حیوانی متکی است. بنابراین فعلاً نمی‌توان درباره تأثیر حمام یخ یا سونا بر تخمک‌گذاری، کیفیت تخمک یا احتمال بارداری در زنان نتیجه قطعی گرفت.سونا و حمام یخ را نباید «ترفند افزایش باروری» دانست.گرمای شدید و مکرر، به‌ویژه در مردان، می‌تواند کیفیت اسپرم را موقتاً مختل کند؛ اما شواهد فعلی نشان نمی‌دهد که سرما بتواند این اثر را معکوس کند یا به‌طور مستقل باروری را افزایش دهد. سونا ممکن است برای آرامش و خواب مفید باشد و حمام سرد نیز ممکن است در ریکاوری ورزشی کاربرد داشته باشد، اما نباید مزایای عمومی این روش‌ها را به مزایای اثبات‌نشده برای باروری تعمیم داد.نکته علمی ظریف اینجاست که «دمای پایین‌تر برای اسپرم مناسب‌تر است» به معنای «هرچه سردتر، بهتر» نیست. این دقیقا همان جهشی در استدلال است که بسیاری از توصیه‌های شبکه‌های اجتماعی مرتکب می‌شوند.خاستگاه :medicalxpress⚛ @AndisheKonim